Chủ động phòng chống dịch

Quảng Ngãi nằm giữa vùng duyên hải Nam Trung Bộ với đặc điểm địa hình đồi núi, trung du đồng bằng, vùng cát ven biển và hải đảo. Số dân 1,2 triệu người trong đó 10% là dân tộc thiểu số, là một tỉnh mới tách còn nhiều hậu quả chiến tranh chưa được khắc phục, dân còn nghèo, đối tượng chính sách đông, hàng năm thường xuyên gặp thiên tai bão lụt, thường xuyên dịch bệnh xảy ra…
Để xây dựng chiến lược chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tỉnh một cách thực tiễn và khoa học, Giám đốc Sở y tế Phan Tư A đã thực hiện xây dựng mô hình bệnh tật và đánh giá tình trạng sức khỏe của nhân dân trong tỉnh theo vùng, theo lứa tuổi, theo giới và theo cộng đồng dân tộc. Từ đó phối hợp với hội đồng khoa học tỉnh tìm ra các nguyên nhân và từng bước tìm mọi biện pháp loại trừ các nguyên nhân và điều kiện ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân đồng thời nêu lên các biện pháp để mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng dân cư tự phòng bệnh bảo vệ sức khỏe. Chiến lược CSBVSK nhân dân được chia thành từng thời kỳ để thực hiện và sau mỗi thời kỳ đều có đánh giá lại kết quả, rút kinh nghiệm cho việc thực hiện giai đoạn tiếp theo.
Nhờ hướng chỉ đạo có tầm chiến lược cụ thể thực tế và khoa học như vậy mà trong những năm qua ngành y tế Quảng Ngãi đã đạt được những thành tích đáng kể trong đó có công tác dự phòng. Anh Đỗ Văn Sơn – Giám đốc trung tâm cho biết: Mặc dù điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn, đội ngũ cán bộ trong những ngày đầu thành lập chỉ có 6 người là cán bộ trung học nay có 32 Cán bộ công nhân viên trong đó có 12 bác sĩ, kỹ sư, trung tâm đã xây dựng kế hoạch chủ động phòng chống dịch bệnh, vùng trọng điểm, giám sát chặt chẽ, kết hợp thực hiện TCMR và các chương trình y tế CDD, ARI, vitamin A… Công tác thanh tra và quản lý vệ sinh thực phẩm tiến hành định kỳ hàng tháng và đột xuất, công tác vệ sinh lao động, vệ sinh môi trường và y tế học đường v.v… được tiến hành thường xuyên. Trong những năm qua, trung tâm y tế dự phòng đã hoàn thành vượt mức tất cả các chỉ tiêu chuyên môn quan trọng, làm giảm đáng kể các loại bệnh như sốt rét, tả, dịch, hạch, sốt xuất huyết… Đội ngũ cán bộ của trung tâm thường xuyên đi đến tận nơi, bất kể vùng sâu vùng xa hải đảo để kịp thời hướng dẫn bà con có giải pháp tích cực, một mặt cứu chữa chăm sóc bệnh nhân, một mặt thực hiện các biện pháp phòng chống ngăn chặn dịch xảy ra…
Năm 1997 vừa qua trung tâm đã được chính phủ trao tặng Huân chương lao động hạng ba và Bộ y tế tặng cờ luân lưu. Đó là những phần thưởng xứng đáng, khích lệ trung tâm y tế dự phòng nói riêng và ngành y tế Quảng Ngãi nói chung trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Vương Anh – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Đừng quá lo lắng về mụn trứng cá

Ở tuổi dậy thì, nét mịn màng hồng thắm trên da là yếu tố sắc đẹp quan trọng nhất, thì ác thay ở nhiều người lại hay bị mụn trứng cá. Nôn nóng muốn khỏi ngay, người bệnh thường dùng đủ mọi cách như mặn, rửa, dùng thuốc, mỹ phẩm… theo lời mách bảo của bạn bè. Nhưng săn sóc không đúng cách làm cho làn da càng bị nổi mụn nhiều hơn, đen hơn cũng có trường hợp để lại vết sẹo khó coi.
Tuyến nhờn có nhiệm vụ cung cấp chất nhờn cho da. Do nhiều lý do khác nhau, có khi miệng tuyến bị tắc nghẽn và sự tắc nghẽn này càng ngày càng nặng thêm. Tuyến nhờn cũng có thể bị nhiễm khuẩn, lúc đó chất nhờn và mủ tích tụ lại bên dưới chỗ bị tắc. Nếu nhẹ thì chỉ có nhân đen và mụn nhỏ li ti, nếu nặng thì các chỗ này sẽ chứa đầy mủ và biến thành nang. Một thời gian sau, các nang có thể lành miệng nhưng sẽ để lại vết sẹo khó coi.
