Đánh chuột chết người

Theo điều tra của Bộ y tế ở 39 bệnh viện tỉnh từ năm 1996 đến hết quý 1 năm 1998 số người bị ngộ độc thuốc diệt chuột Trung Quốc (TDCTQ) là 1.133 người trong đó có 62 người đã tử vong chiếm tỉ lệ 5,46%.
Trong danh mục các loại thuốc bảo vệ thực vật (TBVTV) ở nước ta hiện nay, thuốc diệt chuột (TDC) chỉ có 6 hoạt chất Brodifacoum, Bromadionlon, Diphacinome, Warlarin Sodium, Somonellavar và Cumarin, nhưng trên thị trường người ta dễ dàng mua được cả chục loại thuốc diệt chuột mà chủ yếu là thuốc diệt chuột in chữ Trung Quốc đều không ghi thành phần của thuốc. Thôi thì đủ các màu sắc trắng, hồng, xanh đen… Ở các dạng hạt gạo, bột, viên, đóng gói, thuốc nước đóng trong các tuýp plastic… Theo một số chuyên viên Cục bảo vệ thực vật (CBVTV) thì tới nay chúng ta vẫn chưa phân loại chất gì, gần đây khoa hồi sức cấp cứu A9 Bệnh viện Bạch Mai đã nhận được hoạt chất của cảnh sát quốc gia Pháp đã xác định trên hơn chục mẫu thuốc diệt chuột Trung Quốc bán trên thị trường Việt Nam là độc nhất Trifluoroacetamidle và 1 số muối fluorures như fluoroacetate. Điều chắc chắn thuốc diệt chuột Trung Quốc là loại thuốc cực độc, không đăng ký, chưa được phép lưu hành và nằm ngoài danh mục bảo vệ thực vật của nước ta. Theo thống kê chưa đầy đủ của thanh tra Cục bảo vệ thực vật, năm 1996 khối lượng Thuốc bảo vệ thực vật mà chủ yếu là thuốc diệt chuột Trung Quốc tràn vào từ nước ta ước từ 5 – 7% tổng số thuốc bảo vệ thực vật thành phẩm nhập khẩu cho đến ngày 1 – 11 – 1997 thanh tra bảo vệ thực vật các địa phương trên cả nước đã thu gom được 844.130 ống thuốc diệt chuột và thuốc 558 của Trung Quốc. Từ đầu năm 1998 đến nay cục bảo vệ thực vật đã làm thủ tục tái xuất 284.810 ống và gần 105kg thuốc diệt chuột Trung Quốc rời. Ngoài ra số Thuốc diệt chuột Trung Quốc trôi nổi trên thị trường tuy không nhiều nhưng lại gây hậu quả lớn đáng tiếc ở nhiều nơi.
Trong hội thảo lần 2 về cấp cứu ngộ độc cấp của chuyên ngành hồi sức cấp cứu Bộ y tế tháng 8/1998, nhiều báo cáo khoa học đã cho biết cụ thể tình hình ngộ độc tại các bệnh viện tỉnh và Trung ương, trong đó ngộ độc thuốc diệt chuột Trung Quốc là một trong những vấn đề thời sự đáng được quan tâm. Theo số liệu khảo sát năm 1997 ở Bệnh viện đa khoa Hà Tĩnh có 644 bệnh nhân cấp cứu thì có 207 bị ngộ độc Thuốc diệt chuột Trung Quốc (chiếm 32,14%) có trường hợp 1 thanh niên đã bỏ quên trên bờ ruộng một gói thuốc diệt chuột Trung Quốc, 5 cháu bé (4 đến 5 tuổi) tưởng là cốm và nhặt lên chia nhau ăn. Cuối cùng hai cháu ăn ít đã cứu được, còn 3 cháu bị tử vong. Lại có gia đình tẩm thuốc diệt chuột Trung Quốc vào thịt, xôi vứt vào góc nhà, trẻ không biết nhặt ăn và ngộ độc chết. Chuyện chó lợn gà chết do ăn phải Thuốc diệt chuột Trung Quốc không còn lại nữa. Có nhà chuột ăn phải bả chết rơi xuống chuồng lợn, Con lợn gần 1 tạ nhai hết con chuột cũng lăn ra chết. Tiếc của nhưng chẳng ai dám làm thịt vì sợ ngộ độc. Lại có chuyện ai dám làm thịt vì sợ ngộ độc. Lại có chuyện hú vía khi bé Trang đem khoe cô giáo ống philatop mà thực ra là thuốc diệt chuột Trung Quốc dạng nước màu hồng đỏ bé đã nhặt được và định rủ bạn cùng uống. May mà cô giáo đã kịp thời phát hiện. Vậy là không cố tình nhưng những báo hiệu về cái chết vì thuốc diệt chuột Trung Quốc đối với trẻ em vẫn có thể xảy ra nếu Thuốc diệt chuột Trung Quốc vẫn bị quản lý lỏng lẻo và sử dụng bừa bãi như hiện nay.
Nhân dân ta có rất nhiều phương pháp diệt chuột như hun, bẫy, đào hang, đánh bả bằng chất độc… Tuy nhiên để vừa bảo vệ thực vật vừa đảm bảo môi trường sinh thái vật nuôi và sức khỏe sự sống con người, Nhà nước khuyến khích toàn dân nuôi mèo và tích cực bắt chuột bằng phương pháp thủ công, hạn chế sử dụng chất độc hóa học. Nước ta đã sản xuất được bả diệt chuột sinh học nhưng người dân lại không sử dụng nhiều, bởi bã vi sinh có ưu điểm là an toàn cho người dân, nhưng chất lượng không ổn định và khó bảo quản trong điều kiện khí hậu Việt Nam. Chúng ta mong muốn Viện Bảo vệ thực vật cũng như Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam nhanh chóng sản xuất được loại thuốc diệt chuột tiện ích và hiệu quả lớn.
Tuy nhiên, để diệt trừ được đồng loạt một lượng lớn chuột đồng phá hoại mùa màng, cần thiết phải phát động các chiến dịch toàn dân diệt chuột thường xuyên, đặc biệt là trước vụ thu hoạch và đúng mùa chuột sinh sản. Nhất thiết phải tăng cường hướng dẫn người dân sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật.
Thuốc diệt chuột Trung Quốc không chỉ Cục Bảo vệ thực vật thuộc Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn quan tâm và đòi hỏi phải có sự phối hợp của các ngành chức năng khác cùng quản lý thị trường Bảo vệ thực vật NDM để tránh những sự cố đáng tiếc khác xảy ra.
Thu Hoài –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998