Câu lạc bộ cờ tướng Hà Nội tròn 1 tuổi

Ra đời ngày 26/8/1997 nhằm đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, hòa nhập cộng đồng của những người mù, Câu lạc bộ cờ tướng Hà Nội năm nay đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ, tạo sân chơi lành mạnh, trí tuệ cho người mù.
Cờ là môn thể thao đòi hỏi trí thông minh cao, đối với người mù cờ tướng còn cần một trí nhớ siêu việt. Vì không nhìn được nên họ phải nhớ các bước đi từ đầu đến cuối, ấy vậy mà nhiều anh em trong Câu lạc bộ đã thắng cả những Vận động viên cờ sáng mắt. Hiện câu lạc bộ còn gặp nhiều khó khăn.
Hy vọng trong thời gian tới Câu lạc bộ sẽ nhận được sự ủng hộ về tinh thần và vật chất của các tổ chức, cơ quan trong cả nước.
Bên lề World Cup ‘98
Tình dục có bị cấm không?
Trong thời gian tập huấn và những ngày đấu giải Tiger Cup, các tuyển thủ của chúng ta không bị cấm “chuyện ấy” tuy nhiên họ chẳng còn tâm trí để làm việc đó, toàn đội đều cố gắn và quyết tâm cao độ vì màu cờ sắc áo của Tổ quốc. Còn Huấn luyện viên trưởng Afred Riedl thì tỏ thái độ không cấm nhưng đòi hỏi các học trò của mình phải tự kiểm soát, tự kiềm chế trong thời gian này.
Sợ xui
Sau 2 tuấn tập huấn ở Áo về, nhiều tuyển thủ quốc gia đổ đi cắt tóc ở các hiệu xung quanh trung tâm huấn luyện, trong đó có hậu vệ Đỗ Mạnh Dũng. Vì sợ xui ngoài hỏi địa chỉ hiệu bớt tóc, Mạnh Dũng còn hỏi kỹ nhân viên cắt tóc là nam hay nữ.
Xuất sứ Cúp Tiger
Chiếc Cúp Tiger do một nghệ nhân người Anh sáng chế và làm bằng tay, là chiếc cúp đắt nhất trong khu vực hiện nay. Trị giá khoảng 10.000 USD và giải tư là 10.000 USD. Còn đội Việt Nam đoạt chức vô địch lần này Nhà nước và Liên đoàn bóng đá Việt Nam sẽ thưởng 500 triệu đồng.
Vì sao các trận đá vào buổi tối
Các trận phải đá tối vì giờ đó sẽ có nhiều người nhất trong khu vực Đông Nam Á xem truyền hình, vì vậy các dịch vụ quảng cáo treen TV mới đến được nhiều người hơn.
Còn sở dĩ trận Malaysia gặp Singapore phải đá trước lễ khai mạc vì phần ánh sáng, âm thanh của lễ khai mạc phải được trình diễn lúc tối. Những hình ảnh hoành tráng về một lễ khai mạc đầy ấn tượng vì thế mới có hiệu quả. Còn nếu sau lễ khai mạc đá 2 trận thì quá muộn.
Đoàn đúng hay cá…
Phía bên phải khán đài A trước trận Việt Nam – Lào có 1 bảng rất to để Việt Nam – Lào: 4 – 1 do một thanh niên cởi trần giơ lên trước mọi người. Nhìn thấy tấm biển đó, nhiều người cho rằng cậu thanh niên này hơi chủ quan, “khinh địch”, dám dự đoán như vậy. Thế nhưng khi Lê Huỳnh Đức, đánh đầu ghi bàn thắng thứ 4 và là bàn thắng thứ 2 của anh trong trận khai mạc, ấn định tỉ số 4 – 1 cho đội tuyển Việt Nam thì tất cả những ai đã nhìn thấy tấm biển trước trận đấu đều quay lại phía cậu thanh niên với con mắt mở to kinh ngạc trong khi những người đứng xung quanh cậu thanh niên thì vui mừng, tán thưởng, công kênh “người hùng” lên cao.
Bất lịch sự
Sau khi Ban tổ chức công bố Lê Huỳnh Đức của đội tuyển Việt Nam được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất trận Việt Nam – Lào ngày 26/8 thì các phóng viên báo đài bủa đến phỏng vấn anh. Thế nhưng phóng viên của đài truyền hình tự cho mình cái độc quyền được phỏng vấn, đe dọa không cho các phóng viên báo đài khác vào làm nhiệm vụ. Một phóng viên đã tỏ thái độ, hai bên suýt có chuyện… Thật chẳng văn hóa chút nào!
PV – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Bảo tàng về một phần quan trọng của đời người

Ông Shakrum Yub 63 tuổi nguyên giám đốc Bảo tàng quốc gia Malaysia đã cất công thu thập và làm được vài cuộc triển lãm tư nhân rất độc đáo.
Ông Shahrum từng tự mở các triển lãm: “Tục săn đầu người, lấy da đầu, bêu thủ cấp”, triển lãm “về các kiểu ướp xác”, triển lãm “Làm đẹp và gây hương quyến rũ người khác giới”. Mới đây, ông tổ chức tại Malaysia một triển lãm rất độc đáo về một phần quan trọng của đời người, dự kiến triển lãm kéo dài đến hết quý I. 1999.
Qua 25 phần triển làm theo chuyên mục, khách quan ít nhất có được cái nhìn tổng quan suốt 5000 lịch sử con người về một phần quan trọng của cuộc sống tình cảm, ái ân, sinh tồn nòi giống. Nhiều hiện vật, tranh ảnh, dụng cụ xưa dùng bảo vệ trinh tiết người đàn bà, những hình phạt ghê gớm về tội ngoại tình khi đàn ông làm chúa tể. Nào là cách đánh roi, chọc mù mắt, buộc đá trôi sông.