Nhưng người bệnh đừng nôn nóng, có khi dùng thuốc đôi ba tháng mới phát huy hiệu quả, hoặc ngay cả khi dùng thuốc vẫn có thể gia tăng tạm thời mụn trứng cá.
Dưới đây, xin giới thiệu một số thuốc và mỹ phẩm thường được sử dụng, mà bạn có thể kiếm được dễ dàng.
Clonidin: Thuốc này chỉ làm giảm cường độ và thời gian đỏ da, nhưng không làm khỏi, không ngăn chặn được sự tiến triển của bệnh.
Vitamin A: Có một số biệt dược mang tên khác như: tretinoin, effederin, dermairol. Dạng dùng thông thường là bôi 0,25%, kem bôi 0,05% hoặc dung dịch 0,1% – 0,2% – 0,3%. Thuốc này ảnh hưởng đến nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh trứng cá, quá trình keratin hóa ở phần dưới nang lông và tuyến bã nhờn. Khi bị mụn trứng cá có thể dùng các dạng thuốc trên bôi ngày 1 lần, sau tăng lên 2 lần. Từ tuần lễ thứ ba đến tuần lễ mười bốn mỗi ngày bôi 1 – 2 lần.
Benoxyl: Có một số biệt dược mang tên khác như panoxyl… ở dạng gel bôi ngoài da chứa 5 – 10% feroxyde benzoyle, có tác dụng với mụn trứng cá ở mọi giai đoạn. Chỉ bôi ngày 1 lần khi mới có mụn trứng cá, sau bôi ngày 2 lần nếu thương tổn không giảm. Tránh bôi thuốc vào mi mắt, niêm mạc mũi, miệng. Tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, tia cực tím, hoặc dùng oxy già khi dùng thuốc này. Nếu phát hiện có cảm giác nóng hoặc đỏ da thì phải ngừng ngay.
Exfoliac lotion: Hoạt chất chính trong thuốc này có đặc tính tiêu sừng và điều hòa sừng. Đặc tính này có hiệu quả chăm sóc da tốt đối với các tổn thương mụn trứng cá bị ứ tắc. Ngoài ra các chất khác trong thuốc này còn có tác dụng kháng viêm, tiêu hóa bã nhờn, làm dịu da, làm da mát ẩm. Cách dùng: bôi thuốc lên da mỗi ngày 1 – 2 lần, tránh không để thuốc tiếp xúc với mắt, mi mắt, và niêm mạc mũi, miệng.
Doxycyling: Được coi là kháng sinh có tác dụng đặc biệt đối với mụn trứng cá. Ngày đầu uống 200 mg, các ngày sau uống 100 mg cả đợt có thể dùng tới 10 – 15 ngày. Sau đợt đó, có thể cứ 2 ngày uống 400 mg để củng cố.
Các cocticoit: Do tuyến bã nhờn bị viêm nên có thể dùng cocticoit để chống viêm. Nhưng không nên dùng liều quá cao, quá dài ngày vì sẽ làm cho cơ thể mất sức chống đỡ, dẫn đến teo da.
Người bệnh chỉ sử dụng thuốc sau khi việc giữ gìn vệ sinh không mang lại kết quả. Tốt nhất nên đến các chuyên khoa về da liễu khám và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, người bệnh cần có chế độ ăn thiết thực (tránh các loại thức ăn có gia vị nóng như tiêu, ớt, gừng… tránh các thức uống có cồn như bia, rượu), cần có chế độ vệ sinh (như tắm rửa bằng xà phòng và nước tẩy rửa để làm cho lớp dầu bít kín lỗ chân lông bong ra và để cho da được tẩy khuẩn). Trường hợp dùng thuốc rửa và kem bôi cũng phải theo sát sự hướng dẫn của bác sĩ (như chỉ bôi sau khi làm sạch và khô da, bôi thử từng ít một, nếu được mới bôi nhiều hơn, tránh dùng dầu thơm, tránh phơi nắng khi bôi thuốc).
Đừng coi thường, nhưng cũng đừng quá lo lắng về mụn trứng cá. Ngoài chế độ ăn, chế độ tắm thích hợp, chúng ta còn có thuốc, sẽ khỏi bệnh nếu biết sử dụng đúng.
