Trên sân chơi nhạc trẻ hôm nay

Trong vòng dăm bảy năm trở lại đây, đời sống âm nhạc ở ta dường như sôi động hẳn lên. Bên cạnh các nhạc sĩ, ca sĩ tên tuổi, đã xuất hiện nhiều gương mặt trẻ. Công bằng mà nói, một số người thực sự có tài năng. Nhờ đó, nhạc trẻ bớt đi vẻ đơn điệu. Sự sôi động ấy còn tiếp thêm bởi các phương tiện thông tin đại chúng liên tục lăng – xê hết ca sĩ này đến ban nhạc nọ. Song đó, chỉ là bề nổi. Nếu chịu khó quan sát chúng ta sẽ thấy rằng trên sân chơi của nhạc trẻ hôm nay còn quá nhiều điều đáng nói…
Lạm phát ca khúc tình yêu
Có mấy nhà phê bình nói vui rằng: Văn chương của chúng ta đang bội thu các sáng tác về tình yêu. Qủa vậy, nếu bạn chịu khó ghé qua các quầy sách cửa hàng, các mẹt sách trên vỉa hè sẽ thấy nhan nhản những tiểu thuyết trình, truyện ngắn tình, thơ tình. Và nhạc trẻ dường như tỏ ra không hề thua chị kém em, cũng làm một cuộc chạy đua ngoạn mục về số lượng ca khúc tình yêu. Chúng thiếu đi sự chăm chút về cả ca từ lẫn giai điệu. Phần lời của các bài hát đó mới gớm chứ. Không hiểu con gái bây giờ được sáng tác vào năm nào? Nghe nói sao mòn, cũ kỹ như vào những năm 30 vậy. Thế rồi lại đẻ ra “Xe đạp ơi” làm gì cho khổ? Cái mốt bây giờ là đua nhau làm nhạc, ca sĩ thích nhảy vào sáng tác giống như mấy ông diễn viên ưa làm đạo diễn. Nhiều nhạc sĩ, ca sĩ, ông bầu, nhà kinh doanh băng đĩa chỉ nhìn lợi nhuận là chất lượng. Cơm bình dân còn xơi được, chứ nghệ thuật bình dân kiểu ấy không sao xực được. Họ quên béng mất rằng âm nhạc đâu chỉ cốt vui tai? Nó còn phải hướng người nghe tới cái hay, cái đẹp chứ? Cho nên, cái lỗ nhĩ, của khán giả còn khổ chừng nào còn phải nghe những lời ca đại loại ghét nhau ném đá vỡ đầu nhau ra, con gái có lúc hiền như nai, con gái có khi như bà chằn, hay anh xin làm người điên với nàng… gớm làm gì mà bạo liệt vậy, không hiểu cái đầu mấy ông sáng tác có vấn đề gì không?
Đi nghe hát để xem diễn thời trang?
Thoạt nghe có vẻ như nghịch lý. Nhưng oái ăm thay, cái nghịch lý ấy lại đang diễn ra trên sân khấu nhạc trẻ hôm nay, biểu hiện dưới hai hình thức. Thứ nhất là các chương trình phối hợp giữa ca nhạc và thời trang xen lẫn các bài hát có phần trình diễn của người mẫu. Loại chương trình này xuất hiện nhiều mà ta vẫn chưa thấy quảng cáo rùm beng. Thời trang nhiều khi lấn lướt cả nhạc. Người sành điệu sẽ thấy nó dở ẹc vì cả thời trang lẫn cả nhạc đuề không đến nơi đến chốn. Theo thiển ý của chúng tôi, thời trang muốn biểu diễn tốt cần phải có sân khấu thiết kế riêng cho nó, để người mẫu đi lại, biểu diễn và khán giả hai bên xem tiện lợi. Đằng này thì… Thứ hai là xu hướng nhiều ca sĩ trẻ thích diễn thời trang trong khi hát. Nghĩa là học chú ý đến trang phục hơn là nội dung bài hát. Một số ca sĩ ở các ban nhạc trẻ có vẻ thích khoe những bộ trang phục… bốc lửa. Hình như họ bị ảnh hưởng ít nhiều của ca sĩ nước ngoài thì phải? gần đây vài người mẫu, diễn viên điện ảnh cũng hành nghề ca hát, song khán giả phát hiện ngay ra rằng đó là sở đoản của họ. Thế mới có chuyện nhiều bài hát nhẹ nhàng tình cảm bị biểu diễn lệch lạc: Ca sĩ lên gân, nhăn mày nhăn mặt một cách hơi… lối. Hay như nam ca sĩ TL khi hát một bản tình cả du dương lại nhẩy chồm chồm y như đúng phải tổ kiến lửa. Cách biểu diễn thì như vậy, nội dung thì toàn đi vào chuyện tình cảm riêng tư vụn vặt, làm sao rung động được người nghe?