Truyện và tư liệu về các vị nổi danh thế giới với ngoại hình: chuyện thật, chuyện thuê dệt và những mối tình ngang trái.
Ông Shakrum Yub có ý tưởng làm cuộc sưu tập và triển lãm này bởi tình cờ ông thấy bức ảnh một phụ nữ bị xẻo mũi về tội ngoại tình.
Tiện thể, ông cũng sưu tập luôn về đời sống tình ái của loài người ở thời kỳ mẫu hệ với quyền hạn tối cao của người đàn bà. Cho tới nay dưới gầm trời này, có nhiều nơi vai trò nữ quyền vẫn hằn vết văn hóa mẫu hệ. Ví dụ:
Bộ tộc Wodabe (châu Phi) vẫn còn tục để vợ đi “kiếm con” vì người đàn ông khiêm tốn nghĩ rằng “đời” có nhiều dòng giống tốt.
Tại đảo Alcuti vẫn còn “hiếu khách” mời khách ngủ với người đàn bà của mình.
Thổ dân Nam New Wale sẵn sàng “biếu” vợ mình cho đối thủ sau vụ xích mích để tỏ ý giảng hòa.
Xin đừng quên rằng Malaysia là xứ sở đạo Hồi với nhiều sinh hoạt tập tục nghiêm ngặt.
Thượng Hải của Trung Quốc vốn đã sớm tiếp xúc với thế giới bên ngoài mới đây đã lập ra một Viện bảo tàng tình dục, không phải của tư nhân mà của nhà nước. Giáo sư Lui Dalin chuyên nghiên cứu về lịch sử ái ân và tình dục trong nền văn hóa lâu đời Trung Hoa cho biết.
Mấy ngàn năm phong kiến trong thâm cung bí sử của nhiều triều đại, đời sống tình ái đã để lại nhiều tư liệu, nhiều văn hóa phẩm.
Ở Viện bảo tàng trưng bày nhiều dụng cụ làm tình của vua chúa và chị em ở nơi cung cấm, kể cả biện pháp ngừa và cho ra thai.
Nghe đồn người Trung Hoa các ông “ngoài tẻ nhạt, trong mặn mà”?
Giáo sư trả lời”
Với vua chúa và tầng lớp quý tộc thì đó là cuộc sống bệnh hoạn.
NY – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Nỗi buồn của một thời đã qua

Kế hoạch của chúng tôi là đi nghe một nhà điện ảnh nổi tiếng nói chuyện ở Liên đoàn phim Laura Philadelphia – nhà sản xuất phim vô tuyến truyền hình về Việt Nam: “Tiếp theo cuộc chiến tranh của chúng ta, tình yêu sẽ nói gì?” – vào ký túc xá quốc tế ở Trường đại học tổng hợp Pennsylvania. Tuy nhiên, tôi vẫn ngầm muốn rủ Laura sang đường để xem múa rối nước – một loại hình nghệ thuật sân khấu đặc biệt của Việt Nam.
Lạ lùng thay chỉ cần vài tối diễn, loại hình nghệ thuật này đã thể hiện phép màu huyền diệu.
Đúng lúc chúng tôi vào khu nhà quốc tế, thì một người bạn cũ tôi quen từ Việt Nam – Don Luce – tươi cười tiến đến – Anh nổi tiếng từ những năm 1970, vì đã miêu tả tỉ mỉ những cảnh chuồng cọp trong các nhà tù – đã giam các tù chính trị. Suốt ba mươi nhăm năm nay, Don đã hoạt động để giới thiệu với Mỹ về văn hóa Việt Nam. Thật đáng tiếc, Don hẳn nghĩ rằng tôi đã thiếu chung thủy với Việt Nam, vì chọn phim Mỹ, chứ không chọn xem rối nước Việt Nam.
Rồi đến lượt Laura cũng tội nghiệp. Phim ngắn đầu tiên của nhà điện ảnh nổi tiếng hình như mãi vẫn chưa xong, phim thứ hai của Don vẫn chưa bao giờ được chiếu.
Quên phim đi – Laura thì thầm.
Hay ta xem múa rối? Tôi gợi ý khi lẻn ra ngoài. Tuy nhiên, lúc chúng tôi sang đường đến nhà hát, thì giờ giải lao đã hết, không có ai vào rạp cả.
Tôi nghe văng vẳng tiếng đàn bầu – một nhạc cụ độc đáo của Việt Nam, một món quà của tiên nữ! Khi người nhạc công rung cái cần mềm mại được gắn liền với một sợi dây đơn, nhưng nốt nhạc thánh thót trầm bổng vang lên, miêu tả tất cả sự chia ly và nỗi buồn. Tôi bỗng cảm thấy bâng khuâng nhớ, nhớ lắm! Vì, một phần đời tôi đã để lại ở Việt Nam.
Này, chúng mình lĩnh ra ngoài đi.
Ái dà! Như có phép lạ. Don xuất hiện ở hành lang – Anh đưa chúng tôi đi nhé!
Don dẫn chúng tôi lên gác, ra ban công. Xa xa bên dưới, thay cho sân khấu là một bể nước hình chữ nhật to bằng cả gian phòng. Ở phía sau cái bể, treo một bức mành tre có vẽ một ngôi đình mái cong. Bức mành chia hai để lấy một lối ra vào. Tôi đã được xem múa rối nước ở Hà Nội. Tôi biết rằng những con rối được điều khiển dưới nước sâu, đằng sau tầm phông sân khấu.
