Trung tâm thương mại sầm uất

Những bác sĩ – chiến sĩ an ninh y tế thực sự kết thành bức rào chắn không cho dịch bệnh tràn vào nội địa. Cuộc sống của họ ra sao nơi cửa khẩu Tân Thanh và Trạm kiểm dịch quốc tế Lạng Sơn?
24 con người trong đó có 15 bác sĩ, 5 y sĩ, 4 kỹ sư nhân viên hành chính chia nhau túc trực ở cửa khẩu Hữu Nghị, Chi Ma, mốc 16, Đường sắt, Tân Thanh. Trong một năm họ gặp gỡ gần 7 vạn người xuất nhập cảnh qua đường bộ (kể cả XNC người nước thứ 3) với 1.381 mũi tiêm chủng bổ sung, 27.699 lượt xe qua lại trong đó có 10.671 lượt xe được phun khử trùng, diệt véctơ. Rồi “cửa” đường sắt cũng có tới 143 lượt tàu cả chở khách, chở hàng với hơn 5 ngàn người cùng 570 mũi tiêm chủng bổ sung cho hành khách.
Những con số ấy liệu có gợi được điều gì khi trách nhiệm rào chắn dịch bệnh nơi cửa khẩu đặt lên vai các anh các chị, khi các anh các chị phải làm việc trong điều kiện thường trực khó khăn: không có trụ sở làm việc, nơi làm việc còn phải thuê và nhờ vào Hải quan. Nếu như cửa khẩu Hữu Nghị và ga Đồng Đăng là bộ mặt quốc gia với khách từ nước ngoài vào thì cửa khẩu Tân Thanh lại là điểm lưu thông buôn bán lớn nhất, chiếm tới 2/3 tổng số các cửa khẩu ở Lạng Sơn gộp lại. Riêng thu phí kiểm dịch ở đây trong năm 1996 đã thu về hơn 780 triệu đồng. Chúng tôi dạo lòng vòng xem “cơ ngơi” đội kiểm dịch ở một cửa khẩu tiểu ngạch mới chợt giật mình: Sáu con người ăn ở, sinh hoạt trong 1 buồng với 2 chiếc giường bằng đúng tiêu chuẩn của một chiến sĩ hải quan ở liền kề.
Ba người ngủ chung một giường? – Tôi hỏi:
Tối, chúng em có người về thị xã, chỉ để 2-3 người ở lại – một bác sĩ nói.
35 cây số về, để hôm sau 35 cây số ngược lên? Rồi những sớm hôm mưa, gió mùa đông – bắc? Rồi tiền xăng dầu, hư hao xe cộ hoặc tiền xe ôm?
Tất cả mủm mỉm cười, dường như những khó khăn ấy chỉ là “chuyện vặt”. Bác sĩ Cường, tổ trưởng tổ kiểm dịch giải thích:
Cơ quan em còn nghèo, mà cả ngành y tế cũng đâu có giàu có gì. Mình phải thông cảm thôi! Chỉ mong trạm em có được một tý trang bị cho gần bằng các đơn vị khác ở cửa khẩu cho đỡ tủi. Vả lại có làm việc với bạn ở bên kia…
Tôi hiểu các anh có thể quên đi những khó khăn của mình, nhưng còn bộ mặt quốc gia… Bên kia, cửa khẩu Pò Chài của bạn có cổng sát đường biên, có nhà, có chợ như một trung tâm thương mại sầm uất. Bên này, những căn nhà cấp 4 giữa bãi đất trống trải với lối vào đất nước là cây tre đặt chắn ngang thành barie; rồi những xe chở chó, sắn khô… ngột ngạt mùi giữa trưa nắng gắt đợi làm thủ tục. Ước mong của chúng tôi, của các anh các chị một ngày không xa cửa khẩu chúng ta có gương mặt mới, kiểm dịch quốc tế của chúng ta tại đây khang trang hơn: có được phòng tiếp khách, giao dịch, phòng kiểm dịch, phòng tiêm chủng, xét nghiệm nhanh, phòng lưu nghiệm giám sát véctơ rồi nhà kho, nhà nghỉ của cán bộ… Chưa nói đến chuyện máy tính, máy nhắn tin, điện thoại di động để kịp thời thông báo, liên lạc những chuyện vốn thường xảy ra bất ngờ trong lĩnh vực phòng dịch này. Ước mong của họ, của chúng ta đến một ngày ngoài bác sĩ hệ dự phòng, trạm có cả những kỹ thuật viên côn trùng và sốt rét, những bác sĩ đa khoa kiểm tra sức khỏe, những kỹ thuật viên xét nghiệm tại chỗ về hóa học, vi sinh. Có lẽ đó là những điều cần và đủ cho một hàng rào giữ gìn an ninh sức khỏe đất nước.
Rời Tân Thanh, chia tay các anh các chị ở Trạm kiểm dịch quốc tế Lạng Sơn, chúng tôi đem nặng những suy tư: Những chiến sĩ – bác sĩ kiểm dịch nơi cửa khẩu thuộc biên chế của ngành y tế tỉnh nhưng họ đâu chỉ là của Lạng Sơn! Họ đang làm việc vì cả nước, ngày ngày giáp mặt với gió rét, nắng mưa, dịch bệnh… nơi biên ải, để canh giữ an toàn cho sức khỏe của cả cộng đồng phía sau họ. Vì nhiệm vụ, họ có thể quên đi những vất vả riêng mình nhưng rồi ai sẽ lo cho họ có đủ “vũ khí” phòng dịch bệnh nơi cửa ngõ?
Lê Quý – Sức khỏe và Đời sống – Năm 1997