Mấy ý kiến trên đây về nhạc trẻ hiện nay của chúng tôi có thể còn chưa đầy đủ, nhưng đó thực sự là những tồn tại cần khắc phục để sân chơi này trở nên hấp dẫn hơn, lành mạnh hơn. Chúng tôi tuyệt không có ý cho rằng nhạc trẻ là dở ca. Đương nhiên nó có những cái hay, nhưng ở đây, bài viết chỉ bàn đến những mặt chữa được. Nếu có gì không phải, mong các bạn bỏ quá cho.
Đau đầu chảy máu mũi..
Tôi là Nguyễn Tiến Huy, năm nay 58 tuổi, công tác tại huyện Lục Ngạn. Gần đây hay bị đau đầu. Tết vừa qua tự nhiên tôi bị chảy máu mũi rất nhiều. Tôi muốn hỏi bác sĩ tôi bệnh gì và bác sĩ cho tôi một lời khuyên. Bị đau đầu đơn thuần từng lúc thì có thể do nhiều nguyên nhân gây ra. Nhưng thường xuyên bị đau đầu mà tự nhiên bị chảy máu cam thì đó có thể là một cơn cao huyết áp đã làm vỡ những mạch máu ở mũi. Bạn cần phải tới ngay cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra huyết áp. Nếu huyết áp cao thì cần phải được theo dõi và điều trị hàng ngày dưới sự giám sát của những thầy thuốc có kinh nghiệm. Xin có một lời khuyên với bạn dù bạn đi kiểm tra hay chưa kiểm tra huyết áp thì cũng phải chú ý một điểm sau:
Phải giữ ấm về mùa đông. Không ngồi ở nơi gió lùa mạnh. Không được tắm nước lạnh kể cả mùa hè. Mỗi tuần phải kiểm tra huyết áp ít nhất một lần. không hút thuốc lá, không được uống rượu. Nếu thấy hiện tượng đau đầu nhiều phải đến gặp các bác sĩ để kiểm tra huyết áp ngay. Bạn nhớ rằng bệnh cao huyết áp là một kẻ giết người thầm lặng.
Thành Vũ-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 59(871)1999

Y đức phương tây qua các lời thề và tuyên ngôn

(Thời cổ đại)
Lời thề y khoa (Amateis Lusitannus) của y sĩ người Bồ Đào Nha gốc Do Thái năm 1568. “Nhân danh chúa bất diệt và theo mười điều răn rất thành thánh, được truyền lại từ núi Sinai, qua Moise cho dân tộc Israel đã thoát vòng nô lệ của Ai Cập, tôi xin thề là không có gì đã dẫn dắt tôi trong những điều tôi biết về y học ngoài sự truyền đạt trung thực những sự việc đã xảy ra”. Tôi vẫn không che giấu thêm bớt thay đổi sự việc vì mục tiêu hoa mỹ. “Tôi vẫn không che giấu thêm bớt thay đổi sự việc vì mục tiêu hoa mỹ. “Tôi vẫn cố gắng đem cái gì lợi ích cho con người”. Tôi không khen chê bất cứ ai, hòng mưu cầu sự nhân nhượng hay vì thỏa mãn cá nhân, mà chỉ vì đó là yêu cầu của sự thật”. Nếu tôi nhầm lẫn, tôi hãy chịu sự giận dữ muôn đời của Chúa và tông đồ Raphael, và sẽ không bao giờ thành đạt trong nghề như mong muốn. Riêng đối với thù lao mà người ta thường trả lời cho thầy thuốc, tôi không bao giờ đòi hỏi quá đáng. Tôi đã chữa bệnh không những tận tình cho nhiều người, mà còn thường không lấy tiền. Với lòng độ lượng và dũng cảm tôi đã từ chối thù lao của nhiều người đưa cho tôi, với ý niệm rằng bằng sự lao động của tôi, tôi muốn trả lại cho người bệnh sức khỏe mà họ đã mất, chứ không phải vì tôi ham làm giàu bằng những món tiền lớn nhỏ. Tôi luôn luôn đối xử với mọi người ngang bằng nhau, bất kể tôn giáo của họ, dù riêng họ là người Hebrew, người công giáo hay theo đạo Arab. Tôi không để địa vị cao sang của bệnh nhân làm lóe sáng mắt tôi. Tôi đã săn sóc người nghèo một cách tận tình giống như những người sinh trưởng trong gia đình rất danh tiếng. Tôi đã không bao giờ gây ra hay kéo dài một bệnh. Trong chuẩn đoán bao giờ tôi cũng bày tỏ những điều tôi thật sự cảm thấy.