Từ trên cao, chỗ ban công này, tôi có thể thấy những cái sào dài của các diễn viên bên dưới mặt nước, khi họ điều khiển những con rối bằng gỗ, phục trang đẹp: ngư ông thì thất vọng và chú cá cứ lẩn quẫy, những con rồng phun lửa và những vũ điệu rộn ràng, náo nhiệt nơi sân đình. Nghệ thuật múa của họ phù hợp với những bài hát và tiếng nhạc truyền thống. Những nghệ sĩ điều khiển con rối đã mê hoặc các khán giả Mỹ, cũng như các bậc tiền bối của họ đã mê hoặc khán giả Việt Nam suốt hai nghìn năm.
Đàn tam thập lục, đàn tỳ bà và đàn bầu tẩu lên giai điệu huyền ảo. Đôi chim loan phượng rực rỡ xòe cánh lướt ra từ sau bức mành tre. Phượng – một loài chim đặc biệt của vùng Đông Á, một sinh vật sống trên mặt đất. Tuy nhiên, những con rối nước có gốc gác ở đồng bằng sông Hồng – miền Bắc Việt Nam – nơi trồng lúa nước. Những con vật cùng với người sống trên mặt nước cũng nhiều như trên mặt đất.
Đôi chim loan phượng vừa thung dung sánh đôi, vừa rỉa lông và vờn nhau như chúng đã từng làm hàng nghìn năm nay. Rồi loan phượng gù nhau dưới nước. Sau khi chúng nhô lên mặt nước người đánh trống thúc liên hồi lên mặt trống, bắt thình lình một quả trứng rập rình giữa đôi chim. Khán giả cười ồ, mọi người hoan hỉ khi bất ngờ từ quả trứng nhú ra một chú chim non, run rẩy nhưng khao khát muốn nhẩy tâng lên!
Anh thú vị chứ? Don? Tôi thì thào. Thậm chí có trên ban công tối thui này, tôi vẫn có thể thấy gương mặt Don sáng lên.
Don đã làm việc nhiều năm để hàn gắn sự chia rẽ Việt – Mỹ. Cho đến nay, anh đã đưa hàng trăm người Mỹ tới Việt Nam. Trong một chuyến đi, ông chủ quán cà phê Cẩu trắng ở Philadelphia đã mê những con rối nước và thu xếp cho một đoàn sang Hoa Kỳ.
Những diễn viên múa rối nước tới Mỹ chẳng dễ dàng gì. Đó là năm 1992, lệnh cấm vận Mỹ đối với Việt Nam chưa được bãi bỏ. Nhiều người Mỹ gốc Việt đứng chẳn ở bên ngoài đêm diễn khai mạc, phản đối sự có mặt của “Việt cộng” từ Việt Nam sang.
Tuy nhiên, ngôn ngữ như có phép lạ của những con rối đã đi vào cộng đồng người Việt ở Philadephia như làn gió nhẹ lướt trên những thảm mạ non mới cấy. Những người Việt kiều biểu tình đã sớm giản tán! Trong vòng mấy ngày liền họ đã nhập vào nhà hát, ngồi lẫn trong đám khán giả đang rất say mê theo dõi các vở iễn.
Và, kết thúc buổi biểu diễn cuối cùng, họ đã vào sau sân khấu, tán gẫu với các diễn viên và ngắm nhìn những con chim loan phượng duyên dáng được xếp sang một bên y như những nỗi buồn xưa cũ.
Trần Minh Tâm – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Qua phòng cấp cứu

Tối 23.7 chị Thịnh (72 ngõ Thông Phong Hà Nội) bật bình nóng lạnh để tắm dù trời hè nóng nực. Đó là việc của mỗi người, song đang tắm, tay ướt lại bật công tắc nên nỗi bị điện giật phải vào Phòng cấp cứu thì bài học chẳng của riêng ai.
Sáng 22.7 bà Nguyên ở tập thể Năng lượng vào buồng tắm lại đi dép trơn trong khi vội nên bị trượt ngã đầu đập vào bệ toa lét phải vào Phòng cấp cứu khâu 2 mũi.
Trưa 19.7 cụ Nguyễn Văn Hoàng (6A 221 Tôn Đức Thắng Hà Nội) đi vệ sinh mãi không ra. Khi cháu ngoại gọi và mọi người phá cửa vào đã thấy cụ gục ngã từ bao giờ. Các gia đình có người thân già yếu nên chú ý.
Ngộ độc do ăn cua
Gia đình bác Nguyễn Văn Duyên ở thị trấn Cổ Lễ – Nam Định, vừa ăn xong được khoảng 30 phút thì cả nhà (gồm 5 người) đau bụng quằn quại, toát mồ hôi… Bác cho biết trong bữa cơm chỉ có nhất món là canh cua. Đến đây bác giật mình nhớ ra cua do con trai bắt ở ruộng rau nhà, vừa được phun thuốc trừ sâu. Bà con ta nên chú ý bắt cua, cá ở ruộng vừa được phun phải thuốc phải rửa sạch và ngâm kỹ rồi cho lên bếp.
Sao vô trách nhiệm đến thế?
Bác Vũ Bình Phái 40 tuổi (Vĩnh Hồng – Hải Dương) được đưa đến bệnh viện Xanh Pôn trong tình trạng xương 2 gót chân bị vỡ, lún cột sống… Gia đình cho biết bác vừa bị người điều khiển xe lam cùng chiều đi với tốc độ nhanh móc vào xe máy kéo bác lê khoảng 3 mét. Người điều khiển xe lam đã cao chạy xa bay. Thật đáng trách gã điều khiển xe lam kia, sao vô trách nhiệm đến thế?
