Cưới đông cưới tây – Phần 2

Vũ thấy khoan khoái dễ chịu hẳn. Được làm việc trên gian gác nhỏ yên tĩnh, xa nơi phố phường ồn ào, bụi bặm, chắc chắn Vũ hoàn chỉnh bản đề án cho một công trình tâm huyết, có khi viết xong cả mấy bài báo Tết. Bây giờ kiếm thêm chóng vánh và lương thiện, thật không gì bằng viết báo bán lẻ chất xám. Song, Vũ đâu có được ngồi yên. Ngay khi điện vừa thắp sáng khắp mọi nhà, ông anh đã trở về, cười nói từ đầu ngõ, giục bà vợ chạy mua rượu, rồi anh em, chú bác, cháu chắt kéo tới chúc mừng ông tiến sĩ về làng.
Lại đám cưới. Hết trong họ tới ngoài làng, thôn trên, xóm dưới, đám nào cũng chèo kéo bằng được ông trẻ tới làm chủ hôn danh dự cho đôi trẻ lấy may, họ hàng thêm vinh hiển, dù Vũ chỉ đẻ toàn thị mẹt. Có ngày Vũ phải đi tới hai, ba đám, cả đám chưa đến tuổi kết hôn. Đám nào cũng có đại diện chính quyền, đoàn thể tới dự; mâm cao cỗ đầy, bia rượu tràn cốc, thức nhắm tiếp liền tay, mà anh em Vũ chỉ dám đụng đũa, đụng bát, ăn uống lưng lửng rồi về nằm khượt ra, không cười được nữa.
Được cái tuy tiếng làm chủ hôn, nhưng Vũ chỉ phải đứng lên nói đôi ba câu chúc mừng, còn hết thảy mọi việc đã có “dịch vụ” khoán từ dựng rạp, trang hoàng, bày biện phòng cưới, quần áo theo mốt “bồng xòe” của cô dâu, com-plê cho chú rể, tới tiếp khách, khai mạc chương trình, giới thiệu quan khách, rồi nhạc sống, pha trò, chụp ảnh hay quay phim viđêô đều có người “nhận thầu” từ A đến Z. Cha mẹ muốn tiết kiệm, con cái lại “không”, thành thử các đám cưới như đua nhau, may mà đã có lệnh cấm đốt pháo.
Về làng được mọi người yêu mến, trọng vọng đến thế, tất nhiên phong bì chẳng thể lép kẹp. Trông bộ dạng say ít hóa say nhiều của anh em Vũ, bà chị dâu đã phải bán thêm thóc lấy tiền cho chồng mừng cưới, vẫn tươi cười bảo chú em: “Chú thấy nông thôn đổi mới chưa, kém gì thành phố. Mấy đám trước hôm chú về, chỉ thôn trên xã dưới cũng thuê ô tô con với hàng chục xe ôm dẫn dâu”. Ông anh vỗ vỗ lưng Vũ: “ Chẳng gì anh cũng là kẻ cả trong làng, chú là người sang trong nước, anh em mình cứ phải cố bấm bụng theo cho hết đường tàu, kẻo họ chửi cho chứ bỡn!”.
Khỏi cần cáo ốm điện về cơ quan xin nghỉ thêm, chưa hết phép, Vũ đã hốt hoảng cáo ông anh, bà chị: “xuýt nữa thì em quên mất. Sáng mai, thứ hai phải không ạ, em có cuộc họp quan trọng, không thể vắng mặt. Ngày kia phải báo cáo với Bộ. Anh chị cho phép em ra viếng mộ thầy mẹ, ông bà rồi đi luôn về thành phố. Cho em gửi lời chào bà con cô bác…”
Ông anh gật gù, nheo cặp mắt của người say, đập nhẹ vào túi áo chú em. Bà chị cười ái ngại, vội vã chạy ra vườn hái mấy trái cam và đu đủ gọi là chút quà quê đưa cho Vũ: “Chú rút lui cũng phải. Tháng sau, tháng sau nữa, tới đám mừng thọ các cụ, chú có ở nhà với anh chị, cũng phải đi suốt, rạc người. Đám hiếu, đám hỷ nào cũng bày ra cỗ bàn ăn uống rồi bài bạc, để tháng ba ngày tám kéo nhau đi làm thuê trả nợ, nuôi con suy dinh dưỡng…”.
Vũ phóng xe về, dựng xe ngoài cửa, bước vào nhà. Bà vợ hay cười bỗng nhiên trông thấy chồng như hồi từ chiến trường khói lửa trở ra, thì ngơ ngác hỏi dồn: “Làm sao ông về sớm thế. Xe hỏng hay cô nào bắt mất hồn vía rồi!”. Vũ cười, cũng nụ cười méo xệch như của vợ hôm nào.
Vũ Lê Mai – Sức khỏe và Đời sống – Số 49(757) – Năm thứ 36 – Năm 1997