Có cô vợ đã không giấu được niềm vui và nói một cách chân thật: “Cảm ơn anh đã nghe em nói. Em đã cảm thấy dễ chịu hơn nhiều”. Hai vợ chồng hỏi. Nếu vợ chồng đôi khi đấu khẩu với nhau có được không? Khắc khẩu khác với đấu khẩu như thế nào? Người phiên dịch: Đấu khẩu chỉ là chuyện bất đắc dĩ, nhưng nếu cần thì có cũng chẳng sao, miến là biết đấu khẩu xây dựng, có văn hóa. Để tránh đấu khẩu bạn nên nói lên điều bạn cảm nhận, đừng trách móc, đừng cột những thiếu sót thành tích cách con người. Ví dụ, bạn nên nói: “Tại sao anh, em chẳng bao giờ hỏi về công việc của em, anh?”. Đừng nói: “Anh (em) thật ích kỷ, chẳng bao giờ quan tâm đến công việc của em, anh”. Nhưng khi điều cố giữ im lặng lại đè nặng lòng mình thì đừng chờ đợi, đừng chờ đợi, đừng do dự gì nữa, hãy tìm thời điểm thuận lợi, không gian thích hợp nói ra với chồng (vợ). Cũng giống như bầu không khí trước giông bão u uất, nặng nề, ngột ngạt. Nhưng khi giông bão qua đi thì không khí trong lành trở lại, cuộc sống tiếp tục bình yên. Đấu khẩu là để tìm chân lý. Khắc khẩu là đối đáp không suy nghĩ, nói để mà nói, nói cho hả giận, nói cho sướng cái miệng và chỉ dẫn đến mất đoàn kết. Có người bảo khắc khẩu là do hai người có tuổi xung khắc như thủy khắc hỏa, tý khắc ngựa, mẹo khắc dậu hay thìn khắc tuất khắc sửu, khắc mùi tứ hành xung… nhưng có lễ trước hết là do thiếu hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau, thiếu văn hóa giao tiếp, tính tình nóng nảy. Năm 1989 đạo quân nhà nước Wa thống nhất một tổ chức buôn lậu ma túy được vũ trang và hùng mạnh nhất lãnh thổ của Khun Sa vua thuốc phiện đã đầu hàng chính phủ năm 1996 đi vào kinh doanh và làm chủ ngành Yaba màu mở. Họ không biết rằng lời nói như mũi tên đã bắn đi không bao giờ thu về được. Hiện nhà nước Wa khoe có 20 nghìn quân thiện chiến, kiểm soát 14 phòng bào chế amphetamin… Cơ quan chống ma túy của Myanmar công bố 7 tháng đầu năm 1999 đã thu giữ hơn 13,7 triệu viên amphetamin, 4463 kg ephedrin chất dùng chế amphetamin là 1574 lít tiền chất ma túy và triệt phá 12 cơ sở sản xuất ma túy giáp Thái Lan. Ở Nhật Bản khoảng 90% vụ phạm pháp về ma túy có liên quan đến amphetamin. Còn ở châu u ngày 1 tháng 4 năm 1999 nước Pháp cũng đã bắt được 584.290 liều ectasy tại Lille, 1 viên ectasy có chứa 250 mg luôn có 50 mg M.M.D.A ước tính có hơn triệu người đã từng dùng ectasy. Ở Anh còn đáng sợ hơn, mỗi tuần hơn 500 nghìn người, lứa tuổi từ 16 tuổi đến 25 tuổi dùng ectasy. Ectasy lúc đầu là tinh chất, dùng để kích thích quân đội khi xông pha ra chiến trận, từ chiến tranh thế giới thứ 1 và sau này được dùng như một loại thuốc kích thích tâm lý, chống đối, hưng phấn và tăng lực cho các vận động viên, đến khi phát hiện tác dụng xấu nên