Từ một cuộc thi

102 kịch và cải lương gửi tới cuộc thi viết về đề tài AIDS đợt I năm 1996 do Đài truyền hình phối hợp cùng với Ủy ban phòng chóng AIDS của thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Có thể nói gì qua vòng sơ khảo?
Hàng loạt kịch bản đã chọn đề tài AIDS với nạn mại dâm, với ma túy na ná giống nhau như một thôn nữ xinh đẹp vì hoàn cảnh gia đình khó khăn như do nghèo, do cha, mẹ bệnh tật…. hoặc do bị ép duyên lấy người không yêu nên bỏ lên thành phố bị lường gạt, hãm hiếp rồi sao chân vào vũ trường. Nhà hàng, Karaoke mại dâm trá hình, kết cuộc nhiễm HIV/ AIDS, hoảng sợ suy sụp rồi dẫn đến tự tử trong niềm thương tiếc hoặc chưa kịp tự tử thì được cứu vớt, đón nhận trở về trong vòng tay thương yêu và bao dung của người yêu và gia đình… Điều đáng nói, không phải do cốt truyện giống nhau mà chính là diễn biến câu chuyện không hợp lý đặc biệt những tình tiết có liên quan đến kiến thức về AIDS. Sai lầm nhiều nhất chính là vấn đề xét nghiệm HIV, lý do xét nghiệm chưa hợp lý, nội dung chưa đúng như hình ảnh thần chết, sự gán ghép AIDS chỉ là bệnh của nhóm nguy cơ mại dâm ma túy, hoặc đem AIDS ra làm trò đùa, hù dọa thiên hạ… một số tác giả đã bê nguyên xi kiến thức về “AIDS là gì” “Đường lây ra sao?”, phòng bệnh bằng cách nào, từ sách báo gắn vào câu chuyện hết sức gượng ép. Có tác giả trong đoạn kết còn kiến nghị một loạt các biện pháp về phòng chống AIDS. Một số kịch bản có cốt truyện khá là lý thú nhưng lại bị nhồi nhét quá nhiều thông tin về AIDS làm tình tiết trở nên rời rạc, lời thoại quá nhiều so với hành động nên diễn biến nặng nề, chậm chạp. Hãy còn quá sớm để nói về kết quả cuộc thi nhưng đây là một phản hồi đáng lưu ý cho công tác thông tin giáo dục truyền thông về HIV/AIDS/. Đó là sự hiểu biết về AIDS vẫn còn hạn chế, sơ sài và ít nhiều còn lệch lạc, sai lầm trong quần chúng. Nhiều người cho rằng: “AIDS biết rồi, khổ lắm, nói mãi!” nhưng biết điều gì và nói điều gì thật không dễ dàng chút nào! Thay đổi nhận thức còn gay go như thế, thay đổi hành vi còn gian nan đến đâu!.
Giảm thiểu tác hại việc lây truyền HIV qua tiêm chích ma túy
Chiều ngày 17 tháng 4 năm 1996, tại văn phòng Ủy ban Phòng chống AIDS Thành phố Hồ Chí Minh ông Aeron Peak cựu chuyên gia của Liên hợp quốc hợp tác SCF đã trao đổi một số ý kiến liên quan đến vấn đề giảm thiểu tác hại lây nhiễm HIV do tiêm chích ma túy. Công việc này bao gồm các hoạt động thông tin – giáo dục – truyền thông, tham vấn, hệ thống các dịch vụ liên hệ, giáo dục đồng đẳng, chương trình trao đổi kim ống, săn sóc sức khỏe ban đầu. Kinh nghiệm các nước cho thấy họ tiếp cận đối tượng bằng các nhóm hoạt động hơn là bằng giáo dục đồng đẳng qua tiếp xúc cá nhân riêng lẻ. Mỗi nhóm tiếp cận thường gồm người giáo dục đồng đẳng, nhân viên xã hội, nhân viên y tế. Các biện pháp nhằm giảm thiểu tác hại có thể kể: điều trị tập trung, sử dụng methadone uống để cắt dần cơn nghiện, dùng các thuốc thay thế khác, các biện pháp điều trị theo y học dân tộc. giảm thiểu tác hại còn bao gồm việc chăm sóc y tế cơ bản và cung cấp các phương tiện phòng chống khử trùng kim ống, dung dịch khử trùng, gòn gạc, bao cao su. Một số biện pháp giảm thiểu tác hại đã được triển khai thử nghiệm tại thành phố nhưng kết quả còn hạn chế do tình hình sử dụng ma túy ở nước ta, có khác các nước khác. Người nghiện không chỉ dùng chung kim ống chích mà còn sử dụng chung hủ đựng thuốc chích. Việc tiếp cận đối tượng cũng gặp nhiều khó khăn. Vì vậy các biện pháp trên phải được xem xét cẩn thận trước khi áp dụng vào tình hình nước ta.
BS Đoàn Trọng Hiệp-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999