Chết do ngủ gật trên lưng trâu
Cháu T11 tuổi (xã Thạch Linh thị xã Hà Tĩnh) xem đá bóng quá khuya nên mất ngủ. Sáng dậy đi chăn trâu, cháu “cân thận” buộc dây thừng vào người để điều khiển trâu và đã ngủ gật trên lưng trâu rồi ngã xuống làm trâu giật mình bỏ chạy kéo lê một quãng. Mặc dù bà con, cô bác kịp thời giữ trâu, cởi dây và đưa cháu đi cấp cứu nhưng vết thương quá nặng, máu ra nhiều nên cháu đã chết trên đường.
Qua sự việc này, các bật phụ huynh nên nhắc nhở con em mình đừng thức quá khuya ảnh hưởng đến sức khỏe, để rồi những hậu quả đáng tiếc xảy ra.
Chỉ vì quá tiết kiệm
Ngày 12/7, Viện tai – mũi – họng tiếp nhận bà Lê Thị n, 63 tuổi ở phố Phan Bội Châu Hà Nội, bị một vết thương sâu 3 cm dài 5 cm ở sát ngay dưới mày trái. Được biết bà n bị đập mặt vào bồn rửa mặt trong lúc tấm gội. Do tiết kiệm điện, khi đang tắm bà thấy nước vẫn còn nóng bà liền gội đầu và lúc gọi sợ tốn nước nóng bà đã tắt máy khi mắt nhắm mắt mở nên sự cố đã xảy ra. Người nhà tưởng vết thương nhẹ chỉ dán băng ungo cho bà. Nhưng máu vẫn chảy nhiều nên sáng hôm sau bà đã được đưa vào bệnh viện. Tiết kiệm là đức tính quý báu nhưng chúng ta cũng không nên tiết kiệm quá và phải cẩn thận ở mọi nơi mọi lúc.
Thủng màng nhĩ do gội đầu
Ngày 16/7, chị Nguyễn Thị Linh, 32 tuổi ở phố Tông Đản, Hà Nội, phải đến bệnh viện vì bị đau tai, nước ở trong tai chảy rất nhiều. Sau khi khám, bác sĩ đã kết luận chị Linh bị thủng màng nhĩ. Nguyên nhân chị Linh đi gội đầu ở hiệu, trong lúc mát xa chủ hiệu đã thò cả ngón tay với móng dài để ngoáy tai cho chị. Lúc đầu chị Linh thấy thích và khen gội ở hiệu sạch sẽ và kỹ lưỡng. Cứ thế nhiều lần, nhưng chị cảm thấy nhức đau ở tai và hậu quả đã xảy ra. Gội đầu ở hiệu có nhiều cái tiện nhưng khi được rửa ngoáy tai cũng cần đề phòng.
MH – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Dược liệu – thuốc cổ truyền

Từ lâu, ngành Dược nước ta đã xác định: “dược liệu là thế mạnh”. Vậy chúng ta đã làm gì để tận dụng thế mạnh đó? Từ 1961 đến 1985, công tác điều tra dược liệu ở nước ta cơ bản đã hoàn thành. Qua điều tra ở 2715 xã, phường, thị trấn thuộc 357 huyện, thị xã của các tỉnh, thành phố thuộc trung ương ghi nhận được là 1863 loài, thuộc 236 họ thực vật bậc thấp cũng như bậc cao. Hiện nay đã điều tra phát hiện thêm và bổ sung lên tới trên 200 loài, trong số này có vài loài đã được các nhà thực vật học xác định là loài “mới” đối với khoa học. Về động vật làm thuốc đã ghi chép được khoảng 70 loài. Qua phân loại chữa bệnh ta thấy trong 1863 loài cây trên có 253 loài cây chữa cảm sốt, 242 loài cây chữa kiết lỵ, 249 loài cây chữa tiêu độc, 282 loài cây chữa ho viêm họng 238 chữa tê thấp, 143 loài cây điều kinh và 486 loài cây chữa bệnh khác… Số liệu trên khẳng định cây làm thuốc ở nước ta khá phong phú và phân bố rộng rãi khắp nơi, một số cây có trữ lượng lớn, giá trị kinh tế cao, khả năng khai thác dồi dào, phần lớn các cây thuốc đáp ứng được nhu cầu phòng chữa bệnh ở tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Về công tác nghiên cứu, đã hoàn thiện ổn định 8 quy định trồng trọt tái sinh các loại dược liệu (như: thanh cao, kanhkina, sa nhân, vàng đắng, cỏ ngọt, dioscorea, bụp dấm, đu đủ) tạo được một số giống mới có năng suất và chất lượng cao (như: thanh cao, đương quy, bạch chỉ, ngưu tất, bạc hà); đã xây dựng được 19 quy trình chiết suất hoạt chất từ dược liệu đạt hiệu quả kinh tế cao (như: chiết artemisinin từ thanh cao, solasodin từ cà úc, steviosit từ cỏ ngọt, papain từ đu đủ, azmalicin, vandilin, cathranthin từ dừa cạn…).