Cưới đông cưới tây – Phần 1

Lê Vũ được bà vợ tươi tắn và rất hay cười. Một hôm thấy nụ cười của vợ có chiều hướng méo xệch, Vũ lo lắng hỏi:
Có chuyện gì không vui đâu nhỉ. Nhìn chồng đã vận quần áo, xách cặp toan đi làm lại ngồi xuống uống nước, hút thuốc, bà vợ lúng túng vừa cười vừa nói:
À à…Thì nhiều chuyện vui quá, nên không vui thêm được nữa. Chửa năm nào nhiều đám cưới như năm nay. Nhà ta lại nhận thêm ba thiếp hồng kèm phiếu bé ngoan kia.
Chà, bà lo tiền mừng cưới chứ gì. Khỏi lo. Bên cô Tý vừa gọi điện tới lãnh nhuận bút rồi. Ta cũng còn mươi bài báo đặt, đủ tiêu dần tới Tết.
Bà vợ cười thành tiếng:
Như Tết năm ngoái ông cho mẹ con nhà vịt về mừng tuổi ông bà ngoại chứ gì. Nhà ta tiêu hết dự trữ từ đầu năm tới giờ rồi. Làm việc nhà nước như ông, lương thưởng có hạn, nhuận bút chỉ là của phù hoa, mà đám cưới nào cũng năm chục, một trăm, lấy đâu ra. Bao nhiêu khoản chi tiêu, may mà trái đất nóng dần lên, không thì phải lo sắm thêm quần áo rét cho các con.
Ngừng giây lát, miệng không cười nhưng mắt cười, bà vợ thủ thỉ:
Hay là…hay là bố cái Hạnh xin nghỉ phép năm, cáo ốm lên chậm, về quê ít ngày. Lâu quá ông chưa về quê thăm bác cả với lại viếng mộ các cụ rồi.
Tôi với bà cùng về.
Ơ hay, em cùng về thì phải có khoản dự trữ kha khá, tốn kém thêm, lấy ai bảo quản hai cô gái rượu cho ông. Mình em ở nhà, chân hưu non thấp khớp chắc được mọi người thông cảm cho tha cái vụ vắng mặt ở đám cưới. Mà em có đi cũng đi tập thể, rủ dăm ba người chung nhau một phong bì đến mừng chứ không ăn. Thế nhé…
Vợ là hạ tầng cơ sở của một gia đình, quan trọng hơn chuyện đường sá úng ngập, không nghe vợ thì nghe ai. Thế là Vũ đành nổ máy chiếc xe nghĩa địa đời chót, phành phạch về quê.
Vừa vào tới sân nhà ông anh, bà chị dâu mừng rỡ chạy ra:
Ôi chú Vũ. Anh đâu?
Vũ ngạc nhiên ngoái nhìn phía sau:
Anh…Em về thăm anh chị, đã gặp anh đâu.
Bà chị dâu bỗng cười ngoặt nghẽo:
Ối trời! Thế là hai anh em đụng nhau trên đường mà không biết. Anh chú trốn đám cưới ra thăm chú thím, chắc chiều lại đáp ô tô về thôi.
Vũ bật cười theo:
Thế này thì chẳng rõ nông thôn hóa thành thị hay thành thị hóa nông thôn. Em cũng phải trốn đám cưới về đây với anh chị, làm gỡ cái Tết cho vợ con.
Chú vào nhà đi. Mấy đứa cháu chú vợ con vào, đòi ra ở riêng cả rồi. Mình chú cái gác chim bồ câu, tha hồ nghỉ ngơi, viết lách. Mà anh chú công tác từ xã lên huyện, tỉnh lâu năm, lắm bạn bè thân quen, chứ chú đàng hoàng là một ông tiến sĩ, chuyên nghiên cứu, đi đây đi đó, việc gì phải trốn.
Thế mới phải trốn đấy chị ạ. Em mới có cái phó tiến sĩ vắt vai, chưa được là thủ trưởng đầu ngành, nhưng thần thiên nhờ bộ hạ, họ cứ nhè những anh bộ hạ tin cẩn mà mời, thế mới khốn. Không đi không được. Tiệc đứng, tiệc ngồi, khách sạn, du thuyền, trước lễ cưới, sau lễ cưới, đám nào em cũng phải đi một trăm, hai trăm, về nói dối vợ năm chục. Chẳng hiểu ở quê ta thế nào?
Rồi chú khắc biết. Đang mùa cưới mà!
Đã lâu không về quê, nhìn hàng xóm đổi khác, đường nhựa, đường bê tông thông thống, nhà mái bằng san sát, ti vi, cát sét oang oang, riêng nhà ông anh vẫn năm gian lợp ngói ta, một góc mái đội lên thành gác, lọt giữa khu vườn um tùm cây trái.
Vũ Lê Mai – Sức khỏe và Đời sống – Số 49(757) – Năm thứ 36 – Năm 1997