Hà Thủy Phước –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Để bộ ngực săn chắc

Bài tập này dành cho các cơ ngực, để nó trở lên săn chắc và cùng với sự giúp đỡ của một sợi dây chun.
Động Tác 1: Đứng, chân rộng bằng hông, hai tay chéo nhau và kéo căng sợi dây chun ở sau lưng. Kéo căng 10 lần ra phía trước. Làm động tác này 3 lần.
Động tác 2: Nằm duỗi thẳng, hai chân co lên. Đoạn giữa của dây chun đặt dưới bàn chân. Kéo chân đồng thời nâng hai tay lên đến mức tối đa. Giữ tư thế trong 5 giây. Làm động tác này 8 lần.
Nên tập luyện mỗi ngày và đứng thẳng để đạt được kết quả tốt nhất.
Nhiễm HIV ở nước Anh
Một báo cáo mới của Hội Fabien cho thấy khoảng 32% phụ nữ và 18% nam giới ở nước Anh bị nhiễm HIV ở tuổi dưới 25. Báo cáo cũng cho thấy 90% vị thành niên ở Anh có hoạt động tình dục và 10% mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nước anh được coi là nươc có tỷ lệ nhận thức cao nhất trong số các nước phát triển, song chỉ có 70% số trường học trong cả nước có chính sách giáo dục về tình dục, mặc dù luật pháp đã quy định điều này. Các tác giả cho rằng sự giáo dục chưa đầy đủ về tình dục ở nhà và ở trường, sự tiếp cận hạn chế với tư vấn bí mật, và sự thiếu cởi mở về vấn đề này trong xã hội phần nào gây nên tình trạng nói trên.
Để giữ được màu xanh của rau khi xào nấu
Trong rau xanh có chất đặc biệt, dễ hợp với oxy trong không khí để phá hoại chất vitamin chứa trong rau và màu rau. Hơn nữa, với nhiệt độ từ 20 – 28 độ C, tác dụng của chất này mạnh nhất và thường làm cho rau ngả màu vàng. Song ở nhiệt độ trên 80 độ C thì tác dụng này lại mất đi. Vì vậy cần xào nấu nhanh, hoặc chao vào nước sôi một lát rồi vớt ra ngay như nấu rau cần vậy, sau đó dùng nước lạnh dội một lượt và để nguội. Như vậy sẽ giữ được màu rau xanh.
BN – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Quân hàm xanh, quân hàm đỏ và thường phục

Nhiều bạn đọc quan tâm tới lực lượng công an và thắc mắc sao có người đeo quân hàm xanh, có người đeo quân hàm đỏ, lại có người chỉ mặc thường phục? Chiến sĩ công an mặc thường phục có phải là công an mật không vầ tại sao lực lượng công an công khai lại có hai màu quân xanh? Chúng tôi đã gặp Trung tá Hoàng Xuân Miễn, phó phòng Chính trị Tổng cục cảnh sát nhân dân và xin tóm lược.
Bộ công an có ba tổng cục: Tổng cục cảnh sát nhân dân, Tổng cục An ninh và Tổng cục xây dựng lực lượng. Khối đeo quân hàm đỏ là lực lượng cảnh sát. Ngoài ra, các bộ phận khác đeo quân hàm xanh. Công an khi làm nhiệm vụ gọi là trinh sát có cả ở Tổng cục cảnh sát và Tổng cục An ninh.
Nhiệm vụ của lực lượng cảnh sát được phân bổ vào các đơn vị sau:
Khối trinh sát: gồm trinh sát hình sự, phòng chống ma túy, quản lý trại giam, điều tra. Hệ thống này có theo ngành dọc như các Cục Cảnh sát hình sự, Cục phòng chống ma túy, Cục cảnh sát kinh tế, Cục Cảnh sát điều tra, Cục quản lý trại giam… Ở các Sở công an có các phòng tương ứng. Công an quận huyện có các đội và công an phường xã có các tổ (trừ hệ thống quản lý trại giam).