Đáp ứng nhu cầu dược liệu Y học cổ truyền (YHCT) và y học hiện đại (YHHĐ). Hàng năm đã cung cấp cho hàng trăm khoa Y học cổ truyền trong bệnh viện đa khoa, trên 4.000 cơ sở chẩn trị Y học cổ truyền… Đã cung cấp các thuốc từ dược liệu có giá trị chữa bệnh như thuốc sốt rét, thuốc hạ cholesterol trong máu, thuốc đường ruột, thuốc bỏng, đồng thời còn dùng dược liệu để chiết suất các hoạt chất quan trọng cho sản xuất tân dược. Với 170 cơ sở sản xuất đông dược theo quy mô công nghiệp và bán công nghiệp cũng sử dụng khoảng 10.000 tấn dược liệu, với doanh thu khoảng 700 tỷ đồng (chưa kể một số sản xuất hương liệu – mỹ phẩm cũng có dùng dược liệu).
Về xuất khẩu, khoảng gần 100 doanh nghiệp nhà nước (chưa kể tư nhân) tham gia kinh doanh xuất khẩu dược liệu trực tiếp hoặc gián tiếp với khối lượng khoảng 10.000 tấn/ năm, trị giá từ 10 – 12 triệu USD/ năm như long nhãn (2.000 – 3.000 tấn/ năm), sa nhân (1.500 – 2.000) tấn, hạt sen (1.500 – 2.000 tấn), quế (3.500 – 5.000 tấn). Ngoài ra hàng năm ta cũng nhập khoảng trên 100 loại dược liệu với khối lượng khoảng 10.000 – 12.000 tấn, trị giá từ 8 – 12 triệu USD.
Vè sản xuất thuốc cổ truyền trong nước, với số lượng hơn 1.400 mặt hàng đông dược được xét cấp số đăng ký lưu hành, các dạng thuốc đã có sự đổi mới về dạng thuốc thích hợp với xu hướng chung hiện nay như viên vỉ, viên nang cứng, trà túi lọc, thuốc nhỏ giọt… Các xí nghiệp sản xuất thuốc đông đã trang bị áp dụng một số công nghệ mới phục vụ cho các công đoạn chiết suất, cô đặc… khắc phục hiện tượng nhiễm khuẩn, ô nhiễm…
Hiện nay đã có một số thuốc đông có hiệu lực trong điều trị bệnh như: hạ cholesterol trong máu, thuốc chữa viêm gan, thuốc hỗ trợ điều trị ung thư, thuốc chữa bỏng, thuốc hỗ trợ chữa cai nghiện ma túy…
Doanh thu của thuốc cổ truyền ước bằng 10% doanh số sản xuất thuốc nói chung. Một số sản phẩm được ưa chuộng ở nước ngoài nên đã xuất khẩu như: chè linh chỉ, sâm quy tinh, rượu hải mã…
Về nhập khẩu, hàng năm ta cũng có nhập theo đơn hàng một số thuốc cổ truyền từ Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Ấn Độ… ước tính 1 triệu cũng như công tác nghiên cứu về dược liệu (thổ nhưỡng, đất đai, giống loài, kỹ thuật trồng và chăm bón) chưa được đầu tư đúng mức, phương hướng nghiên cứu chưa rõ, chưa mang lại hiệu quả. Công tác nghiên cứu: sau thu hoạch, chế biến sao tẩm chưa làm được nhiều mà tác dụng của dược liệu phụ thuộc vào yêu cầu làm tốt công tác tồn trữ, bảo quản (dược liệu dễ bị nấm mốc dẫn tới có độc tố trong nấm mốc) chế biến (trong quá trình sao tấm có thể hình thành các sản phẩm cháy dở gây ung thư, quái thai), phối hợp các vị thuốc (thuốc cổ truyền thường kết hợp nhiều vị thuốc dẫn tới có các tương tác lợi, bất lợi). Phong trào trồng và sử dụng thuốc nam ở xã tuy còn nhưng hiệu quả thấp vì thuốc tân dược có sẵn, hiện nay thị hiếu người dân muốn “chữa bệnh sớm, dùng thuốc “mạnh”, khỏi bệnh nhanh nên ít dùng thuốc nam điều trị. Việc hiện đại hóa, công nghiệp hóa ngành sản xuất đông dược còn nhiều khó khăn cũng như công tác kiểm tra chất lượng sản phẩm đông dược khó xác định (rượu rắn không thể phân tích rượu có ngâm đủ bộ rắn: 3 con hoặc 5 con) nhiều trường hợp chỉ định tính chứ không thể định lượng.
Minh Đức – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Người bệnh tâm thần cần sự chăm sóc của gia đình

Mấy năm gần đây, số bệnh nhân đến điều trị (ngoại trú lẫn nội trú) tại Trung tâm sức khỏe tâm thần (TSKTT) ở Thành phố Hồ Chí Minh tăng đột ngột. Bệnh viện Chợ Quán điều trị cho bệnh nhân cấp tính; cơ sở Lê Minh Xuân (Bình Chánh) điều trị bệnh nhân bán cấp, mạn tính và phục hồi chức năng; cơ sở 197 Phan Đăng Lưu (Bệnh viện ban ngày cho trẻ em) đều đặn kết hợp chữa trị tâm lý với tân dược.
