Sức khỏe sinh sản “những nỗ lực cần có nhiều phía” – Phần 1

Sức khỏe sinh sản (SKSS) trong đó có Sức khỏe sinh sản vị thành niên (VTN) không đơn thuần là vấn đề y tế, sức khỏe mà còn là vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội, đạo đức, lối sống, nếp sống của cả một thế hệ; là vấn đề có quan hệ đến tương lai của từng quốc gia của cả nhân loại.
Ở nước ta, những năm gần đây, vấn đề Sức khỏe sinh sản vị thành niên đã được đề cập đến thông qua các hoạt động giáo dục dân số, sức khỏe, môi trương, phòng chống HIV/ AIDS và các tệ nạn xã hội. Nhiều thông điệp, kiến thức và thông tin đã đến được một bộ phận đáng kể vị thành niên, góp p hần vào việc giáo dục giới tính, định hướng lối sống, hành vi, hướng dẫn thực hiện kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ)… các tài liệu truyền thông như: Tâm lý tuổi dậy thì, Tình bạn và tình yêu, Hành trang bạn gái, Những điều tuổi trẻ cần biết về HIV/ AIDS) các ấn phẩm báo chí và hơn 3500 câu lạc bộ (CLB) thanh niên ở cơ sở (như Câu lạc bộ bạn giá, Câu lạc bộ hôn nhân, cửa hàng xanh, quán cà phê thanh niên…) đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo thanh niên trẻ và Vị thành niên; nhiều câu lạc bộ đã trở thành điểm hẹn, trung tâm thông tin – tư vấn đáng tin cậy về Sức khỏe sinh sản của hàng chục vạn Vị thành niên.
Nhiều điều bất cập…
Tuy vậy, những hoạt động nói trên chủ yếu được lồng ghép trong các hoạt động Kế hoạch hóa gia đình, chưa vượt ra khỏi sự ràng buộc về tâm lý, đạo đức truyền thống; còn ít những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Những “cấm kỵ” của dư luận, sự lảng tránh của người lớn xưa nay đã tạo ra bức màn bí mật về Sức khỏe sinh sản giữa các thế hệ. Người lớn luôn luôn tỏ ra mô phạm không muốn nói với con trẻ Vị thành niên những vấn đề được coi là thầm kín nơi buồng the; không muốn trả lời thẳng thắn các câu hỏi, đừng nói gì đến việc hướng dẫn cách phòng tránh, cách tự bảo vệ cho con trẻ. Lo ngại của các bậc cha mẹ, của các thầy giáo cô giáo là liệu pháp giáo dục giới tính có giúp cho thanh niên tránh được các rủi ro có hại cho sức khỏe hay lại dẫn đến hoạt động tình dục và tình dục được bảo vệ so với các chương trình đơn thuần khuyến khích việc phòng tránh? Với một đất nước có cơ cấu dân số trẻ như nước ta, trẻ hơn so với xu hướng dân số thế giới: chừng 50% dưới tuổi 20, khoảng 20% trong độ tuổi 10 – 19 tức là khoảng 15 triệu Vị thành niên thì những điều nói trên đã và đang trở ngại cho quá trình nhận thức của Vị thành niên về Sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, Kế hoạch hóa gia đình, các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, trong đó có HIV/ AIDS. Nhiều thanh niên không biết làm thế nào để ngăn chặn sự lây nhiễm, đặc biệt thanh thiếu niên ở nông thôn, ở các vùng sâu, vùng xa. Họ không được tư vấn, không được thông tin, càng không còn cơ hội tiếp cận các dịch vụ Sức khỏe sinh sản. Và cho dù có tiếp cận được thì dịch vụ Kế hoạch hóa gia đình dựa vào một phương pháp: phương pháp đặt vòng như đã làm trong nhiều năm trước đây không thực tế, không phù hợp với lớp trẻ.
Bạch Thông –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998