Khối quản lý hành chính: gồm Cảnh sát giao thông (đường bộ, đường sắt, đường thủy) Cảnh sát lý hành chính lo những chuyện như hộ khẩu, cấp giấy chứng minh thư… và Cảnh sát phòng cháy chữa cháy. Tạm chia thành khối thế nhưng Cảnh sát giao thông cũng tham gia trấn áp tội phạm không kém cảnh sát hình sự. Ví dụ: Cảnh sát giao thông Hà Tĩnh nổi tiếng bắt buôn lậu ma túy, Cảnh sát giao thông Hà Nam đã nhiều lần tóm bọn đạo chích xe máy trên đường tẩu tán…
Khối cảnh sát bảo vệ: Bảo vệ các sứ quán, bảo vệ các mục tiêu quan trọng của Nhà nước, bảo vệ lãnh tụ, cán bộ cao cấp và chống bạo loạn. Lực lượng này có lúc mặc cảnh phục như đứng trước các sứ quán nhưng có lúc mặc thường phục như khi đi bảo vệ cạnh các đồng chí lãnh đạo cao cấp.
Khối các đơn vị: Hồ sơ lưu trữ, Viện khoa học Hình sự, Nghiệp vụ chó, Cảnh sát Quốc tế (Văn phòng Intepol)…
Khối tham mưu: chính trị, hậu cần có ở các đơn vị công an. Lực lượng cảnh sát trong năm qua đã điều tra 35.118 vụ, bắt 52.525 đối tượng. Cuộc chiến đấu chống tội phạm vô cùng quyết liệt với mục tiêu kiềm chế sự gia tăng của tội phạm vô cùng quyết liệt với mục tiêu kiềm chế sự gia tăng của tội phạm hình sự. Tuy nhiên, do mặt trái của cơ chế thị trường, tội phạm giảm không đáng kể (năm 1997 giảm 1%) và xuất hiện nhiều loại tội phạm như: cướp taxi, bom thư, cướp ngân hàng, băng xã hội đen, rạch mặt, đâm chém phụ nữ, hiếp dâm trẻ em, buôn bán ma túy, nghiện hút trong thanh thiếu niên. Tội phạm kinh tế tập trung vào tội tham ô, cố ý làm trái có ở hầu hết các ngành. Doanh nghiệp Nhà nước có nhiều tội phạm tham nhũng và doanh nghiệp ngoài quốc doanh có nhiều tội phạm lừa đảo. Ngoài ra, buôn lậu, gian lận thương mại, cấu kết với nước ngoài cũng là những hoạt động tội phạm nổi cộm trong mặt trận kinh tế. Cuộc chiến đấu âm thầm của các chiến sĩ công an nhân dân xứng đáng được nhân dân ca ngợi dù họ đeo quân hàm xanh, quân hàm đỏ hay mặc thường phục. Nhân ngày thành lập lực lượng công an nhân dân, xin có lời nhắn gửi: Ai đó trong lúc chúng ta có lúc bực mình với chiến sĩ công an nhưng lúc “hữu sự”, hẳn trong đầu sẽ xuất hiện ý nghĩ: “Giá lúc này có một đồng chí Công an…”.
PV –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Vọng cách

Vọng cách (tên khác là cây cách, cách núi), là một cây nhỏ hay cây nhỡ, cao 5 – 7 mét. Cành non hình vuông, đôi khi có gai, có lông mịn sau nhẵn. Vỏ cây màu nâu đỏ, có rãnh là lỗ bì. Lá mọc đối, hình trứng, gốc tròn, đầu nhọn, mặt trên nhẵn bóng, mặt dưới rất nhạt có lông mịn ở gân. Lá vò ra có mùi thơm nhẹ. Cụm hoa mọc ở đầu cành thành ngũ, có lông mịn; hoa màu trắng hoặc lục nhạt, gần như không cuống. Quả hạch hình cầu hoặc hình trứng có màu đen. Mùa hoa quả: tháng 5 – 8.
Cây mọc hoang ở miền núi và trung du, thường gặp ở ven đồi, bờ đầm lầy nước lợ. Còn được trồng làm cảnh và lấy bóng mát. Nhân dân ở một số nơi vẫn hái lá dùng ăn gỏi cá, thịt tái. Phụ nữ đôi khi nấu lá lấy nước gội đầu cho thơm.
Về mặt thuốc, lá vọng cách có vị hăng, đắng, mùi thơm, tính mát, có tác dụng làm se, giảm sốt, nhuận gan:
Chữa kiết lỵ: Lá vọng cách (10 – 20 gam) dùng tươi, rửa sạch, giã nát, thêm nước, lọc, thêm ít đường uống trong ngày. Hoặc lấy lá phơi khô, sao vàng, sắc uống.