8 phương pháp làm giảm tỷ lệ sinh

Tại Hội nghị của 45 nhà báo châu u, châu Phi và Nam Á họp ở Rôm (thủ đô I-ta-li-a) tháng 6 năm ngoái, khi bàn về vai trò của người phụ nữ và vấn đề sức khỏe sinh sản, bà Pramilla Senanayake – Tổng thư ký, trợ lý của Hội kế hoạch hóa gia đình quốc tế cho rằng sự giãn cách giữa các lần sinh của người mẹ có một giá trị đặc biệt :
Nếu một người phụ nữ đẻ mỗi năm mỗi đứa thì số trẻ sơ sinh chết là 200/1000 ;
Nếu một người phụ nữ đẻ cách nhau 2 năm thì số trẻ sơ sinh chết là 145/1000 ;
Nếu đẻ cách nhau 3 năm thì tỷ lệ trên là 100/1000 ;
Và nếu đẻ cách nhau 4 năm thì tỷ lệ trẻ sơ sinh chết là 80/1000.
Theo tác giả, mỗi ngày trên thế giới có 1400 phụ nữ trẻ tuổi và 39.000 trẻ em chết vì các nguyên nhân thai sản do thiếu thốn các dịch vụ y tế và bảo vệ sức khỏe.
Đối với lứa tuổi vị thành niên trong một tài liệu thống kê của Singapore được theo dõi 12 năm liền, từ 1970 – 1982 thì việc nạo thai ở lứa tuổi vị thành niên đã tăng vọt từ 0,8 lên 11,3%. Rõ ràng sự bảo vệ, sự giáo dục, sự giáo dục những giá trị đạo đức, sự hiểu biết về cơ chế thụ thai và tránh thai cho những người thiếu nữ trước khi họ chính thức làm mẹ quả là một vấn đề hết sức đáng quan tâm.
Tại hội thảo này, người ta đã nêu ra 8 phương sách để thay đổi tỷ lệ sinh đẻ : Thứ nhất là việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình với một sự đảm bảo về dịch vụ này tốt nhất ; thứ hai là tăng cường giáo dục và nâng cao trình độ văn hóa cho người phụ nữ ; thứ ba là tăng cường bảo vệ sức khỏe cho người phụ nữ khi mang thai ; khi sinh con, đẻ giảm bớt tỷ lệ chết của trẻ sơ sinh ; thứ tư là tiếp tục cơ hội tìm kiếm những việc làm cho người phụ nữ ; thứ năm là làm chậm lại tuổi kết hôn lần thứ nhất ; thứ sáu là ngăn chặn việc nhập cư vào thành phố, đô thị, thứ bảy là việc bảo vệ sức khỏe (sự chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mẹ và đứa trẻ). Cuối cùng là tiếp tục tạo sự phân phối công bằng trong lao động nam và lao động nữ.
Sự thách thức đối với tất cả chúng ta là cho đến cuối thế kỷ này tất cả là ở kế hoạch hóa gia đình. Người phụ nữ cần phải làm tất cả những gì để thể hiện vai trò của họ trong xã hội, sự lo lắng giữa phát triển và sức khỏe sinh sản. Khuyến nghị đó như một thông điệp quan trọng mà hội nghị các nhà báo đã đưa ra với tất cả chúng ta.
Nguyễn Viết Bình (Phó vụ trưởng Vụ tuyên truyền – Giáo dục ban quốc gia dân số và KHHGĐ) – Số 22 (678) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

