Ai cũng có thể phòng tránh ung thư

Làm sao phát hiện sớm bệnh ung thư?
– Kiểm tra sức khỏe toàn diện: Cần thực hiện cứ khoảng 3 năm một lần ở lứa tuổi 20 – 40 và mỗi năm một lần nếu trên 40 tuổi. Việc kiểm tra ung thư còn tùy thuộc tuổi tác và nhằm vào tuyến giáp, miệng, da, các hạch limphô, tinh hoàn và buồng trứng. Cũng lưu ý luôn các bệnh không ác tính.
– Ung thư cổ tử cung: Phụ nữ đã lập gia đình hoặc đã có quan hệ tình dục nên đi thử tế bào (xét nghiệm Pap) và khám phụ khoa hàng năm. Khám phụ khoa định kỳ hàng năm là việc rất tốt chẳng những có thể phát hiện sớm mà còn phòng ngừa được ung thư cổ tử cung vì sớm trị các bệnh viêm nhiễm liên quan đến virus HPV, nguyên nhân đáng lưu tâm của loại ung thư này.
– Vú: Phụ nữ trong lứa tuổi 20 – 39 nên tự khám vú hàng tháng và được khám lâm sàng (có thể kèm siêu âm) kiểm tra bộ ngực ít nhất 3 năm một lần. Phụ nữ tuổi từ 40 trở lên nên tự khám vú hàng tháng, đi khám lâm sàng (± siêu âm) kiểm tra bộ ngực và nếu có điều kiện xin chụp nhũ ảnh cứ 1 – 2 năm một lần.
– Đại tràng và trực tràng (ruột già và ruột cùng): Từ 50 tuổi, nam lẫn nữ nếu có điều kiện đều nên làm một trong các khám nghiệm sau:
+ Thử tìm máu trong phân hàng năm và nội soi đại tràng sigma (ống soi mềm) mỗi ba năm. Nội soi ruột già mỗi 10 năm.
+ Bác sĩ thăm khám trực tràng (ruột cùng) bằng ngón tay khi thấy có triệu chứng như là trĩ hoặc khám cùng lúc với nội soi ruột.
+ Người nào có nguy cơ vừa hoặc cao (người thân ruột thịt bị ung thư ruột…) thì nên hỏi bác sĩ bao lâu nên kiểm tra.
– Gan: Từ 40 tuổi, có nguy cơ cao (viêm gan siêu vi) nên khám lâm sàng và siêu âm bụng 2 – 3 năm một lần.
– Bao tử (dạ dày): Từ 40 tuổi, có bệnh sử viêm loét bao tử nên được nội soi bao tử (ống mềm) 3 – 5 năm một lần, có thể kèm thêm thử tìm vi khuẩn Helicobacter Pylori và chụp bao tử có cản quang.
– Tuyến tiền liệt: Từ tuổi 60, đàn ông nên được thử dấu hiệu sinh học PSA ba năm một lần và có thể kèm thêm thăm khám trực tràng bằng ngón tay.
– Phổi: Đàn ông trên 40 tuổi có nguy cơ cao (nghiện thuốc lá nặng trên 10 năm) nên chụp phim phổi 1 – 2 năm một lần.
Phòng ngừa ung thư?
Tập thể tự ngừa bệnh:
Tránh cho tập thể khỏi tiếp xúc với những yếu tố nguy hiểm có thể gây ra hoặc tạo thuận lợi cho ung thư:
Các yếu tố gồm 3 loại:
– Các yếu tố chắc chắn gây ung thư mà chỉ có cách loại bỏ đi thì mới tránh bệnh được (thuốc lá, rượu, một số hóa chất công nghiệp…).
– Yếu tố chắc chắn gây ung thư mà có thể tránh được nhờ các phương pháp bảo vệ chặt chẽ: các tia phóng xạ.
– Yếu tố mà tác dụng gây ung thư chưa được rõ ràng và chưa được chứng minh cụ thể trên người: một số thức ăn, các chất được cho thêm vào thức ăn và các nội tiết tố.
Phát hiện và điều trị các thương tổn vốn lành tính (gọi là tổn thương tiền ung), nhưng về lâu dài có khả năng trở thành ung thư.
Các thuốc chủng ngừa:
Cơ quan Y tế Thế giới (OMS) đã khuyến khích tiêm chủng bệnh viêm gan siêu vi B. Thuốc chủng này cho thấy hữu hiệu trong việc phòng ngừa bệnh viêm gan do virus, rất thường xảy ra ở châu Phi và châu Á.
Vacxin ngừa ung thư cổ tử cung đã được cơ quan FDA (Mỹ) chuẩn nhận. Còn phải chờ một thời gian nữa nhà nước ta mới có quy định về tiêm vacxin này.
Mỗi người tự ngừa bệnh:
Đừng hút thuốc. Uống rượu ít thôi!
Đa số các ung thư vùng miệng (môi, lưỡi, nướu răng…) họng và thanh quản (cơ quan nói) đều do ghiền rượu và ghiền thuốc. Bỏ thuốc làm giảm ba phần tư số người bị ung thư thanh quản. Bỏ thỏi say bí tỉ và chỉ dùng rượu nhẹ thôi (một chai bia nhỏ mỗi ngày) thì giảm ba phần tư các ung thư miệng, thực quản.
Giữ vệ sinh thân thể
Săn sóc thật kỹ răng miệng.
Vệ sinh sinh dục và sinh lý: các chứng nhiễm trùng do virus và các vi khuẩn khác gây nên các viêm loét cổ tử cung, về sau thành cơ địa thuận lợi cho ung thư.
Chế độ ăn uống, tập luyện
Ăn nhiều các loại trái cây, rau và các thứ có nhiều chất xơ và cho bã “độn ruột”. Bớt thịt, bớt mỡ, bớt chất nhiều calori. Nên tránh, nhất là đừng “mê tín”: các thức ăn đóng hộp vì phương thức giữ thức ăn công nghiệp có thể làm tổng hợp chất nitrôsamin, có khả năng gây ung thư. Các thức ăn chiên xào nhiều mỡ, các thức ăn quá nóng, thức uống cháy cổ họng.
Vận động vừa phải mỗi ngày ít nhất nửa giờ. Giữ cân nặng cơ thể hợp lý.
Giáo sư, Bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng – -Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Năm 1999