Trị liệu dự phòng

Là cung cấp các loại thuốc chống lao cho những người bị nhiễm trực khuẩn lao trước khi họ trở thành bệnh nhân lao. Điều đó rất tốn kém và ít có tác dụng. Chỉ nên áp dụng điều trị dự phòng cho những người có HIV dương tính bởi vì có 50% số người này có nguy cơ phát triển thành bệnh lao (người bình thường 10%). Mỗi lần ho của người mắc lao phổi có vi khuẩn hoạt động bắn ra hàng nghìn trực khuẩn lao rất nhỏ sẽ lơ lửng trong không khí ở những khu vực đông người nếu được thông thoáng tốt sẽ nhanh chóng phân tán mầm bệnh làm giảm được nguy cơ nhiễm lao, cách làm đơn giản là mở các cửa sổ và cửa ra vào. Tuy vậy việc đầu tư cho thông gió lọc khí ở những địa điểm đông người như ô tô buýt, lớp học, công sở, các cửa hàng bách hóa… là rất tốn kém và ít hiệu quả. Trực khuẩn lao sẽ bị giết chết khi chiếu tia tử ngoại. Cũng giống như hệ thống thông hơi, tia tử ngoại có thể làm giảm nguy cơ lây nhiễm lao nhưng không loại trừ hoàn toàn sự có mặt của vi khuẩn trong phòng và không đem lại bất kỳ sự phòng vệ nào cho người khi đi ra khỏi phòng, đến các khu vực khác. Các giải pháp nêu trên không có tác động làm giảm dịch tễ lao, giảm tử vong do lao. Những biện pháp này chỉ đáp ứng nhất thời và bảo vệ cho một số ít người và rất đắt đối với việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm. Nhưng, giải pháp này quan trọng trong một số bối cảnh nào đó và không được coi là những vũ khí chủ yếu trong cuộc chiến chống lại bệnh lao của y tế cộng đồng. Chiến lược phòng chống bệnh lao mới đây của Tổ chức y tế thế giới (WHO) khuyến nghị vào tháng 3-1995 là: “DOTS” (Directly observed treatment, Short – course). Điều trị giám sát trực tiếp bằng phác đồ ngắn hạn cho những bệnh nhân lao có vi khuẩn hoạt động. Đó là biện pháp hiệu quả nhất ngăn chặn bệnh lao ngay tại nguồn lây. Hóa trị liệu ngắn ngày là phác đồ điều trị đạt hiệu quả khỏi bệnh cao ít nhất 95%, thời gian điều trị ngắn, tỉ lệ bỏ trị rất thấp, chi phí lại thấp. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân lao được các nhân viên y tế thường xuyên kiểm tra theo dõi trực tiếp từng liều một, bảo đảm bệnh nhân uống hết thuốc đều đặn. Sự giám sát này phải được tiếp tục hàng ngày trong 2 tháng đầu tiên và lý tưởng nhất là trong 6 tháng điều trị. Thường xảy ra sau điều trị 1-2 tháng khi dứt ho, các triệu chứng khác mất đi, các bệnh nhân lao mất đi sự thôi thúc tiếp tục uống thuốc.
Bác sĩ Bùi Thị Mai – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 16 (641) – 1995