loại này bị cấm ở Mỹ vào năm 1985. Hiện nay trên thị trường có nhiều loại ectasy trộn cùng LSD, stryclnin, thuốc chuột… mang nhiều tên thơ mộng: Love Heart, Express Melon… nhưng tác hại vô cùng lớn sau quá trình hừng hực là trạng thái suy nhược trầm trọng và kéo dài gây viêm gan cấp tính, rối loạn tâm thần… Các loại ma túy xuất xứ từ amphetamin dù có tên là Ecstasy, Yaba, Shabu đều nguy hại và có thể trở thành hiểm họa cho thanh thiếu niên, do đó chúng ta cần cảnh giác và sớm có biện pháp phòng ngừa. Con cháu mình sung sướng, gia đình mình no ấm, làng sóm mình thình vượng, nòi giống mình vẻ vang, nước nhà mình mạnh giàu, mục đích ấy tuy to lớn nhưng rất thiết thực. Thiết thực vì chúng ta nhất định đạt được.
BTQ-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999

Sắc thái dân chủ Châu Á

Từ xa xưa, Hy Lạp cổ đại là mô hình chế độ dân chủ đầu tiên trên thế giới. Mọi người dân nước này đều được bầu cử, trừ phụ nữ, nô lệ, hành khất và những người dưới 30 tuổi. Có lẽ đây cũng là một tiêu chuẩn khiến Hy Lạp được đánh giá là cái nôi văn minh Châu u thời cổ đại. Châu Á ngày nay đang trên đường hình thành chế độ dân chủ đích thực. Chế độ dân chủ không chỉ đem lại cho người dân chủ quyền bầu cử mà còn mang đến cho họ đầy đủ quyền của một con người. Những nhu cầu đích thực của người dân được đáp ứng. Trong xã hội dân chủ, kẻ giàu, người nghèo, kẻ mạnh, người yếu đều bình đẳng với nhau. Liệu Châu Á có thể có một chế độ dân chủ thực sự không? Theo các chính trị gia, trong một hai thập kỷ tới, khu vực này cũng chưa thể có được. Chế độ dân chủ ở Ấn Độ tuy mạnh nhưng không ổn định, trong 3 năm nước này đã thay đổi chính quyền 3 lần. Còn Philippine và Thái Lan, người nghèo vẫn bị o bế bởi giới cầm quyền. Singapore và Malaysia thì chỉ có hình thái chế độ dân chủ chứ không cốt lõi. Indonesia đang ở giai đoạn chập chững ban đầu tiến tới chế độ dân chủ. Myanmar thậm chí chưa hề nhúc nhích. Trên thực tế, đến thế kỷ 20, chế độ dân chủ mới được coi như một hình thái thông thường của nhà nước tuy nó đã manh nha từ thời Hy Lạp cổ đại. Đó là đánh giá của ông Amartya Sen một nhà kinh tế học đã được giải Nobel tại cuộc hội thảo của ngân hàng thế giới ở Seoul đầu năm nay. Chỉ ở thế kỷ 20, việc toàn dân đều được quyền bầu cử mới trở nên phổ biến, phụ nữ các nước Ấn Độ, Philippine, Malaysia mới có quyền bỏ phiếu. Tuy vậy, theo đánh giá chung, chế độ dân chủ ở châu Á sẽ nở hoa. Nơi đây đã có những bước tiến mạnh về tự do hóa. Các chính trị gia tin rằng chủ nghĩa cộng sản sẽ trở thành mô hình đại diện cho chế độ dân chủ trong những năm 2015. Ở Indonesia, tình hình có phần sáng sủa hơn, đặc biệt sau cuộc bầu cử vào ngày 7 tháng 6 vừa qua. Bà megawati Sukano thuộc