Bác sĩ Nguyễn Văn Chánh – Phó giám đốc trung tâm cho biết: Hằng năm trung tâm nhận thêm hàng ngàn bệnh nhân nhưng số giường thì có hạn nên nhiều người phải trải chiếu nằm sàn. Nhiều trường hợp bệnh nhân đã làm thủ tục ra viện nhưng người nhà không nhận, Bệnh viện phải cử cán bộ đến tận nhà thuyết phục. Điều đáng lưu ý là trong số bệnh nhân tái phát phần lớn do bị người xung quanh xa lánh, nhất là sự ghẻ lạnh của gia đình, người thân. Chưa kể đến sự thiếu hiểu biết bệnh của những người trong gia đình. Anh NL là một thí dụ. Anh vào Bệnh viện lần thứ ba, suốt 7 ngày không ăn uống, khi chúng tôi đến, anh tò chuyện như một người tỉnh, trừ đôi mắt ngây dại. Những lần trước ra viện, sức khỏe anh trở lại bình thường, gia đình tưởng anh hết bệnh nên không cho uống thuốc, làm bệnh tái phát. Còn anh NB phải nhốt ở phòng cách ly, vì những lúc lên cơn anh lồng lộn giằng xé quần áo, đập phá mọi thứ.
Mỗi bệnh nhân có một “thói quen”, người nhà cần phải biết để chăm sóc họ đúng lúc. Chữa trị cho người bệnh tâm thần là công việc của các thầy thuốc, Bệnh viện chuyên khoa, nhưng để Bệnh nhân sớm trở lại cuộc sống bình thường và tránh nguy cơ tái phát lại tùy thuộc vào sự quan tâm, chăm sóc của gia đình và cộng đồng. Kết hợp chặt chẽ với hai yếu tố này chắc chắn kết quả sẽ tốt đẹp hơn.
Sự nguy hại của thuốc trừ sâu
Theo một công trình nghiên cứu của Mỹ, phụ nữ có thai nếu tiếp tục thường xuyên với thuốc trừ sâu trong 3 tháng đầu của thời kỳ mang thai, nguy cơ đẻ con chết lưu sẽ tăng lên gấp 3 lần. Một tỷ lệ chừng 37% tử vong ở trẻ sơ sinh có nguyên nhân do cấu trúc bất thường của rau thai, màng trong tử cung và dây rốn còn 12% do dị tật bẩm sinh. Nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập tới vấn đề này nhưng đây là lần đầu tiên các nhà khoa học mô tả nguyên nhân tử vong và nhấn mạnh đến tầm quan trọng về thời gian tiếp xúc với các thuốc trừ sâu.
TTH – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Cuộc gặp không hẹn trước

Hơi bất ngờ và không hẹn trước, song bác sĩ Lý Ngọc Kính – Giám đốc Sở y tế Thái Nguyên vẫn không quên khoe ngay 100% các trạm y tế xã trong tỉnh đã mua báo Sức khỏe & Đời sống…
Cảm ơn anh đã tạo điều kiện…
Không, không! Cái chính là báo các chị đã đổi mới, phản ánh kịp thời chính xác mọi vấn đề trong ngành, lại rất gần gũi với cơ sở nên đã thay chúng tôi bày tỏ mọi nỗi niềm của chúng tôi… phải nói là giờ đây đọc báo đã thành một nhu cầu không thể thiếu được của mỗi cán bộ y tế.
Vâng! Chính vì lẽ này, có việc đến đây là chúng tôi không thể không tranh thủ ghi nhanh một vài nét thời sự riêng của y té tỉnh nhà.
“Riêng” thì cũng vẫn nằm trong cái “chung” của cả nước hiện nay thôi. Đó là dịch bệnh mùa hè, ngộ độc thực phẩm. Việc sử dụng an toàn hợp lý thuốc trong các bệnh viện, vấn đề y tế cơ sở…
Năm nay, khí hậu thay đổi bất thường, nên Thái Nguyên số người sốt không rõ nguyên nhân do nóng khá cao. Cũng có một số ca hội chứng não cấp, nhưng không phải là viêm não Nhật Bản. Còn các bệnh khác như sốt xuất huyết, sốt rét, bệnh đại, tiêu chảy…hay rộ lên về mùa này, nhưng do chúng tôi có kế hoạch chủ động phòng chống tốt nên chỉ xảy ra lác đác. Riêng ngộ độc thực phẩm thì đáng lo ngại, nhất là ngộ độc do hóa chất trừ sâu. Tính đầu năm đến nay toàn tỉnh đã xảy ra 54 vụ ngộ độc thực phẩm làm 74 người phải vào bệnh viện cấp cứu, trong đó 2 người đã chết. Chúng tôi nghĩ đến ¾ số vụ ngộ độc này là do hóa chất trừ sâu, nhưng không thể kết luận chính xác được vì không có máy móc xét nghiệm, mà gửi về trung ương làm thì rất tốn kém. Chúng tôi đã thực hiện nhiều biện pháp để đối phó nhưng chưa có luật, thiếu phương tiện xét nghiệm, có kiểm tra nhưng không dựa vào đâu để có hình thức thưởng phạt nên mọi cố gắng đều rất hạn chế. Thái Nguyên chưa có cửa hàng rau sạch, nên nhiều nhà có đất thì quay lại trồng rau để tự cung tự cấp, thậm chí nhiều nhà cao tầng mang đất lên tầng thượng để trồng rau. Còn không có đát mà lo xa thì đành chọn bí, măng làm móc chủ lực.
Về y tế cơ sở nghe nói 65% số xã ở Thái Nguyên đã có bác sĩ…
Và đến năm 2002 con số này sẽ là 100%. Đội ngũ y tế tuyến xã có thể tạm yên tâm, nhưng là tỉnh miền núi nên màng lưới y tế thôn bản ở đây rất quan trọng. Chúng tôi đang gấp rút đào tạo y tế cho thôn bản nên hiện nay có 2005/3500 thôn, bản có y tế…
Càng nghe giám đốc nói mới càng thấy hấp dẫn, tôi bỗng sực nhớ đến câu nói nửa đùa, nửa thật của một cán bộ ở đây “Từ ngày tách tỉnh, chúng tôi như bị bỏ quên, mọi xe cộ cứ chạy tuột lên Bắc Cạn…”. Thế nhưng ngoài kia đã thấp thoáng nhiều bóng người – khách hẹn trong “kế hoạch” của giám đốc, chúng tôi đành luyến tiếc chia tay hẹn đến cuộc gặp sau sẽ được tìm hiểu và giới thiệu trọn vẹn về sự nghiệp y tế ở đây.