Chữa sốt, vàng da: Lá vọng cách (16 gam), nhân trần (16 gam), lá cối xay (12 gam). Tất cả thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400 ml nước còn 100 ml, uống làm 2 lần trong ngày.
Chữa sốt rét (nóng ít, rét nhiều): Lá vọng cách (20 gam), lá thường sơn (20 gam), lá khế (15 gam), riễng ấm (15 gam), gừng khô (8 gam). Thái nhỏ, sắc uống.
Có nơi, người ta còn dùng rễ vọng cách chữa đau bụng, ăn không tiêu.
Theo tài liệu nước ngoài, ở Trung Quốc, ngọn non cây vọng cách sắc uống chữa sốt rét. Ở Đài Loan, lá non vọng cách dùng tươi, giã đắp chữa đụng giập, sưng tấy. Ở Ấn Độ, lá vọng cách sắc uống chữa tê thấp. Ở Indonesia, người ta dùng lá ăn hàng ngày để tăng tiết sữa. Ở Philippin, nước hãm lá vọng cách chữa ho, lá tươi giã đắp chữa đau đầu.
Bát đĩa có màu xanh lục làm con người gầy đi
Các thí nghiệm được thực hiện ở trường y trực thuộc Trường đại học G. Hôp – kin (Mỹ) đã cho thấy: Một số mầu như đỏ tươi, màu vàng và màu vàng kích thích sự thèm ăn và làm tăng trọng lượng.
Các màu dịu như màu xanh nhạt, xanh lục làm cho con người bớt háu ăn. Vì vậy, bát đĩa có màu xanh nhạt, xanh thẫm, tím thẫm làm con người ăn ít đi. Cũng có thể dán các loại giấy bồi tường có màu xanh hoặc xanh thẫm để con người ăn ít và gầy đi.
Đỗ Thanh – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Hội nghị môi trường toàn quốc 98

Trong 2 ngày 5 – 6/8/1998 tại Hà Nội, Bộ khoa học công nghệ và môi trường phối hợp cùng Ban khoa giáo trung ương, Bộ giáo dục đào tạo, Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn quốc gia, Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam tổ chức hội nghị bàn về công tác quản lý, nghiên cứu khoa học và bảo vệ môi trường (BVMT) toàn quốc 1998.
Hội nghị nhằm giới thiệu và quán triệt chỉ thị của Bộ chính trị về “Tăng cường công tác Bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện địa hóa đất nước”, đánh giá một số công tác trọng tâm về Bảo vệ môi trường, rút bài học kinh nghiệm, đề ra các nhiệm vụ của hoạt động Bảo vệ môi trường trong thời gian tới.
Sau phiên họp, hội nghị chia thành 10 tiểu ban chuyên ngành với gần 10 tiểu ban chuyên ngành với gần 100 bản tham luận đề cập các vấn đề cần tập trung giải quyết như: Môi trường và sức khỏe ở thành phố Hà Nội, Hải Phòng; Hiện trạng quản lý rác thải ở Thành phố Hồ Chí Minh; Tác động của môi trường đến đời sống các dân tộc miền núi; công nghệ xử lý nước thải; Tình hình ô nhiễm môi trường vùng biển, ven bờ…
Bên cạnh hội nghị là triển lãm trưng bày hàng nghìn sản phẩm của 45 đơn vị trong và ngoài nước giới thiệu và cung cấp các thiết bị về quản lý và tư vấn môi trường.
Sức khỏe & đời sống đây
Tôi đã tốt nghiệp trường Trung học y tế được 2 năm mà chưa xin được việc làm. Đề nghị Sức khỏe đời sống có thể giới thiệu về những địa phương, những cơ sở y tế cần tuyển nhân viên y tế và các thủ tục cần thiết (kể cả vùng sâu vùng xa) để lựa chọn.
P. C. L (Bắc Ninh)
Sức khỏe đời sống sẵn sàng tư vấn cho bạn, nhưng bạn thử nghĩ lại xem mình đã thật sự nhiệt tình phục vụ tại nơi mình sinh sống chưa. Chúng tôi được biết Bắc Ninh chưa phải là tỉnh thừa… nhân viên y tế. Còn nếu như bạn muốn công tác ở tỉnh khác thì xin mời bạn liên hệ trực tiếp với Sở y tế của tỉnh đó sẽ được hướng dẫn chi tiết. Nếu bạn có đủ nhiệt tình và tâm huyết gắn bó với vùng sâu vùng xa (như bạn ngỏ ý) thì càng quý. Bạn nên suy nghĩ kỹ, chắc chắn trước khi quyết định. Sức khỏe đời sống cũng xin lưu ý rằng, nếu bạn chỉ cố gắng xin được việc ở thành phố thì khó mà toại nguyện. Đề nghị bạn cho biết cụ thể họ tên, địa chỉ để sức khỏe đời sống tiện liên hệ.
