Bác sĩ võ đình thông trong thời chiến và thời bình

Sau hàng tháng vượt núi cao vực thẳm. Võ Đình Thông là một trong những thầy thuốc từ miền Bắc vào chiến trường Quảng Trị từ những năm của thập kỷ 60. Chân ướt chân ráo vừa đặt ba lô vào lán, anh đã được bác Lê Bổ, ủy viên thường vụ tỉnh ủy tức cố thủ tướng Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Lê San mới đến, thân mật nói: “Tỉnh còn khó khăn, một kg muối, 10 kg giống lúa và ngô, phát rẫy trỉa lúa ngô, thu hoạch ân mà làm cách mạng”. Được giao phụ trách bệnh xá Vân Đình một bệnh xá ở huyện miền núi Hướng Hóa, anh Thông cùng anh chị em tích cực tăng gia lúa, ngô, khoai, sắn, chăn nuôi lợn gà, tự túc cho 14 cán bộ nhân viên y tế và nuôi dưỡng 30 thương bệnh binh. Anh đã mở nhiều lớp đào tạo y tế, cứu thương cho miền núi và đồng bằng, huy động anh chị em đào hầm trú ẩn phòng tránh bom đạn cho toàn đơn vị. Đầu năm 1965, vùng giải phóng hai huyện Cam Lộ, Gio Linh được mở rộng, địch dùng phi pháo, bộ binh càn quét bắn giết liên tục, thường vụ quyết định thành lập bệnh xá dã chiến Cam – Gio bên bờ suối La La và điều đồng chí Vũ Đình Thông ra phụ trách. Là y sĩ giỏi, lại được trang bị kiến thức ngoại sản thực hành lúc còn ở hậu phương, Võ Đình Thông đã phẫu thuật, cứu sống nhiều trường hợp gẫy xương đùi, xương cánh tay, thugnr dạ dày, đại tràng, rách gan, bàng quang… khỏi phải kiêng cáng lên bệnh viện tỉnh xa hai, ba ngày, đường đi lại hiểm trở. Anh cũng đã mở nhiều lớp chuyên môn ngắn còn trực tiếp dẫn đội phẫu thuật vào Cùa, giải quyết trên 20 thương binh nặng mỗi ngày. Bám trụ và phục vụ chiến đấu suốt thời kỳ ác liệt căng thẳng nhất, với thành tích xuất sắc của mình, anh là một trong hai cán bộ y tế đầu tiên của khu Trị – Thiên Huế, được tặng thưởng Huân Chương giải phóng hạng 3. Đồng chí được giới thiệu ra hậu phương bổ túc bác sĩ, rồi trở về lại quê hương khi cuộc chiến tranh bước vào giai đoạn quyết liệt. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, bác sĩ Thông với cương vị Trưởng phòng y tế huyện Hải Lăng kiêm bệnh viện trưởng, đã nhanh chóng xử lý hàng trăm trường hợp bị thương do bom mìn nổ trong lúc cày cuốc sản xuất, có ngày giải quyết trên hai chục trường hợp. Rồi dịch sốt xoắn trùng trên 3 nghìn người mắc, nhất là bà con khai hoang các cánh đồng Hải Dương, Hải Hòa, đồng chí đã mượn trường học, đình làng, nhân dân, cùng cán bộ chuyên môn điều trị tại chỗ, dịch bệnh được sớm dập tắt. Dịch hạch lại xảy ra, trên 300 người mắc nhiều hơn cả là xã Hải Thọ, bác sĩ Thông cũng đã khẩn trương chữa bệnh và cùng cán bộ y tế cơ sở vận động nhân dân diệt hàng vạn con chuột trong thời gian ngắn, dịch hạch đã được khống chế, không có bệnh nhân mới. Năm 1977, hai huyện Triệu Phong và Hải Lăng sáp nhập thành huyện Triệu Hải, anh được cử làm trưởng  phòng và bệnh viện trưởng, đã triển khai phong trào 5 dứt điểm do Bộ y tế phát động, nổi bật là dứt điểm về sinh đẻ có kế hoạch. Bác sĩ Thông đã tổ chức đội tuyên truyền vận động đội kỹ thuật, với khẩu hiệu “đảng viên đi trước, làng nước theo sau” trong kế hoạch hóa gia đình. Đồng chí đã khéo thuyết phục linh mục các nhà thờ Tri Bưu, Diên Sanh, Phú Liêu… mở cuộc vận động các gia đình công giáo thực hiện mỗi gia đình chỉ sinh 2 con, áp dụng các biện pháp tránh thai, 28 xã trong đó các xã Hải Hòa, Hải Tân, Hải Xuân, Hải Ba, Triệu Trung, Triệu Đại, đã làm tốt tỷ lệ phát triển dân số chỉ dưới 2 phần trăm, riêng Hải Tân là 1,2 phần trăm. 

BS Dư Quang Tâm-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 17(778)1998