Những bệnh về mắt cần cấp cứu

Bệnh về mắt thì rất nhiều, nhưng chúng ta phải thận trọng với những việc sau, bởi nguy cơ bị mù có thể tính theo phút, ngày, giờ nếu không được cấp cứu ngay.
Nguy cơ bị mù tính theo phút
Một phụ nữ nông thôn khi cầm cái mẹt đi qua vườn chuối trả hàng xóm, tự nhiên mắt tối xầm lại, như bị ai trùm vải đen lên mắt. Chị phải ngồi thụp xuống, gọi người nhà dìu về. Ba ngày sau, chị đến viện mắt, nhưng các bác sĩ đành bó tay, không cứu được đôi mắt cho chị.
Một bệnh nhân khác ở phố Hàng Nón – Hà Nội, bị cơn thắt động mạch trung tâm võng mạc lúc 7 giờ tối. Hai giờ sau đó (9 giờ tối) chị đến viện mắt cấp cứu, được tiêm cấp cứu ngay thuốc dãn mạch cầu sau nhãn cầu và nhập viện để điều trị tiếp. Mặc dù vậy, khi ra viện sau 20 ngày điều trị thị lực của mắt cũng chỉ còn 5/10.
Vậy hai người phụ nữ trên thắc mắc bệnh gì? Đó là bệnh tắc động mạch trung tâm võng mạc, một bệnh cực kỳ nguy hiểm. Khi bị bệnh này, mắt bệnh nhân vẫn trắng, nhưng bị mù đột ngột, kèm cảm giác như có bức màn đen trùm lên mắt. Khi bị như vậy, bệnh nhân cần được cấp cứu sớm phút nào, hay phút ấy. Tại y tế cơ sở gần nhất, nhân viên y tế cần tiêm ngay dưới da cho bệnh nhân một ống mocphin (nếu là người lớn cho uống thêm viên paraverin và vitamin PP) cho giãn mạch. Sau đó chuyển ngay người bệnh đến chuyên khoa mắt gần nhất. Nếu để quá 48 giờ thì chắc chắn mắt đó vĩnh viễn mù.
Đối với những bệnh nhân ở xa trung tâm y tế, hoặc cơ sở nhãn khoa, thì ngay tại nhà có thể tạm sơ cứu theo phương pháp của người Mỹ như sau: Nạn nhân đặt cả miệng và mũi vào một túi nylon kín. Bịt miệng túi kín vừa ôm khít lấy miệng, dùng hai bàn tay giữ áp sát miệng túi vào miệng (kiểu như làm loa tay gọi ai) và thở sâu trong 3 phút. Sau 3 phút, do thở trong điều kiện thiếu ôxy và thừa khí cacbonic sẽ rất ngột ngạt. Cơ thể sẽ đối phó lại bằng giãn các mạch máu. Vừa làm như vậy, vừa phải tìm mọi cách tranh thủ đến chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt.
Nguy cơ bị mù theo giờ, ngày
Còn 6 loại bệnh mắt sau cũng gây mù hoặc mờ mắt đột ngột mà mắt không hề sưng đỏ. Chúng cũng thuộc danh mục các bệnh ”giảm thị lực trầm trọng với con mắt vẫn còn trắng”. Đó là các bệnh:
Bong võng mạc: mắt mờ nặng, không sưng đỏ, kèm cảm giác chớp sáng và muỗi bay trước mắt. Mắt nhìn một phía nào đó không rõ, do phía đó bị mất thị trường. Đặc biệt những người bị cận thị nặng rất dễ bị bong võng mạc, nên cần cảnh giác khi có các dấu hiệu trên.
Bệnh hắc võng mạc trung tâm: thị lực giảm sút nhiều, luôn có cảm giác có quầng xám che vướng mắt. Khi nhìn, hình vật như xa xa, bé đi, hơi cong queo, mắt không sưng, không đỏ.
Bệnh viêm màng bồ đào sau: mắt mờ trầm trọng, không đau, không đỏ, nhưng lại có cảm giác đau trong quả cầu mắt khi liếc mắt.
Bệnh xuất huyết dịch kính: thị lực giảm sút trầm trọng, mắt không đau, không đỏ. Đồng thời cảm giác có các dòng mưa đen rơi trước mắt, người ta gọi là ”mưa bồ hóng”.
Những người có tiền sử tăng huyết áp, tiểu đường, bị bệnh xuất huyết tái phát… cần cảnh giác các dấu hiệu này.
Bệnh tác tĩnh mạch trung tâm võng mạc: mắt mờ trầm trọng, không đỏ, không nhức, nhưng có cảm giác như có sương mù bay trước mắt.
Sáu bệnh này cần đưa cấp cứu tại các chuyên khoa mắt sớm giờ nào, ngày nào hay giờ ấy, ngày ấy.
BS Hoàng Sinh – Sức khỏe và Đời sống – Số 49(757) – Năm thứ 36 – Năm 1997

Giới thiệu cây thuốc

Dâu dây
Dâu dây (Ampelopsis heterophylla Sieb.et Zucc.var.hancei Planch) thuộc họ Nho (Vitaceae) có tên khác là dã bồ đào, song nho dị diệp, nho rừng, dâu rừng, ích nậm (Tày), pạc pa nỏng (Hoa), là loại thân leo hình trụ, đôi khi có cạnh, nom giống cây nho. Cành non có lông. Tua cuốn phân nhánh, đối diện với lá. Lá mọc so le, hình tim, hơi chia thùy, mép có răng cưa thô, dài và rộng gần bằng nhau, gân chính 5, hai mặt lá có lông nhỏ. Cụm hoa là một ngà, mọc đối diện và ngắn hơn lá; hoa màu vàng nhạt, chứa 3-4 hạt nhỏ. Mùa hoa quả vào tháng 7-12.
Cây mọc hoang ở rừng thứ sinh, thường gặp ở ven rừng, ven đường, leo lên các cậy bụi.
Tuệ Tĩnh (Nam dược thần hiệu) đã dùng dâu dây phối hợp với lá thường sơn, hạt cau rừng, trần bì, thanh bì, sắc uống chữa sốt rét. Theo kinh nghiệm dân gian, ở Quảng Ninh, người ta hái lá dâu dây tươi, rửa sạch, giã nát, rồi chưng nóng đắp làm tan máu ứ chữa bầm tím, vết thương sưng đau, mụn nhọt. Ở Lạng Sơn, đồng bào Tày dùng rễ dâu dây thái mỏng, phơi khô, ngâm rượu uống chống mệt mỏi khi lao động nặng. Các thầy thuốc người kinh lại dùng rể dâu dây chữa tê thấp, lưng gối đau nhức, viêm vai khớp, phối hợp với nhiều vị thuốc khác theo công thức sau:
Rễ dâu dây (40g), huyết giác (20g), gối hạc (20g), cẩu tích (20g). Tất cả thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước còn 100ml uống làm hai lần trong ngày. Dùng 5-7 ngày.
Chú ý: Theo tài liệu nước ngoài, quả dâu dây có độc, không được dùng.