đảng dân chủ đã dẫn đầu với 34% số phiếu. Liệu chính phủ mới do một người phụ nữ cầm đầu có tạo được mức sống tốt hơn cho người dân trong tương lai hay không? Tương lai của chế độ dân chủ ở Indonesia phụ thuộc vào đó. Theo đánh giá chung thực quyền Chính phủ của ông Mahathir Mohamad của Maylaysia lớn hơn Chính phủ của Tổng thống B. J. Habibie của Indonesia. Tuy còn nhiều hỗn loạn nhưng hiện Indonesia đã dân chủ hơn nhiều. Việc cựu thủ tướng Malaysia, ông Anwar lbrahim bị bỏ tù do lạm dụng quyền lực đã tăng nỗi hoài nghi về tự do chính trị ở đất nước này, điều đó có thể báo trước một phong trào dân chủ sôi động. Đối với Philippine và Thái Lan sự thách thức không nằm trong việc duy trì hình thức dân chủ mà ở việc giải phóng người dân khỏi sự kiểm soát hà khắc của giai cấp thống trị. Sức mạnh pháp luật ở Philippine tác động mạnh tới các phương tiện thông tin đại chúng và hiến pháp cũng có thể được sửa đổi để phục vụ mục tiêu của họ. Vậy điều gì thúc đẩy phong trào dân chủ ở Châu Á? Phải chăng do cuộc khủng hoảng kinh tế? Ông F. Fukuyama, một chính trị gia người Mỹ đã khẳng định trong cuộc hội thảo tại Seoul rằng cuộc khủng hoảng tài chính đã dẫn tới sự thất bại vô điều kiện của mô hình kinh tế Nhật Bản. Nó cũng gợi sự hoài nghi về việc khuyến khích tăng trưởng dài hạn ở châu Á. Đây cũng là bài học cho các quốc gia đã bỏ qua những nguyên tắc dân chủ trong việc theo đuổi sự phát triển, giảm đói nghèo đã trở thành vấn đề quan trọng trong lĩnh vực chính trị. Các tổ chức phi chính phủ đã tạo những thay đổi ban đầu. Vai trò then chốt của Các tổ chức phi chính phủ trong sự phát triển chế độ dân chủ ngày một tăng. Do sự cần thiết, các nước châu Á đã chuyển một phần quyền lực cũng như gánh nặng sang giới tư nhân và cả Các tổ chức phi chính phủ. Ông P. Gheithner thuộc tập đoàn từ thiện châu Á Thái Bình Dương phát biểu rằng vai trò nhà nước bị giảm vì đã bật đèn xanh cho cả giới kinh doanh lẫn lĩnh vực hoạt động phi lợi nhuận được mở rộng. Thị trường được đánh giá như một động cơ của sự phát triển. Tất cả các yếu tố này sẽ tác động sâu sắc tới phong trào dân chủ ở châu Á theo xu hướng đi lên. (Theo Asiaweek tháng 8 năm 1999).
Hồng Quân-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999

Chỉ vì ham chuyện

Bé Trần Văn S 3 tuổi, ở Đông Anh – Hà Nội được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện huyện trong tình trạng da tím tái, hơi thở yếu ớt. Được biết, chị Nguyễn Thị H – mẹ cháu Trần Văn S đã lẫm chẫm bước ra sân chơi và ngã xuống cái ao gần đó. Rất may mẹ cháu đã phát hiện và đưa đi cấp cứu kịp thời. Các bậc phụ huynh có con nhỏ cần lưu tâm đến chúng hơn nữa, đừng vì ham việc, ham chuyện… mà để trường hợp đáng tiếc như trên xảy ra.