HN – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Sức khỏe sinh sản “những nỗ lực cần có nhiều phía” – Phần 2

Và đáng lo ngại
Báo chí và các diễn đàn về dân số từng gióng những hồi chuông báo động về tình trạng gia tăng tình dục trước hôn nhân, lạm dụng tình dục tuổi Vị thành niên, mại dâm ở độ tuổi dưới 18, và một tỷ lệ khá cao thai ngén ngoài ý muốn ở thiếu nữ và phụ nữ đã phải nạo phá thai. Trong số 1,4 triệu ca nạo thai và hút điều hòa kinh nguyệt có đến 1/3 là các cô gái trẻ. Tính ra ít nhất mỗi năm có khoảng 300.000 ca, mỗi ngày có 833 ca, mỗi giờ có 34 ca và cứ 2 phút có 1 ca. Cùng với đó là tình trạng nhiễm HIV/ AIDS phát triển mạnh, trong đó 60% số người nhiễm HIV ở tuổi trẻ… Đây là nỗi bất hạnh cho các em, là nỗi kinh hoàng cho các bậc cha mẹ, bởi nó trực tiếp đe dọa tương lai, nòi giống của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng, mỗi dân tộc. Xét đến cùng, chỉ vì các em không hiểu biết, thiếu kiến thức về Sức khỏe sinh sản để có thể làm chủ hành động của mình, tự bảo vệ tương lai của mình.
Những nỗ lực cần có từ nhiều phía
Sức khỏe sinh sản là quyền chính đáng của mỗi người, đặc biệt của lớp trẻ. Mọi nỗ lực để động viên sự tham gia của toàn xã hội, để huy động thêm nguồn lực nhằm giải quyết một cách hiệu quả nhất các vấn đề có quan hệ đến Sức khỏe sinh sản vị thành niên. Muốn vậy, trước hết cần nâng cao hiểu biết từ nhiều phía về Sức khỏe sinh sản đặc biệt cho đối tượng Vị thành niên và thanh niên, các bậc cha mẹ, các bậc quản lý và hoạch định chính sách. Thông qua các thông điệp thích hợp (khẩu hiệu hành động, biểu trưng, nhạc hiệu, bài hát về Sức khỏe sinh sản vị thành niên, áp phích, các ấn phẩm khác…) Từ đó, lựa chọn các mô hình can thiệp thử nghiệm trong các nhóm đối tượng và ở cộng đồng (như: trung tâm tư vấn, câu lạc bộ, Sức khỏe sinh sản Vị thành niên và phòng chống HIV/ AIDS trong các trường hợp, nhóm và Sức khỏe thanh niên và kỹ thuật cuộc sống) từ đó định hướng phát triển lành mạnh cho hàng chục triệu Vị thành niên giúp các em nhận thức đúng đắn về tình bạn khác giới, tình yêu đích thực, xây dựng một lối sống văn hóa lành mạnh giúp các em chuẩn bị hành trang bước vào tuổi trưởng thành, làm chủ hành động của mình, không đẩy bạn mình vào tình thế bắt buộc, chậm có quan hệ tình dục, tình dục lành mạnh an toàn, tránh được những rủi ro: quan hệ tình dục ngoài ý muốn, tránh bị ép buộc quan hệ tình dục, tránh có thai ngoài ý muốn, nạo hút thai, lây nhiễm HIV/ AIDS… đồng thời phải tạo được sự hỗ trợ tích cực và môi trường thuận lợi cho việc hình thành các chính sách thích hợp về Sức khỏe sinh sản vị thành niên, chăm lo lợi ích chính đáng, đời thường của Vị thành niên và thanh niên trẻ… có sự chia sẻ trách nhiệm ở mọi cấp, mọi ngành, mọi tổ chức xã hội và các bậc phụ huynh.
Bạch Thông –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Sức khỏe sinh sản “những nỗ lực cần có nhiều phía” – Phần 1

Sức khỏe sinh sản (SKSS) trong đó có Sức khỏe sinh sản vị thành niên (VTN) không đơn thuần là vấn đề y tế, sức khỏe mà còn là vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội, đạo đức, lối sống, nếp sống của cả một thế hệ; là vấn đề có quan hệ đến tương lai của từng quốc gia của cả nhân loại.
Ở nước ta, những năm gần đây, vấn đề Sức khỏe sinh sản vị thành niên đã được đề cập đến thông qua các hoạt động giáo dục dân số, sức khỏe, môi trương, phòng chống HIV/ AIDS và các tệ nạn xã hội. Nhiều thông điệp, kiến thức và thông tin đã đến được một bộ phận đáng kể vị thành niên, góp p hần vào việc giáo dục giới tính, định hướng lối sống, hành vi, hướng dẫn thực hiện kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ)… các tài liệu truyền thông như: Tâm lý tuổi dậy thì, Tình bạn và tình yêu, Hành trang bạn gái, Những điều tuổi trẻ cần biết về HIV/ AIDS) các ấn phẩm báo chí và hơn 3500 câu lạc bộ (CLB) thanh niên ở cơ sở (như Câu lạc bộ bạn giá, Câu lạc bộ hôn nhân, cửa hàng xanh, quán cà phê thanh niên…) đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo thanh niên trẻ và Vị thành niên; nhiều câu lạc bộ đã trở thành điểm hẹn, trung tâm thông tin – tư vấn đáng tin cậy về Sức khỏe sinh sản của hàng chục vạn Vị thành niên.