Continue reading “Giới thiệu cây thuốc”

Gan nhân tạo – một công nghệ y học mới

Nhân loại đã từng biết nhiều tim, phổi nhân tạo, nhưng còn gan thì mới đề cập đến trong vòng một vài năm gần đây. Sở dĩ có sự đi sau này là ở chỗ tính đa chức năng của gan: nó là nơi mà các chuyển hóa vật chất bao gồm 3 chất chủ yếu nhất là protid, glucid và lipid diễn ra, đảm bảo năng lượng và vật chất để duy trì sự sống và sự phát triển của cơ thể. Gan còn tham gia vào các quá trình sinh hóa học khác, tiết mật chuyển hóa thuốc và thải chất độc của cơ thể. Có thể ví gan như một nhà máy hóa học của con người.
Là đầu mối chung gian chuyển hóa nên gan rất dễ bị tổn thương do nhiều yếu tố ngoại lai độc hại. Tất cả các tình trạng bệnh lý của gan nói chung đều khó xử lý (trừ một số bệnh do ký sinh trùng giun, sán).
Khi gan tiến triển đến mức nặng thì nguy cơ tử vong cao. Thuốc men hầu như rất ít có hiệu quả, nên phương cách chiến lược nhất và hiện đại nhất mà chỉ những nước có nền y học tiên tiến mới thực hiện được, đó là ghép gan. Tuy nhiên, đã có rất nhiều trường hợp bị chết trước khi được tiến hành phẫu thuật ghép, hoặc là vì chờ tìm được một người cho có gan phù hợp về mặt miễn dịch không phải là nhanh chóng hoặc là do có những cơn suy gan kịch phát xảy ra dẫn tới hôn mê sâu và chết.
Ngày nay, nhờ có sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ sinh học nói chung và công kỹ nghệ y khoa nói riêng, một “buồng gan” nhân tạo đã ra đời. Thực chất, đây là một chiếc máy cũng khá đồ sộ (xem ảnh) gồm nhiều thiết bị điện tử để phân tích các thông số sinh hóa của máu bệnh nhân trước và sau khi được chảy qua gan nhân tạo. Bộ phận chính chỉ là một cột thủy tinh dài chừng 50-60 cm đặt theo chiều thẳng đứng. Bên trong cột là một tập hợp gồm rất nhiều ống vi quản có chứa các tế bào gan lợn đã được rửa sạch, không còn lẫn các thành phần protein khác. Dòng máu của bệnh nhân suy gan được cho chảy từ từ qua các mao quản chứa tế bào gan lợn này. Ở đây hàng tỉ tế bào sống của gan lợn sẽ làm nhiệm vụ thay gan người, tương tự như một nhà máy lọc dầu mini vậy.
Gan nhân tạo này lần đầu tiên được sử dụng ở Mỹ và đã lập được một chiến công “vang dội”, cứu được 28 trong số 29 bệnh nhân suy gan kịch phát. Ngoài làm trợ thủ đắc lực cho buồng gan người bệnh đang trong cơn nguy kịch (như trường hợp viêm gan virút cấp tính, viêm gan do ngộ độc nặng) gan nhân tạo còn là “phao cứu hộ” đối với những người đang chờ đợi một phẫu thuật ghép gan thật.
PTS Kiều Khắc Đôn – Báo Sức Khỏe & Đời Sống – Số 40 (748) – Năm thứ 36 – 1997

Một tác hại mới do nhiễm độc thụ động thuốc lá

Có nhiều tài liệu được công bố trong những năm gần đây về hậu quả của nhiễm độc thụ động thuốc lá (tabagisme passif) ở trẻ em, đặc biệt là trẻ em còn bú (nourrisson). Tình trạng này thường gây nên những dấu hiệu bệnh lý đường hô hấp như: Viêm phế quản, viêm phổi, hen, v.v…. hoặc tạo thuận lợi phát sinh các chứng viêm mũi, viêm tai. Ngoài ra, nó còn là một yếu tố gây tử vong đột ngột ở trẻ em. Đến nay, người ta phát hiện thêm một nguy cơ nữa: đó là viêm thực quản.
Một công trình nghiên cứu được đăng trên tờ báo Nhi khoa 1995: 127 : 435 – 7 cho biết tác giả đã tiến hành nghiên cứu trên 278 trẻ em dưới 18 tháng tuổi, bằng việc sinh thiết thức quản trong khi tiến hành nội soi thực quản những trẻ từng phải chịu hít thở một lượng khói từ 10 điếu thuốc lá trở lên mỗi ngày của bố hoặc mẹ chúng hút. Kết quả cho hay có tới 79% số trẻ này đã bị viêm thực quản. Như vậy cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho trẻ em tránh bị nhiễm độc thụ động thuốc lá là bố mẹ và những người thân sống trong nhà hãy cai thuốc lá.