Xí nghiệp nước khoáng Nghĩa Trang sắp được triển khai xây dựng. Chúng tôi rất lo ngại vì nơi đây là kho thuốc trừ sâu bị đánh bom nhiều lần trong chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ. Không hiểu nước khoáng lấy từ nguồn nước này sẽ ra sao?
Lê Xuân Hòa (Hoằng Hóa – Thanh Hóa)
Tốt nhất ông Hòa nên làm đơn đề nghị cơ quan chức năng như Sở Khoa học – công nghệ – môi trường, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa… Bởi vì theo sức khỏe đời sống được biết thì lãnh đạo tỉnh chưa phê duyệt dự án đầu tư, khai thác nước khoáng mà mới chỉ là dự án tiền khả thi. Khi cơ quan chức năng có số liệu cụ thể về sự ô nhiễm như ông đã phản ánh thì chắc chắn là dự án này sẽ không được phê duyệt. Ông có thể liên hệ trực tiếp với Sở Khoa học công nghệ môi trường Thanh Hóa để biết thêm chi tiết.
PV – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Điều trị bệnh sốt xuất huyết bằng thuốc cổ truyền

Sốt xuất huyết (SXH) là bệnh do vi rút dengue gây nên. Người bị bệnh là do một loại muỗi vằn (muỗi Ardes aegypti) đốt truyền từ người bệnh sang người lành.
Bệnh có những biểu hiện lâm sàng chủ yếu sau đây:
Sốt cao đột ngột, liên tục và kéo dài từ 2 – 7 ngày.
Xuất huyết dưới nhiều hình thái hoặc là điểm xuất huyết, ban xuất huyết, vết bầm máu; chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc ỉa ra máu, hoặc dấu hiệu dây thắt dương tính.
Gan có thể to.
Sốc: biểu hiện bằng mạch nhanh, yếu và kẹt huyết áp động mạch (<20mmHg) hoặc huyết áp thấp kèm theo nổi da gà, lạnh và li bì, vật vã.
Cách làm thử nghiệm dây thắt:
Đo huyết áp ở cánh tay.
Giữ băng đo huyết áp ở áp lực trung bình (giữa huyết áp tói đa và huyết áp tối thiểu) trong 5 – 7 phút.
Hạ thật nhanh hơi trong băng đo huyết áp, đợi cho màu da phía dưới băng đo huyết áp trở về bình thường.
Tìm chấm xuất huyết ở mặt trước cẳng tay, chỗ nếp gấp cẳng tay – cánh tay, trên diện tích 1 cm vuông.
Kết quả đọc như sau:
Dưới 5 chấm xuất huyết: dấu hiệu dây thắt âm tính (-)
Từ 5 chấm xuất huyết trở lên: dấu hiệu dây thắt dương tính (+)
Theo Tổ chức y tế thế giới (OMS – 87158), mức độ nặng nhẹ của bệnh được quy định như sau:
Độ 1: Bệnh nhân sốt cao, biểu hiện xuất huyết: dấu hiệu dây thắt dương tính (+), tăng thẩm thấu mao mạch nhẹ, tiểu cầu giảm nhẹ.
Độ 2: Như độ 1, kèm theo xuất huyết dưới da và các biểu hiện xuất huyết tự phát khác, thoái huyết tương nhẹ, tiểu cầu giảm nhẹ.
Độ 3: Mạch nhanh và yếu, huyết áp kẹt hoặc tụt, da lạnh tái, vật vã; chảy máu bất thường, ồ ạt, thoái huyết tương nhiều, người bệnh có thể bị choáng; hạ tiểu cầu nhiều; tăng thể tích hồng cầu.