Nhiều điều bất cập…
Tuy vậy, những hoạt động nói trên chủ yếu được lồng ghép trong các hoạt động Kế hoạch hóa gia đình, chưa vượt ra khỏi sự ràng buộc về tâm lý, đạo đức truyền thống; còn ít những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Những “cấm kỵ” của dư luận, sự lảng tránh của người lớn xưa nay đã tạo ra bức màn bí mật về Sức khỏe sinh sản giữa các thế hệ. Người lớn luôn luôn tỏ ra mô phạm không muốn nói với con trẻ Vị thành niên những vấn đề được coi là thầm kín nơi buồng the; không muốn trả lời thẳng thắn các câu hỏi, đừng nói gì đến việc hướng dẫn cách phòng tránh, cách tự bảo vệ cho con trẻ. Lo ngại của các bậc cha mẹ, của các thầy giáo cô giáo là liệu pháp giáo dục giới tính có giúp cho thanh niên tránh được các rủi ro có hại cho sức khỏe hay lại dẫn đến hoạt động tình dục và tình dục được bảo vệ so với các chương trình đơn thuần khuyến khích việc phòng tránh? Với một đất nước có cơ cấu dân số trẻ như nước ta, trẻ hơn so với xu hướng dân số thế giới: chừng 50% dưới tuổi 20, khoảng 20% trong độ tuổi 10 – 19 tức là khoảng 15 triệu Vị thành niên thì những điều nói trên đã và đang trở ngại cho quá trình nhận thức của Vị thành niên về Sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, Kế hoạch hóa gia đình, các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, trong đó có HIV/ AIDS. Nhiều thanh niên không biết làm thế nào để ngăn chặn sự lây nhiễm, đặc biệt thanh thiếu niên ở nông thôn, ở các vùng sâu, vùng xa. Họ không được tư vấn, không được thông tin, càng không còn cơ hội tiếp cận các dịch vụ Sức khỏe sinh sản. Và cho dù có tiếp cận được thì dịch vụ Kế hoạch hóa gia đình dựa vào một phương pháp: phương pháp đặt vòng như đã làm trong nhiều năm trước đây không thực tế, không phù hợp với lớp trẻ.
Bạch Thông –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Hội nghị toàn quốc về công tác bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em

Trong 2 ngày 30/6 – 1/7/1998 tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị toàn quốc về công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (BVCSGDTE). Đồng chí Lê Khả Phiêu Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) đã đến dự và phát biểu tại Hội nghị. Tham dự Hội nghị còn có đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Ủy viên Bộ chính trị Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm đồng chí Đặng Hữu, Ủy viên Trung ương Đảng, trưởng ban khoa giáo Trung ương. Bộ trưởng Ủy ban chăm sóc bảo vệ trẻ em Trần Thị Thanh Thanh; Bà Rima Salah, Trưởng đại diện UNICEF tại nước ta, các đồng chí lãnh đạo các bộ ngành, 161 đại biểu của 6 tỉnh thành trong cả nước.
Hội nghị đã nghiên túc kiểm điểm 4 năm thực hiện chỉ thị số 38 – CTTW của Ban bí thư Trung ương Đảng (khóa VII) về “tăng cường công tác Bảo vệ chăm sóc giám dục trẻ em”. Thời gian qua, công tác Bảo vệ chăm sức giáo dục trẻ em được sự quan tâm tham gia của cấp Đảng chính quyền ban ngành xã hội đã trở thành phong trào rộng khắp mang tính xã hội hóa cao. Các đại biểu đã trao đổi nhiều vấn đề liên quan đến Bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ em, trong đó nhấn mạnh vai trò của gia đình, cộng đồng nhất là cộng đồng cơ sở. Gia đình phải là cái nôi, chịu trách nhiệm chính cùng nhà trường và xã hội trong Chăm sóc giáo dục trẻ em. Hội nghị rà soát lại tiến độ thực hiện các mục tiêu, nhất là các mục tiêu khó đạt như tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng, Trẻ em thất học, Trẻ em lang thang, Trẻ em bị bóc lột sức lao động, bị xâm hại, các tệ nạn xã hội đối với Trẻ em; đề nghị Chính phủ tăng thêm đầu tư cho công tác chăm sóc trẻ em như tăng quân sách, xây dựng thêm các trung tâm vui chơi văn hóa cho trẻ em, rà soát lại các chính sách cho trẻ em (nhất là trẻ em vùng sâu, vùng xa) đưa các mục tiêu về Chăm sóc bảo vệ & Giáo dục trẻ em vào chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Hội nghị nhất trí đánh giá cao về vai trò lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo của các cấp Đảng cơ sở trong công tác Chăm sóc bảo vệ & Giáo dục trẻ em, khẳng định trong thời gian tới tiếp tục củng cố các Ủy ban chăm sóc & Bảo vệ trẻ em các cấp, đồng thời kêu gọi sự phối hợp hành động liên ngành và toàn xã hội trong công tác này. Hội nghị cũng chỉ ra công tác Chăm sóc bảo vệ & Giáo dục trẻ em phải được tiếp cận một cách khoa học trong điều kiện kinh tế thị trường và trong cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật hiện nay…
PV – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998