Dùng thuốc nội, đâu chỉ giới hạn trong bệnh viện

Bệnh viện không phải là một hòn đảo biệt lập. Chủ trương dùng thuốc tiết kiệm, dùng thuốc nội chịu sự chi phối của cả yếu tố bên trong và bên ngoài. Phải có một giải pháp đồng bộ hơn thì mới thực sự được hiệu quả của chủ trương trên. Từ những đối tượng nằm viện khác nhau. Một bệnh nhân bị viêm kết mạc mắt, bác sĩ cho họ hai lọ cloroxit, bệnh nhân không thiết nhận và phàn nàn: đến bệnh viện không có gì hơn, không bõ công đi lại. Một chị bị viêm phổi nhẹ tiêm ampicilin đã đỡ nhưng cố xin dùng cloforan vì nghe người bệnh bên cạnh khen dùng thứ đắt tiền đó rất hiệu nghiệm. Những mong muốn dùng thuốc không hợp lý như thế phần lớn do đối tượng phải nộp viện phí đưa ra. Thuốc thông thường nào người dân cũng biết, cho những biệt dược thật mới có khi cũng chỉ để làm cho người bệnh tin vào sự uyên thâm của mình, âu cũng là một mẹo vặt làm ăn, ai không thông cảm. Theo họ đằng nào cũng phải mất tiền, nếu xài thuốc xịn sẽ được ra viện sớm, khỏi tốn các khoản khác, mà ít ai hiểu được dùng thuốc quá mức cần thiết cũng có hại. Với đối tượng này thầy thuốc ít băn khoăn vấn đề về chuyện tiền nong, đôi khi có thể chiều theo ý người bệnh, nên thường kê nhiều loại thuốc, có loại đắt tiền. Vì thế mức thuốc trung bình cho một ngày điều trị thường cao hơn 14 đến 15 ngàn đồng. Nhưng đối với đối tượng bảo hiểm y tế thì khác hẳn. Ở tỉnh Quảng Trị hằng năm có khoảng 44 ngàn người có thẻ bảo hiểm y tế chiếm 8,3% số dân. Nhưng số người thuộc diện này khám chiếm 60% và điều trị nội trú chiếm 40 đến 50% tổng số chung. Trong khi đó quỹ thuốc bảo hiểm có giới hạn. Hơn nữa nếu người có bảo hiểm y tế khi vượt trần, bệnh viện phải trích chi phí chi bù. Do thế bệnh viện phải áp dụng mọi biện pháp để hạn chế mức chi tiêu tiền thuốc như hiện nay, như kiểm tra chặt chẽ việc chấp hành danh mục thuốc dùng trong bệnh viện của bộ y tế, quyết định 517 BYT/ QĐ, nội hóa phần lớn khoảng 60% danh mục thuốc và gián tiếp khoán định mức chi phí. Nhờ thế mức dùng thuốc trung bình cho một ngày điều trị thường thấp từ 9 đến 10 ngàn đồng. Sự chênh lệch này càng thể hiện rõ hơn trong khi kê đơn điều trị ngoại trú. Đơn cấp thuốc bảo hiểm y tế thường chỉ xê dịch trên dưới 10 ngàn đồng chủ yếu là thuốc nội, nếu có thuốc ngoại thì đa phần là thuốc Ấn Độ. Đơn thuốc cho các đối tượng khác mua, phần lớn là các biệt dược của các nước vốn có nền công nghiệp dược phẩm tiên tiến như Pháp, Mỹ… Mặc dù trong bệnh viện đã có một danh mục thuốc thống nhất do Hội đồng thuốc thông qua, nhưng do điều kiện chi trả khác nhau, nên mức dùng thuốc không giống nhau. Khi  chưa hiểu thấu đáo chủ trương thì việc phân cực dùng thuốc này ít nhiều cũng làm cho người bệnh suy nghĩ thắc mắc…
Đến cách xử lý của thầy thuốc.
Người vào viện có khi có bệnh cảnh giống nhau nhưng chưa hẳng được xử lý như nhau. Trước một trường hợp nhiễm khuẩn bình thường, có thầy thuốc chỉ cho một thứ kháng sinh vừa phải đủ mạnh để trị bệnh. Nhưng cũng có thầy thuốc phủ đầu bằng loại cực mạnh, không bận tâm gì về hậu quả. Làm cho số đông thầy thuốc có cách dùng thuốc thống nhất không phải chuyện dễ. Phác đồ điều trị dù cụ thể đến mấy cũng không đến mức chi tiết để người ta dựa vào đó bắt bẻ nhau về việc chọn lựa thế hệ thuốc, lựa chọn biệt được. Một bác sĩ đã giải thích sự rối rắm này với chúng tôi: Trong nghề, phân biệt cái đúng, cái sai, dù khó mấy rồi cũng sáng tỏ được. Nhưng dưới con mắt người bệnh cái sai đôi khi lại được ái mộ. Dùng một thuốc thật mạnh có thể có hại về sau, nhưng trước mắt chóng khỏi, được người bệnh cho là giỏi. Người thích ăn xôi bao giờ cũng muốn được đánh giá cao, dù đó là thước đo không chuẩn. Ngay cùng một thầy thuốc, việc xử lý ở bệnh viện và ở nhà cũng khác nhau một trời một vực. Một người bệnh đã kế lại cho chúng tôi nghe một chuyện lạ nhưng có thật một trăm phần trăm. Anh vào bệnh viện được bác sĩ giải thích kỹ về đường lối dùng thuốc, về quy định của cơ quan, về định mức kinh phí và cho một số thuốc rất hạn chế. Suốt ruột anh xin xuất viện và gặp lại chính bác sĩ ấy ở nhà. Bác sĩ cho một loạt thuốc có những tên thật lạ tìm mãi mới thấy được cửa hiệu bác sĩ giới thiệu mua. Trong khi hiện nay một ngày không biết có bao lần quảng cáo, người đủ mọi trình độ cao thấp đều tham gia chữa bệnh tư. Thuốc thông thường nào người dân cũng biết, cho những biệt dược thật mới có khi cũng chỉ để làm cho người bệnh tin vào sự uyên thâm của mình, âu cũng là một mẹo vặt làm ăn, ai không thông cảm. Nhưng có một câu hỏi đặt ra: Liệu những người được thầy thuốc tập quen với cách dùng như thế ở nhà sẽ có thái độ như thế nào khi tiếp nhận chủ trương dùng thuốc tiết kiệm, dùng hàng nội lúc họ vào viện? Và có không ít trường hợp người bệnh chuyển từ bệnh viện đến phòng chữa tư có phải do nguyên nhân tế nhị này
Bùi Văn Uy-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 47(808)1998