Phải chăng có một loại hoocmon chống lại HIV/AIDS
R.Curt, Viện trưởng Viện nghiên cứu Paul Ehrlich (Đức) khẳng định rằng loài khỉ xanh đuôi dài
châu Phi có khả năng miễn dịch với AIDS. Cơ thể chúng sinh ra một chất làm suy yếu virus gây
bệnh AIDS và chất này cũng có tác dụng chống lại virus gây suy giảm miễn dịch ở người.
Loài khỉ này chế ngự được AIDS là nhờ một loại hoocmon tế bào và ngay một con khỉ nhỏ cũng .
có rất nhiều hoocmon loại này. Các nhà khoa học đã xác định được tế bào sinh ra hoocmon đó .
cũng như cách thức ngăn chặn virus ra sao. Họ đang cố tìm ra loại gen chịu trách nhiệm sản xuất .
ra hoomon này
Có những người bị nhiễm HIV nhưng không hế bị AIDS. Họ đã “chung sống hòa bình” với HIV.
hơn chục năm qua. Có giả thuyết cho rằng những người này “trường thọ hơn” vì cơ thể họ cũng.
Lê My – Sức khỏe và đời sống – Bộ y tế – Hà Nội – Số 19 (675) – 1996

Tắm nước nóng kiểu phun tưới có hại sức khỏe

Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ: tắm nước nóng dưới vòi phun hoa sen rất có hại cho sức khỏe
Giáo sư Anderman của Trường đại học Pittsburggh cùng các đồng sự của mình đã tiến hành xác định mức độ bốc hơi của hai hợp chất độc hai thường gặp nhất trong nước khi hạ nhiệt, đó là trichloroethylene (ClCH = CCl2) và chloroform (CHCL3). Kết quả thực nghiệm cho thấy,: khi tắm dưới hoa sen phun tưới nước nóng, thường có khoảng 50% chloroform và 80% trichloroethylene bị bốc hơi, con khi tắm ngâm trong bồn nước nóng thì lượng bốc hơi các chất độc hại này chỉ bằng ½ so với tắm phun tưới, bởi vì khi tắm phun nước, diện tích phân bố của các hạt nước lớn hơn rất nhiều so với tắm ngâm trong bồn
Các nhà khoa học đã phát hiện, tắm phun nước càng lâu và nước càng nóng già thì lượng hợp chất độc hại bốc hơi ra càng nhiều. Khi tắm phun tưới kéo dài 10 phút, lượng hợp chất bốc hơi ra lớn hơn gấp 4 lần so với khi tắm trong 5 phút. Giáo sư Anderman còn cho rằng người đứng gần hơi tắm phun tưới, tắm bồn và máy giặt, v.v… thì lượng hợp chất độc hại hít phải lớn hơn 6 – 10 lần hàm lượng của chúng trong nước uống

Tác dụng của giấc ngủ trưa
Cùng với đà phát trển của công nghiệp vì phải làm theo ca kíp. Ở nhiều nước phương Tây không thể có được giấc ngủ trưa, thời gian nghỉ chỉ đủ thư giãn đôi chút
Ở ta, nhiều nơi, nhiều ngành chưa làm việc theo thói quen công nghiệp, song nhiều người quan niệm giấc ngủ trưa chỉ làm cho cơ thể thêm mệt mỏi, ngủ trưa là không cần thiết
Thực ra ngủ trưa là cần thiết để phục hồi sức khỏe, dù chỉ cần chợp mắt 10 đến 15 phút, cũng sẽ làm cho tinh thần được sảng khoái. Theo nhà tâm lý học Bruno Comby, giấc ngủ trưa chậm và sâu là cách tốt nhất để tinh thần sảng khoái, và ngủ sau bữa ăn trưa là hợp lý. Cần tìm mọi cách để chợp mắt làm giảm thời gian ngủ đêm. Dù chỉ ngủ được 20 phút còn hơn để suốt cả buổi chiều ngáp ngắn, ngáp dài. Có hại sức khỏe và mất lịch sự. Giấc ngủ trưa giúp ta quân bình thể lực, giảm đi 1/3 nguy cơ nhồi máu cơ tim, làm tâm trạng vui vẻ, lạc quan tránh được bệnh trầm uất, làm trẻ lâu. Các bạn gái lại càng cần ngủ trưa
Hồng Thắm – Sức khỏe và đời sống – Bộ y tế – Hà Nội – Số 19 (675) – 1996

