Giúp thầy thuốc phát hiện sớm ung thư dạ dày

Nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã xác định được mối liên quan giữa ung thư dạ dày với điều kiện sống, chế độ ăn uống, tính chất di truyền và gần đây là loại xoắn khuẩn Helico bacter pylori. Vì không xác định được yếu tố nào là chính do đó cần chú ý một số đặc điểm sinh bệnh sau: Ung thư dạ dày có liên quan với thói quen ăn các loại thịt nướng thịt hun khói có chứa những chất có tiềm năng gây ung thư dạ dày. Một số tổn thương lành tính như loét dạ dày, viêm dạ dày teo hay phì đại, polyp dạ dày hoặc những viêm, loét dạ dày không được theo dõi và điều trị cẩn thận. Trong cùng một điều kiện sống tổn thương ung thư được hình thành và xuất hiện có liên quan đến các thành viên, các thế hệ trong gia đình. 

Vậy làm thế nào để phát hiện sớm ung thư dạ dày? Phát hiện ung thư dạ dày phụ thuộc vào các giai đoạn tiến triển của bệnh. Khi tổn thương vừa mới xuất hiện chỉ nằm trên bề mặt niêm mạc dạ dày, hay lớp dưới niêm mạc, chưa lan rộng và ít xâm nhập đến các tạng hay hệ thống bạch huyết của dạ dày gọi là ung thư giai đoạn đầu. Ở giai đoạn này cần chú ý một số dấu hiệu ban đầu thể hiện ở người lớn tuổi như cảm giác đau tức ở bụng, kém ăn, chán ăn, và âm ạch khó chịu. Lúc này cần phải đến khám thầy thuốc và chụp X quang dạ dày đối với quang kép, hoặc phải nội soi dạ dày bằng ống soi sợi mềm để quan sát toàn bộ bề mặt niêm mạch dạ dày. Xác định tổn thương sớm này cũng không phải dễ dàng mà cần phải xem kỹ, có kinh nghiệm về nhận định loại tổn thương đồng thời phải sinh thiết nhiều mảnh để chuẩn đoán xác định. Thời gian phát triển của ung thư giai đoạn đầu có thể từ một vài tháng đến một hai năm. Nếu không được phát hiện và điều trị sẽ trở thành những tổn thương lan rộng, xâm lấn sâu vào dạ dày vào các cơ quan xung quanh, lúc này gọi là giai đoạn tiến triển. Các dấu hiệu khi thăm khám lâm sàng thể hiện rất rõ rệt với tình trạng gầy sút, đau bụng déo dài, đầy bụng, nôn, ăn không tiêu, da vàng hay thiếu máu và có thể sờ thấy khối u ở vùng trên rốn. Muốn xác định chắc chắn tổn thương cần phải chụp X quang dạ dày hoặc nội soi dạ dày. Điều trị  ung thư dạ dày chủ yếu bằng phẫu thuật triệt để là cắt bỏ rộng rãi khối u và lấy toàn bộ các chuỗi hạch của dạ dày. Kết quả điều trị có thể kéo dài thời gian sống sau phẫu thuật cho bệnh nhân từ 5 năm, đến 10 năm hoặc có thể là 15 năm, 20 năm. Khi người bệnh sống trên 5 năm sau phẫu thuật được coi như khỏi bệnh. Nếu tiến hành phẫu thuật ở ung thư giai đoạn đầu và thực hiện đúng, đầy đủ kỹ thuật mổ xẻ có thể kéo dài cuộc sống trên 5 năm sau phẫu thuật từ 90 phần trăm đến 99 phần trăm. Các trường hợp ung thư dạ dày ở giai đoạn tiến triển được phẫu thuật điều trị triệt để, có thể sống trên 5 năm từ 50 phần trăm đến 60 phần trăm. Nếu bệnh nhân đến khám ở giai đoạn muộn hơn, thì khả năng phẫu thuật rất hạn chế và có những trường hợp sau phẫu thuật có thể nặng thêm nhiều. Chính điều này cắt nghĩa cho một số quan niệm nếu là bị ung thư chớ có đụng dao kéo nữa, chính vì sự phát hiện và chuẩn đoán ung thư ở nước ta trước kia thường bị muộn. Cũng cần nên lưu ý là ở người già và thể loại ung thư tiến triển chậm có khả năng sống kéo dài phẫu thuật khá cao.
PTS Hà Văn Quyết-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 13(774)1998