Độ 4: Thân nhiệt bệnh nhân giảm đột ngột, huyết áp không đo được, mạch không bắt được; choáng mất máu; đông máu trong lòng mạch;
Y học cổ truyền xếp bệnh sốt xuất huyết vào nhóm ôn bệnh và ôn dịch (ôn dịch có tính lây lan thành dịch). Nhiệt tà tác động vào doanh, vệ, khí, huyết. thực tiễn cho thấy thuốc cổ truyền có khả năng điều trị tốt bệnh sốt huyết độ 1, độ 2. Các trường hợp sốt suất huyết độ 3 và độ 4, nhất thiết phải điều trị bằng y học hiện đại (có thể dùng bài thuốc cổ truyền để điều trị phối hợp). Phép điều tị của Y học cổ truyền là: Thanh nhiệt, lương huyết, chỉ huyết, giải độc, nâng cao thể trạng. Nguyên tắc điều trị chung là: Uống thuốc cổ truyền, kết hợp nghỉ ngơi, ăn nhẹ dễ tiêu.
Bài thuốc 1: lá cúc cần 12 gam, có nhọ nồi 16 gam, mã đề 16 gam, trắc bách diệp (sao đen) 16 gam, sắn dây củ 20 gam, rau má 16 gam, lá tre 16 gam, gừng tươi 3 lát.
Nếu không có sắn dây củ thì thay bằng lá dâu 16 gam. Nếu không có trắc bách diệp thì thay bằng lá sen sao đen 12 gam, hoặc kinh giới sao đen 12 gam.
Cách dùng: Cho 600 ml nước sạch, đun sôi 30 phút, để ấm uống ngày 3 lần.
Bài thuốc 2: Cỏ nhọ nồi 20 gam, cối xay (sao vàng) 0.8 gam, rễ cỏ tranh 20 gam, sài đất 20 gam, hạ khô thảo 12 gam, hòe hoa (sao vàng) 10 gam, từng tươi 3 lát.
Nếu không có hạ khô thảo thì thay bằng bồ công anh: 12 gam.
Cách dùng: cho 600 ml nước sạch, đun sôi 30 phút, để ấm, uống ngày 3 lần.
Bài thuốc 3: Cỏ nhọ nồi 20 gam, cam thảo 0,6 gam, hoạt thạch 12 gam, mã đề 16 gam, gừng tươi 3 lát.
Nếu không có hoạt thạch thì thay bằng cối xay12 gam: nếu không có mã đề thì thay bằng lá tre 16 gam.
Cách dùng: Cho 600 ml nước sạch, đun sôi 30 phút để nguội, uống ngày 3 lần. Nếu hết sốt, ngừng thuốc ngay.
Bài thuốc 4: Hoạt thạch 6 phần cam thảo 1 phần.
Tán bột, trộn đều, uống ngày 3 lần, mỗi lần 1 thìa cà phê. Nếu hết sốt, ngừng thuốc ngay.
Các bài thuốc trên điều trị cho trẻ em liều dùng như sau:
Trẻ em từ 1 đến 5 tuổi: liều bằng 1/3 liều người lớn.
Trẻ em từ 6 đến 13 tuổi: liều bằng ½ liều người lớn.
Trẻ em từ 14 tuổi trở lên: liều bằng người lớn.
Trẻ em còn bú mẹ thì cho mẹ uống thuốc, qua sữa mẹ điều trị cho con.
Giai đoạn phục hồi: Bệnh nhân hết sốt, các nốt xuất huyết lặn dần, người mệt mỏi, ăn kém, cho dùng:
Bài thuốc 5: “Bổ trung ích khí”: Đẳng sâm 16 gam, bạch truật 12 gam, trần bì 0,8 gam, hoàng kỳ 12 gam, thăng ma 0,8 gam, cam thảo 0,6 gam, đương quy 12 gam, sài hồ 10 gam.
Sắc uống ngày 1 tháng chia 3 lần, hoặc có thuốc hoàn thì uống theo chỉ dẫn ghi trong đơn (không dùng cho trẻ em).
Chú ý: Khi bệnh nhân sốt xuất huyết đang sốt cao, không được dùng nhân sâm và các chế phẩm có nhân sâm.
Thuốc uống phòng dịch trong vùng đang có dịch lưu hành:
Dùng bài thuốc 2 sắc uống trong suốt vụ dịch, uống thay nước chè hàng ngày.