Cơ sở khoa học của kế hoạch hóa gia đình

Sinh sản hợp lý và khoa học là bảo đảm cuộc sống hạnh phúc, văn minh, tiến bộ của mỗi gia đình. Muốn vậy, cần thực hiện những lời khuyên sau đây:
Người phụ nữ bao nhiêu tuổi thì có thể sinh đẻ?
Tuổi 18-45 lâu nay được tính vào tuổi sinh đẻ. Về mặt khoa học, các em gái có thể thụ thai và sinh đẻ vào tuổi dậy thì – tuổi bắt đầu có kinh nguyệt và vòng kinh có rụng trứng. Nam nữ gần nhau ở giai đoạn này dễ thụ thai.
Thế giới có những trường hợp đặc biệt sinh đẻ quá sớm như em Mon-li-na 9 tuổi ở châu Mỹ la tinh (năm 1993) hoặc đẻ quá muộn như bà Bathalibo 67 tuổi, người Mỹ (năm 1889). Ở Việt Nam ta, không hiếm số em gái đã có thai từ tuổi 15-16 vi phạm quy định của Nhà nước trong hiến pháp và luật hôn nhân.
Theo khoa học thì tốt nhất là nên có con vào tuổi 22 trở lên. Ở tuổi này, người con gái mới có đủ tư cách và năng lực làm mẹ và quản lý gia đình, mặt khác các bộ phận trong cơ thể mới phát triển đầy đủ, làm cho thai phát triển tốt, sinh đẻ được dễ dàng.
Các công trình nghiên cứu y học đã chứng minh rất rõ đặc điểm của người mẹ ảnh hưởng đến sơ sinh khi đẻ ra. Những người mẹ phát triển chưa đầy đủ cả mặt thể lực lẫn tinh thần và tư tưởng, thì sinh con ra sẽ kém phát triển, kém thông minh. Còn nếu đã nhiều tuổi mà còn đẻ hoặc đẻ nhiều lần thì con sẽ ốm yếu, suy dinh dưỡng hoặc dễ dị dạng hay phôi thai thất thường. Tỷ lệ tử vong của mẹ do thai nghén đã tăng lên gấp đôi từ lần đẻ thứ 5, có thể tăng gấp 3 – 4 lần nếu đẻ nhiều lần hơn.
Những trẻ em đẻ ra thiếu cân thường gặp ở các bà mẹ nhiều tuổi còn đẻ (trên 40 tuổi) và trẻ sẽ kém phát triển về mặt thể chất lẫn tinh thần.
Tóm lại, tốt nhất không nên đẻ con trước tuổi 22 và sau tuổi 35.
Khoảng cách các con nên như thế nào?
Với quy mô mỗi gia đình chỉ có từ 1 đến 2 con, thì khoảng cách tốt nhất từ con thứ nhất đến con thứ 2 là 5 năm. Khi con đầu đã được 5 tuổi, có thể tự lực một số việc như ăn uống, vệ sinh, mặc quần áo, chơi một mình v.v… (Ở tuổi này trẻ cũng thường ít ốm) mới đẻ đứa thứ hai, người mẹ sẽ có thời gian chăm sóc con hơn. Nhưng nếu lại giản đơn nghĩ rằng cứ đẻ luôn để nuôi một thể sẽ vừa vất vả cho người mẹ, vừa khổ cho các con. Con cái sẽ không được chăm sóc chu đáo, sức khỏe người mẹ sẽ bị giảm sút.
Nên đẻ bao nhiêu con là đủ?
Theo tính toán của các nhà thống kê học ở nước ta, nếu thực hiện mỗi gia đình chỉ có 1 con thì tỷ lệ phát triển dân số sẽ là 0,6%, đến năm 2000 có 65 triệu người; nếu mỗi gia đình có 2 con thì tỷ lệ phát triển dân số sẽ là 1,2-1,7%, năm 2000 sẽ có 75 triệu!
Ở nước ta hiện nay, mỗi gia đình có 1 đến 2 con là vừa phải. Có người tự nguyện chỉ sinh 1 con, Nhà nước rất hoan nghênh. Cuộc sống của các gia đình này chắc chắn sẽ đầy đủ và hạnh phúc hơn, mọi người trong gia đình sẽ có thời giờ học tập vươn lên, chất lượng cuộc sống sẽ tốt hơn.
Để thay lời kết, xin được nhắc lại câu nói của Ăng-ghen: “Một xã hội biết điều chỉnh dân số như điều chỉnh sự phát triển kinh tế, thì xã hội đó thực sự ổn định”. Mỗi gia đình, mỗi cộng đồng cũng vậy.
BS. Lương Thị Bích – Sức Khỏe & Đời Sống – Số 52 (760) – Năm thứ 36 – 1997

