Tía tô cây thuốc, gia vị – phần 2

Chữa thống kinh đau bụng khi hành kinh: Lá tía tô 1 nắm, lá ngải cứu 1 nắm, cây và lá ích mẫu 1 nắm hoặc 20 gram lá và cành đã phơi khô, cho tất cả vào ấm, đổ 3 bát nước vào đun nhỏ lửa cho bạn còn 1 bát thì gạn lấy nước uống khi thuốc còn hơi âm ấm. Nên uống trước bữa ăn sau 1 giờ. Mỗi tháng uống 3 lần trước kỳ hành kinh 5 ngày. Uống như vậy 3 tháng đến 4 tháng sẽ khỏi. Đau bụng động thai: lấy 1 năm to cả cành và lá tía tô tươi hoặc kho cũng được cho vào 1 bát nước đun số kỹ, gạn lấy nước để nguội mà uống. Chữa sưng vú: lấy 10 gram tía tô, sắc lấy nước uống, bã đem đắp vào vú. Chữa vú nứt cổ gà chỗ chân núm vú bị nứt tấy đỏ, đau nhức không cho con bú được lấy 20 lá tía tô đốt cháy thành than đem rắc vào chỗ nứt. Trước khi rắc cần rửa chỗ nứt. Trước khi rắc cần rửa chỗ nứt bằng nước hành lấy 1 củ hành già, 1 ít muối, cho vào 1 chén nước đun sôi kỹ, để gần nguội. Chữa chứng sản đuôi lươn: Phụ nữ sau khi sinh con từ 5 tháng đến 7 tháng, mắc chứng vương vướng trong cổ họng như một vật gì khác không ra nuốt cũng không xuống, mường tượng như cái đuôi con lươn vướng ở trong họng, dân gian gọi là sản đuôi lươn. Lấy lá tía tô 1 nắm to, gừng tươi 1 củ nhỏ bằng ngón tay cái, rải cây khoai nước 1 nắm phơi khô rang vàng cả 3 thứ cho vào với 2 bát nước, đun cạn còn 1 bát, gạn lấy nước để gần nguội mà uống. Mỗi ngày uống liên tiếp 3 ngày sẽ thấy tiêu, đói, và trong họng không thấy vướng nữa. Chữa sởi mới mộc: Tía tô và kinh giới mỗi thứ 1 nắm chặt, đem sắc lấy nước uống. Cây cao trên dưới một mét, thân thẳng đứng có lông, lá mọc đối hình trứng rộng từ 2 cm đến 9 cm, dài 4 cm đến 11 cm, đầu nhọn, mép lá có răng cưa to, màu tím hoặc xanh tím, trên có lông màu tím hoặc xanh tím, trên có lông màu tím. Hoa nhỏ màu trắng hoặc tím nhạt, mọc thành chùm dài ở kẽ lá hoặc đầu cành. Trẻ em nóng sốt không ra mồ hôi: Trẻ đã thôi bú bị nóng sốt không có mồ hôi, không khát nước, sợ gió sợ lạnh thì lấy tía tô 20 lá, vỏ quýt nửa cái nướng qua, hành khô 1 củ, gừng tươi 2 lát nhỏ. Các thứ trên cho vào nửa bát nước, đun sôi kỹ để còn hơi ấm cho trẻ uống. Uống xong cho ăn cháo hoa, rồi nằm đắp chăn cho ra mồ hôi. Khi vã mồ hôi thì mở chăng, lau khô mình mẩy và thay quần áo khác. Chữa vết thương chảy máu, lấy lá tía tô khô tán nhỏ, rắc nhiều lên chỗ đang chảy máu cho kín lại, rồi dùng vải sạch buộc lại, sẽ ngừng chảy máu. Chữa ho tức thời lấy cành lá tía tô và một đoạn vỏ rễ dâu bóc trắng, đun nước cho uống độ 1 chén.

Continue reading “Tía tô cây thuốc, gia vị – phần 2”

Tía tô cây thuốc, gia vị – phần 1

Tía tô, loại cây rất phổ biến được trồng nhiều làm gia vị và làm thuốc. Cây cao trên dưới một mét, thân thẳng đứng có lông, lá mọc đối hình trứng rộng từ 2 cm đến 9 cm, dài 4 cm đến 11 cm, đầu nhọn, mép lá có răng cưa to, màu tím hoặc xanh tím, trên có lông màu tím hoặc xanh tím, trên có lông màu tím. Hoa nhỏ màu trắng hoặc tím nhạt, mọc thành chùm dài ở kẽ lá hoặc đầu cành. Quả là hạch nhỏ, hình cầu đường kính 1 mm màu nâu nhạt, có mạng. Trong toàn cây có chứa 0,5 phần trăm tinh dầu có mùi thơm đặc biệt của tía tô. Cây tía tô cung cấp cho y học phương Đông nhiều vị thuốc, tử tô diệp lá phơi hay sấy khô, tô ngạnh cành non, hoặc già khô, tử tô tử quả chín phơi, sấy khô… Theo tài liệu cổ, tía tô có vị cay, tính ôn vào 2 kinh phế và tỳ có tác dụng phát tán phong hàn, lý khí, giải uất, hóa đờm, an thai, giải độc cua cá. Thông thường lá tía tô lá tô diệp có tác dụng an thai, làm cho ra mồ hôi, chữa ho, giúp sự tiêu hóa, giảm đau, giải độc, chữa cảm mạo, chữa ngộ độc nôn mửa, đau bụng do ăn cua cá. Cành tía tô – tô ngành cũng như lá, nhưng tác dụng trị liệu kém hơn, dùng để điều khí, an thai. Quả (tử tô tử – thường gọi nhầm là hạt) dùng nhuận phổi, có tác dụng chữa ho, trừ đờm, hết hen suyễn. Tía tô thường được dùng trong chế biến nhiều món ăn, nhất là các móc ốc (ốc xào khế, ốc nấu đậu phụ chuối xanh…). Trong nhân dân còn dùng tía tô làm thuốc khá đơn giản chỉ đọc vị, hoặc từ 3 vị đến 4 vị cũng là cây nhà lá vườn để điều trị một số bệnh thông thường, có hiệu suất tốt: Chữa trúng độc đau bụng do ăn phải cua cá, giã lá tía tô tươi, vắt lấy nước mà uống, hoặc sắc 10 gam lá khô uống nóng. Chữa đau bụng đầy chướng nhưng chưa đi ngoài và nôn mửa lấy một nắm lá tía tô giã nát, vắt lấy 1 bát nước, hòa vào một ít muối, cho uống cả một lần. Sau khi uống có thể gây ra đi ngoài và nôn, bụng sẽ hết đầy chướng. Chữa chứng ăn chậm tiêu, đầu bụng, sôi bụng, sống phân lá tía tô khô 1 nắm to hoặc 1 chén to hạt tía tô, củ riềng phơi khô 1 chén, vỏ quyết khô 1 cái cạo sạch, sấy sao giòn. Cả 3 thứ đem tán nhỏ mịn, trộn với nước hồ gạo làm thành từng viên như hạt đậu. Mỗi lần uống 20 viên.

Continue reading “Tía tô cây thuốc, gia vị – phần 1”