Cả nhà bị ngộ độc
Gia đình anh Lê Văn Tiếu xóm 4, Quỳnh Hậu, Quỳnh Lưu, Nghệ An, gồm bố mẹ và ba người con đều có biểu hiện: đau bụng dữ dội, sốt cao, nên người vã mồ hôi… và lần lượt đến trạm y tế xã cấp cứu, truyền dịch. Nguyên nhân: vợ anh là chị Hồ Thị Hải đi chợ mua rau cải bẹ và cá đã xông khô về nấu canh, nhưng vì cá khô phơi không hợp vệ sinh nên sau khi ăn xong khoảng 3 giờ, cả nhà đã phải đến trạm y tế trong tình trạng trên. Đây lại là bài học cho các gia đình về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Tai nạn vì gương kính…
Anh Nguyễn Văn Thọ 37 tuổi nhân viên cửa hàng nhôm kính ở phố Cát Linh – Hà Nội. Trên đường chở kính cho khách, do sơ xuất lúc buộc cùng với việc đi ẩu nên anh đã bị ngã xe khi tránh chiếc ô tô đi ngược chiều. Những mảnh kính vỡ đâm vào lưng, chân gây rách và chảy máu. Anh Thọ được các bác sĩ Bệnh viên Xanh Pôn rửa vết thương và khâu tổng cộng 8 mũi. Thủy tinh là đồ dễ vỡ và dễ gây thương tích. Mọi người đừng chủ quan và nên cẩn thận khi vận chuyến.
Coi thường giao thông
Ngày 9 tháng 10 năm 1999, khi đi học thêm buổi tối về, cháu Nguyễn Thị H 18 tuổi đã cùng các bạn đi xe đạp hàng ba và bất ngờ bị xe ô tô đi ngược chiều đâm phải. Mặc dù đã được đưa đi cấp cứu kịp thời nhưng chân phải của cháu vẫn phải cưa. Mọi người, nhất là các bạn trẻ khi đi trên đường nên cẩn thận, đừng vì quá vui mà coi thường luật giao thông.
Cẩn thận với điện
Chị Trần Thị Nhị 40 tuổi, ở xã Sông Lô – Việt Trì dùng máy bơm, hút nước từ mương lên để tưới cây. Vườn nhà gần cột điện cao thế, lúc dùng vòi nước tưới lên cây hồng xiêm, không may chị lia ống dẫn nước lên cột điện cao thế, điện đã truyền qua dòng nước xuống đất làm chị chết ngay tại vườn. Mọi người khi làm bất cứ việc gì cần lưu ý tới điện để tránh tình trạng đáng tiếc như trên xảy ra.
Vitamin C: Một số người lầm tưởng rằng dùng vitamin C liều lượng cao tới 15g/ ngày sẽ giúp chống lão hóa, tăng cường sức chống đỡ với các bệnh tật và đem thêm sinh lực. Nhưng cho đến nay, chưa có một sự khẳng định nào về hiệu quả lâu dài của vitamin C, ngoài tác dụng của nó là tẩy chất đồng và kích thích chất sắt trong cơ thể. Ở Pháp, cứ ba người có một người dùng vitamin C quá điều độ, xuất phát trên nguyên lý nếu dùng thừa thì nó tự đào thải ra. Nhưng có tài liệu cho rằng điều đó có hại cho thận. Bảng báo cáo khoa học nói ở trên khuyên chỉ nên dùng một viên C 100/ ngày là đủ.
Vitamin D cần có sự chỉ dẫn của thầy thuốc: Ở đây cũng vậy, cái gì nhiều hơn cũng là kẻ thù của cái tốt. Nhưng tiếc thay, một số bà mẹ sốt ruột vì thấy con mình chậm lớn, có phản xạ tự nhiên là tăng liều lượng vitamin D cho con uống. Kết quả ngược lại đứa trẻ ngừng phát triển, biếng ăn và sụt cân. Xấu hơn nữa là có thể phát sinh những rối loạn về tim. Đối với người lớn cũng như vậy. Thường thì thầy thuốc có đơn dùng vitamin D để chống hoặc đề phòng bệnh nhũn xương. Nhưng nếu uống quá liều sẽ gây ra những vấn đề vôi hóa cơ bắp hoặc thận. Vì vậy cần hết sức lưu ý không được vượt quá liều lượng chỉ định. Theo các nhà chuyên môn, giới hạn an toàn là dùng 1000 đơn vị/ ngày với người lớn và 2000 đối với trẻ em đang bú tiêu thụ nhiều hơn.
HN-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999