Câu hỏi & giải đáp

Điều quan trọng phải trả lời là tại sao số nạo hút thai còn nhiều, dịch vụ nạo hút thai có an toàn không và làm thế nào để giảm được con số nạo hút thai.
Theo một báo cáo nghiên cứu thuộc đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình cung cấp dịch vụ Kế hoạch hóa gia đình và sức khỏe sinh sản” tại văn phòng Trung tâm nghiên cứu thông tin và tư liệu dân số (Ủy ban quốc gia Dân số -Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam), nếu tính trung bình mỗi trung tâm Kế hoạch hóa gia đình nạo hút 150 trường hợp một tháng, thì trong 12 tháng tổng số nạo hút ở 500 huyện, thị cả nước lên tới khoảng gần 1 triệu ca. Tuy con số này không phản ánh đúng thực tế, song dù sao cũng cho thấy số lượng nạo hút thai hiện nay không phải là nhỏ. Mặc dù còn có sự khác nhau đáng kể về con số nạo hút thai từ các đề tài nghiên cứu, song điều quan trọng phải trả lời là tại sao số nạo hút thai còn nhiều, dịch vụ nạo hút thai có an toàn hay không và làm thế nào để giảm bớt con số nạo hút thai. Hầu hết những người phải nạo hút thai trong nghiên cứu của chúng tôi hoặc là do không dùng biện pháp tránh thai nào, hoặc dùng thuốc thì quên uống thuốc, hoặc dùng bao cao su thì không dùng vào ngày cần dùng; thiếu tư vấn (tức là thiếu thông tin, thiếu hướng dẫn) cặn kẽ. Người đến nạo hút hôm nay lại có nguy cơ có thai trong một vài tháng tới vì áp dụng biện pháp xuất tinh ra ngoài hoặc tính vòng kinh hoặc không dùng biện pháp nào. Tất cả họ là những người không được tư vấn đầy đủ. Ngay cả đối với những người đang dùng biện pháp tránh thai hiện đại, thông tin mà họ nhận được cũng không đầy đủ. Suy cho cùng thì có 4 loại thông tin cơ bản về BPTT mà người sử dụng cần biết trước khi quyết định sử dụng. Đó là giới thiệu chung về phương pháp sử dụng, tác dụng phụ, và nhận ở đâu. Do không biết nguồn cung cấp phương tiện tránh thai nên không thể tìm được phương pháp tránh thai để dùng khi cần, và cũng không thể bày cho những người xung quanh cách dùng khi họ cần. Hiện chỉ có gần 50% số người đang dùng BPTT nói họ được nghe về lợi ích của phương tiện tránh thai trong khi chỉ có khoảng 20% nghe về cách sử dụng và 20% nghe về tác động phụ của BPTT. Một số ít còn lại được nghe thông tin chung về BPTT.
Để đảm bảo chương trình thành công, người sử dụng trước hết cần hiểu rất rõ yêu cầu của mình và chất lượng sản phẩm mà mình định dùng thì mới tự giác sử dụng.
Về phía người làm truyền thông Dân số Kế hoạch hóa gia đình, cần tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa việc cung cấp kiến thức rõ ràng về các BPTT (ví dụ như hiểu biết cách sử dụng các loại thuốc uống tránh thai; thuốc tiêm tránh thai, hiểu biết cặn kẽ cách sử dụng bao cao su, hiểu được tại sao ngay cả những nam giới đã đình sản vẫn cần thiết phải dùng bao cao su khi giao hợp ít nhất trong 3 tuần lễ…). Cần tư vấn cho những người đang và đã sử dụng BPTT khi họ có nhu cầu. Cán bộ y tế và các cộng tác viên cần chủ động gặp gỡ, đến với chị em để giúp họ loại bỏ các mối lo lắng băn khoăn không biết hỏi ai; cán bộ dịch vụ Kế hoạch hóa gia đình và khách không nên dùng uy tín chuyên môn của mình mà “ép” khách hàng theo ý chủ quan của mình.
Còn về phía người làm dịch vụ, cần bảo đảm kỹ thuật, bảo đảm vô khuẩn các dụng cụ và phương tiện nạo hút thai, đồng thời cần hướng dẫn cách sử dụng thuốc sau nạo hút hoặc khi có biến chứng, khám kiểm tra lại kết quả nạo hút trước khi rời cơ sở y tế, hẹn trở lại cơ sở y tế để khám kiểm tra. Cần cung cấp cho mỗi người đến nạo hút thai những điều cần biết có liên quan đến nạo hút, biết những biến chứng có thể xảy ra do nạo hút, biết sau nạo hút thai khi nào thì có khả năng mang thai tiếp, biết dùng một BPTT sau nạo (đặt vòng, dùng thuốc tránh thai, bao cao su, đình sản).
B.V.N – Sức Khỏe & Đời Sống – Số 52 (760) – Năm thứ 36 – 1997