Kết bạn với láng giềng

Tập truyện ngắn Trăng soi sân nhỏ của nhà văn Ma Văn Kháng do Nhà xuất bản văn học ấn hành năm 1994, được Hội nhà văn trao giải thưởng văn học 1995 và ngày 25/9 vừa qua, ông đã được nhận giải thưởng văn học Đông Nam Á tại Thái Lan.
The South East Asia Write Award thường viết tắt là S.E.A ra đời năm 1979, do năm nước khởi xướng: Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippin, Xanhgapor, với sự tài trợ của các cơ sở. Khách sạn Oriental Băng Cốc, hãng Hàng không quốc tế Thái Lan, Ngân hàng Băng Cốc, Quỹ Tim Thompson, Hội nhà văn Thái Lan, Câu lạc bộ Văn bút Thái Lan…
Mục đích của giải thưởng S.E.A là khích lệ tài năng của các nhà văn nhà thơ trong khu vực, cổ vũ sự phát triển văn học trong các nước Đông Nam Á. Giải thưởng S.E.A chỉ trao cho những tác phẩm được chính Hội nhà văn các nước đề cử với Hội đồng chấm giải (gồm đại diện của nhiều tổ chức văn học, các đơn vị tài trợ, các đại sứ của các nước Đông Nam Á).
Các tác phẩm dự giải phải là: tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ… nói chung là các tác phẩm hư cấu, được viết bằng ngôn ngữ dân tộc của tác giả, tác phẩm được xuất bản trong vòng 3 năm trước năm được chọn và tốt nhất là tác phẩm đã nhận giải thưởng trong nước. Tác giả phải là người có nhiều đóng góp cho sự phát triển văn học dân tộc thông qua sáng tác của họ.
Việt Nam dự giải lần đầu có nhà thơ Tố Hữu (1996), năm 1998 có 9 nước trong khu vực dự giải: Brunay, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanma, Philippin, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
Chúng tôi đã phỏng vấn nhà văn Ma Văn Kháng khi ông vừa từ Băng Cốc trở về.
Phóng viên: Ông có thể miêu tả đôi điều về lễ trao giải S.E.A?
Nhà văn Ma Văn Kháng: Lễ trao giải tổ chức vào đêm 25/9 tại một sảnh đường lộng lẫy những chùm đèn pha lê cổ kính và lấp lánh nến dạ hội trong khách sạn Oriental – Băng Cốc, thủ đô Thái Lan. Khách tham dự đông vài trăm người, gồm các quan chức trong ngoại giao đoàn, các khách mời quan trọng của Hoàng gia Thái, các đơn vị tài trợ. Vào hồi 19 giờ 30 phút sau lễ tặng sách của các tác giả được giải thưởng, để lưu lại trong thư viện, mọi người tiến vào sảnh đường, quốc ca Thái nổi lên mở đầu cho buổi lễ. Chủ tọa là Thái tử Maha Vajiralongkom, với các nghi thức trọng thể, mang tính truyền thống Thái. Sau tiệc chiêu đãi, lần lượt các tác giả lên nhận bằng danh dự từ Thái tử và phát biểu trong ba phút. 22 giờ 30 phút lễ hội kết thúc sau bài nói chuyện về văn học của nhà văn Mỹ nổi tiếng Norman Mailer – khách mời phát biểu của lễ hội năm nay.
Phóng viên: Ngôn ngữ sử dụng trong lễ hội S.E.A?
Nhà văn Ma Văn Kháng: Tiếng Anh và tiếng Thái, không có phiên dịch. Muốn giao tiếp với bạn bè trong khu vực xin hãy thạo tiếng Anh! Ở đây các bạn nói tiếng Anh cỡ như nhà văn Hồ Anh Thái, Nguyễn Quang Thiều… cả.
Phóng viên: Xin ông nói vài nét về Trăng soi sân nhỏ, truyện nào ông tâm đắc nhất?
Nhà văn Ma Văn Kháng: Chín truyện ngắn trong tập này, tôi muốn nói lên ánh trăng khi sáng tươi, khi mơ màng soi tỏa vào cái sân nhỏ cuộc sống con người vất vả sự phong phú trọn vẹn nhiều vẻ của nó. Tác giả không hề né tránh những khía cạnh phức tạp trong đời sống, tâm hồn con với cộng đồng. Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn Hội đồng giải thưởng Hội nhà văn, các nhà văn, các độc giả xa gần đã luôn cổ vũ ưu ái tôi.
Chúng ta có nền văn học giàu có, độc đáo, đủ sức nuôi dưỡng tâm hồn của dân tộc. Việc ta tham sự giải thưởng là thêm một lần nữa gần gụi với bạn bè láng giềng trong khu vực. Các nhà văn láng giềng dự giải lần này có một người sinh năm 1928, một người sinh năm 1933, còn phần lớn đều trẻ. Đa số có học vấn cao, có người là giáo sư tiến sĩ, đều là những tác giả nổi tiếng có quá trình sáng tác dày dặn. Trực giác cho tôi thấy bạn bè đều có thiện cảm với dân tộc ta, văn học ta. Đi nước ngoài vài lần, tôi thấy các bạn ở đây thật dễ gần, dễ mến, chóng thân. Kết bạn với láng giềng gần thật thú vị và nhuận chiều.
Phóng viên: Xin cảm ơn nhà văn, chúc nhà văn luôn cho độc giả thưởng thức những tác phẩm ấm áp tình người.
Trần Minh Tâm – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998