Đừng quá lo lắng về mụn trứng cá

Ở tuổi dậy thì, nét mịn màng hồng thắm trên da là yếu tố sắc đẹp quan trọng nhất, thì ác thay ở nhiều người lại hay bị mụn trứng cá. Nôn nóng muốn khỏi ngay, người bệnh thường dùng đủ mọi cách như mặn, rửa, dùng thuốc, mỹ phẩm… theo lời mách bảo của bạn bè. Nhưng săn sóc không đúng cách làm cho làn da càng bị nổi mụn nhiều hơn, đen hơn cũng có trường hợp để lại vết sẹo khó coi.
Tuyến nhờn có nhiệm vụ cung cấp chất nhờn cho da. Do nhiều lý do khác nhau, có khi miệng tuyến bị tắc nghẽn và sự tắc nghẽn này càng ngày càng nặng thêm. Tuyến nhờn cũng có thể bị nhiễm khuẩn, lúc đó chất nhờn và mủ tích tụ lại bên dưới chỗ bị tắc. Nếu nhẹ thì chỉ có nhân đen và mụn nhỏ li ti, nếu nặng thì các chỗ này sẽ chứa đầy mủ và biến thành nang. Một thời gian sau, các nang có thể lành miệng nhưng sẽ để lại vết sẹo khó coi.
Nhưng người bệnh đừng nôn nóng, có khi dùng thuốc đôi ba tháng mới phát huy hiệu quả, hoặc ngay cả khi dùng thuốc vẫn có thể gia tăng tạm thời mụn trứng cá.
Dưới đây, xin giới thiệu một số thuốc và mỹ phẩm thường được sử dụng, mà bạn có thể kiếm được dễ dàng.
Clonidin: Thuốc này chỉ làm giảm cường độ và thời gian đỏ da, nhưng không làm khỏi, không ngăn chặn được sự tiến triển của bệnh.
Vitamin A: Có một số biệt dược mang tên khác như: tretinoin, effederin, dermairol. Dạng dùng thông thường là bôi 0,25%, kem bôi 0,05% hoặc dung dịch 0,1% – 0,2% – 0,3%. Thuốc này ảnh hưởng đến nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh trứng cá, quá trình keratin hóa ở phần dưới nang lông và tuyến bã nhờn. Khi bị mụn trứng cá có thể dùng các dạng thuốc trên bôi ngày 1 lần, sau tăng lên 2 lần. Từ tuần lễ thứ ba đến tuần lễ mười bốn mỗi ngày bôi 1 – 2 lần.
Benoxyl: Có một số biệt dược mang tên khác như panoxyl… ở dạng gel bôi ngoài da chứa 5 – 10% feroxyde benzoyle, có tác dụng với mụn trứng cá ở mọi giai đoạn. Chỉ bôi ngày 1 lần khi mới có mụn trứng cá, sau bôi ngày 2 lần nếu thương tổn không giảm. Tránh bôi thuốc vào mi mắt, niêm mạc mũi, miệng. Tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, tia cực tím, hoặc dùng oxy già khi dùng thuốc này. Nếu phát hiện có cảm giác nóng hoặc đỏ da thì phải ngừng ngay.
Exfoliac lotion: Hoạt chất chính trong thuốc này có đặc tính tiêu sừng và điều hòa sừng. Đặc tính này có hiệu quả chăm sóc da tốt đối với các tổn thương mụn trứng cá bị ứ tắc. Ngoài ra các chất khác trong thuốc này còn có tác dụng kháng viêm, tiêu hóa bã nhờn, làm dịu da, làm da mát ẩm. Cách dùng: bôi thuốc lên da mỗi ngày 1 – 2 lần, tránh không để thuốc tiếp xúc với mắt, mi mắt, và niêm mạc mũi, miệng.
Doxycyling: Được coi là kháng sinh có tác dụng đặc biệt đối với mụn trứng cá. Ngày đầu uống 200 mg, các ngày sau uống 100 mg cả đợt có thể dùng tới 10 – 15 ngày. Sau đợt đó, có thể cứ 2 ngày uống 400 mg để củng cố.
Các cocticoit: Do tuyến bã nhờn bị viêm nên có thể dùng cocticoit để chống viêm. Nhưng không nên dùng liều quá cao, quá dài ngày vì sẽ làm cho cơ thể mất sức chống đỡ, dẫn đến teo da.
Người bệnh chỉ sử dụng thuốc sau khi việc giữ gìn vệ sinh không mang lại kết quả. Tốt nhất nên đến các chuyên khoa về da liễu khám và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, người bệnh cần có chế độ ăn thiết thực (tránh các loại thức ăn có gia vị nóng như tiêu, ớt, gừng… tránh các thức uống có cồn như bia, rượu), cần có chế độ vệ sinh (như tắm rửa bằng xà phòng và nước tẩy rửa để làm cho lớp dầu bít kín lỗ chân lông bong ra và để cho da được tẩy khuẩn). Trường hợp dùng thuốc rửa và kem bôi cũng phải theo sát sự hướng dẫn của bác sĩ (như chỉ bôi sau khi làm sạch và khô da, bôi thử từng ít một, nếu được mới bôi nhiều hơn, tránh dùng dầu thơm, tránh phơi nắng khi bôi thuốc).
Đừng coi thường, nhưng cũng đừng quá lo lắng về mụn trứng cá. Ngoài chế độ ăn, chế độ tắm thích hợp, chúng ta còn có thuốc, sẽ khỏi bệnh nếu biết sử dụng đúng.
Hà Thủy Phước –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998