Bệnh sán lá gan

Đến nay, tại ít nhất 13 tỉnh có bệnh sán là gan lưu hành từ 0,3% đến 36,9%, trung bình 21,5%. Đó là Nam Định, Ninh Bình, Hà Nam, Hải Phòng, Bắc Giang, Hà Tây, Thanh Hóa, Thái Bình, Hòa Bình, Nghệ An, Phú Yên, Đắc Lắc, và Hà Giang. Trong đó bệnh lưu hành nặng ở Nghĩa Hưng – Nam Định, Kim Sơn – Ninh Bình, và Tuy An – Phú Yên có nhiều xã ở các vùng này, tỷ lệ nhiễm sán lá gan trên 30% dân số. Chủng loại sán lá gan ở Việt Nam là Clonorchis sinensis của miền Bắc và miền Nam. Năm 1999, với dự án hợp tác với vương quốc Bỉ, Viện sốt rét, KST và chương trình đã điều tra ngẫu nhiên trên toàn tỉnh Hòa Bình, tất cả các huyện, thị đều có bệnh sán lá gan. Tại tất cả những địa phương trên, nhân dân có tập quán ăn gỏi cá, tuy rằng ở mức độ rất khác nhau, thậm chí cách ăn cũng khác nhau. Các tỉnh miền Bắc tập quán ăn gỏi cá bằng cách thái nhỏ thịt cá, trộn thính và gia vị. Còn ở Phú Yên ăn gỏi sinh cầm nghĩa là ăn cả con cá còn sống thả trong chậu, tập quán này có lâu đời, từ thời vua quan phong kiến ngồi ngắm trăng, bình thơ và dùng nó nhỏ vớt từng con cá điêc trong chậu để ăn gỏi cùng với đủ loại lá thơm, sau đó thành thói quen khó bỏ cho đến tận bây giờ. Qua phỏng vấn cư dân trong vùng dịch tế sán lá gan cho thấy hầu hết bà con cho rằng ăn gỏi là mát và bổ, có địa phương còn có câu nắng gỏi, mưa cầy nghĩa là trời nắng thì ăn gỏi cá, trời mưa thì ăn thịt chó. Ở miền Bắc chủ yếu ăn gỏi cá mè và qua điều tra cá mè có tỷ lệ nhiễm ấu trùng sán lá gan cao nhất. Ví dụ cá mè ở ao cạnh nhà có bệnh nhân bị sán lá gan có tỷ lệ mang ấu trùng là 92%. Có người cho rằng ăn gỏi loại cá khác sẽ an toàn hơn, nếu quan niệm như vậy thật là nguy hiểm vì qua điều tra 10 loài cá trong ao thì có 7 loài mang ấu trùng sán lá gan. Để phòng bệnh sán lá gan, tốt nhất là không ăn gỏi cá hoặc cá nấu chưa chín kỹ, vì một số người trong vùng dịch tễ sán lá gan tuy không ăn gỏi cá nhưng cá rán chưa kỹ, thịt cá còn sống cũng bị bệnh sán lá gan, không nên coi món gỏi cá như là món ăn truyền thống hay đặc sản.
Bệnh trĩ
Hỏi: Cháu 21 tuổi, từ 2 năm nay thường đi ngoài ra máu tươi, phân táo, đại tiện hơi đau. Bệnh có nhiều hướng tăng lên, nhiều khi cháu không dám ăn nhiều. Vậy cháu bị bệnh gì, cần uống thuốc gì? Nguyễn Cao Tân – Phòng 108 C1b, ký túc xá Đại học TH Hà Nội. Có thể cháu bị bệnh trĩ, mà táo bón là nguồn gốc dẫn đến bệnh đó. Vì bị táo đi tiêu thường xuyên phải rặn nhiều. Do áp lực rặn trong lúc đại tiện khó khăn các bộ phận nâng đỡ các tổ chức trĩ dây chằng, cơ, xơ bị giãn dần trở thành lỏng lẻo, các búi trĩ vốn bình thường bị đẩy xuống dưới và dần dần ra hẳn ngoài lỗ hậu môn. Sự chèn ép này hạn chế luồng máu tĩnh mạch về, trong khi máu động mạch vẫn đến. Qúa trình đó trở thành vòng luẩn quẩn, tiếp diễn lâu dài, búi trĩ ngày càng lớn dần và càng bị đẩy ra ngoài. Máu chảy khi đi tiêu là do cục phân cọ xát vào niêm mạc làm tổn thương các huyết quản nơi búi trĩ lúc này đang xung huyết vì máu động mạch đến quá nhiều, vượt sức chứa, đồng thời đường máu về bị nghẽn tắc. Thông thường máu chỉ ra ít, màu đỏ tươi khi chùi thấm giấy vệ sinh, hoặc máu tưới lên cục phân từng giọt. Một số ít trường hợp máu có thể ra nhiều như cắt tiết gà, xảy ra trong khi đại tiện. Cháu cần đi khám bệnh tại chuyên khoa tiêu hóa của bệnh viện để chuẩn đoán đúng, thầy thuốc sẽ chọn phương pháp điều trị thích hợp điều trị nội khoa, điều trị bằng phương pháp tiêm xơ, thắt trĩ bằng vòng cao su, hoặc phẫu thuật cắt bỏ túi trĩ với bệnh trạng. Trước mắt cháu cần gìn giữ vệ sinh vùng hậu môn, ăn ít gia vị, không uống rượu, tránh dùng nhiều cà phê và nước trà đặc, ăn nhiều chất xơ chống táo bón. Cần tập thể dục thể thao đều đặn, chú ý các động tác làm tăng trương lực cơ bụng.
Áo giáp chữa bệnh nhạy cảm với ánh sáng
Cháu bé Mỹ 9 tuổi, có tên Pake bị hiểm nghèo nhạy cảm với ánh sáng mặt trời do bẩm sinh gen không bình thường. Căn bệnh khó chữa này đã được cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ thiết kế riêng cho em một bộ quần áo vũ trụ có tác dụng điều hòa không khí giá khoảng 2 nghìn đô la Mỹ để em có thể hoạt động bình thường bên ngoài nhà ở. Trong hình là bé Pake trong bộ quần áo vũ trụ xuất hiện tại trường học trước các bạn bè cùng lớp. Thay mặt lãnh đạo Bộ y tế, phó giáo sư tiến sĩ Lê Ngọc Trọng, Thứ trưởng biểu dương cán bộ, công chức ngành y tế Hà Nội đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ, nhất là việc tổ chức trực cấp cứu và tiếp đón, giải quyết đối với bệnh nhân đến bệnh viện do không biết, đồng thời hoan nghênh ngành y tế Hà Nội giải quyết chế độ trực ngày thứ bảy theo Thông tư liên bộ số 150.
PTS Nguyễn Văn Đề-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 56(868)1998