PV –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Sốt rét đã quay trở lại

Theo báo cáo của Dự án quốc gia phòng chống sốt rét trong 6 tháng đầu năm 1998, sốt rét đã quay trở lại ở 7 tỉnh là Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Nam, Gia Lai, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi và Lào Cai trên quy mô huyện. Trong tháng 3 và 4/1998 ở huyện Trà Mi (Quảng Nam) đã xảy ra vụ dịch tại 7 xã với 33 thôn bản, tổng số người mắc bệnh SR là 1427, số lam phát hiện 3909, số KST 988, 71,5% là P.falciparum, số người tử vong 6. Tại một số vùng có báo động nguy cơ dịch như Yên Sơn (Tuyên Quang),Văn Bàn (Lào Cai); A Lưới (Thừa Thiên – Huế); Sơn Tây, Trà Bồng (Quảng Ngãi); An Khê Chư Pah, Kbang, Krông ba, Kon chò rò, Mang Giang, Chư sê (Gia Lai). Tình hình sốt rét tại các khu vực có dịch năm 1997 vẫn chưa ổn định như các huyện: Đa Krông, Hướng Hóa (Quảng Trị), Bố Trạch, Lệ Thủy, Quảng Ninh (Quảng Bình).
Số chết do SR là 62 người, tăng 6,9% so cùng kỳ năm 1997 (65/58) trong đó 43,5% là trẻ em, 93% tập trung ở các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên. Các tỉnh có số chết cao là Đắc Lắc (19), Gia Lai (10), Kon Tum (5), Quảng Nam (6), Khánh Hòa (5).
So với cùng kỳ năm 1997, số bệnh nhân mắc SR là 174.816 (giảm 5%); số bệnh nhân SR ác tính 589 (tăng 2,4%). Cả nước có tới 21/62 tỉnh có số bệnh nhân SR tăng, trong đó có 6 tỉnh số bệnh nhân tăng nhiều: Quảng Nam (13.214/3440, tăng 244%); Quảng Trị, (2554/1670, tăng 53%); Quảng Bình (4149/2898, tăng 43%); Gia Lai (10.093/7776, tăng 29,8%); Thừa Thiên – Huế 1820/1048, tăng 73,6%); Quảng Ngãi (2180/1998, tăng 9,1%). Một số tỉnh tuy số bệnh nhân tăng không nhiều hay giảm chậm nhưng nguy cơ sốt rét còn cao như Lai Châu, Cao Bằng, Cà Mau, Kon Tum.
Trước tình hình sốt rét thực sự quay trở lại một số tỉnh, Dự án quốc gia phòng chống sốt rét Bộ y tế, Viện sốt rét KST – CT Hà Nội và hai phân Viện Quy Nhơn, thành phố Hồ Chí Minh cùng toàn ngành phòng chống SR – KST và côn trùng tập trung mọi nguồn lực giám sát dịch tễ, phòng chống dịch; giám sát và phòng chống vector sốt rét; phát hiện và điều trị, quản lý ca bệnh; tăng cường hợp tác quân dân y, đẩy mạnh xã hội hóa công tác phòng chống sốt rét; tăng cường công tác giáo dục truyền thông phòng chống sốt rét, phát động ngày toàn dân phòng chống sốt rét v.v… Ngày 28 và 29/7/1998 tại Hà Nội tổ chức Hội nghị giao ban sơ kết công tác Phòng chống sốt rét 6 tháng đầu năm 1998 các tỉnh phía Bắc nhằm đánh giá đúng tình hình sốt rét ở nước ta, phân tích nhưng khó khăn về chuyên môn, kỹ thuật, về thuốc, về ký sinh trùng và cồn trùng; đề ra “chiến dịch tấn công sốt rét quay trở lại” tại các tỉnh có số bệnh nhân sốt rét tăng cao với mục tiêu chặn đứng và đẩy lùi một bước sự gia tăng tỷ lệ bệnh sốt rét và chết do sốt rét. Ở các địa phương khác, tăng cường giám sát phòng chống dịch, không để dịch lớn xảy ra, khẩn trương áp dụng các biện pháp phòng chống dịch (nếu có) giảm tối đa thiệt hại do sốt rét gây ra. Các địa phương chủ động cử cán bộ các đội lưu động phòng chống sốt rét tới các vùng có nguy cơ cao (vùng có bệnh nhân sốt rét tăng, tỷ lệ KST cao, vùng dịch sốt rét cũ, vùng đang có biến động dân cư lớn, vùng mất mùa, thiên tai đói kém, vùng phát triển các công trình, dự án lớn thủy điện, đồng rừng, kinh tế mới v.v…).
“Chiến dịch công sốt rét quay trở lại bắt đầu từ đầu tháng 8/1998. Với sự nỗ lực của toàn ngành chúng ta hy vọng sẽ chặn đứng và đẩy lùi sự gia tăng của bệnh sốt rét.
Phạm Bình – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Giáo phái “ôm”… sụp!

Một thoáng đã hơn 3 năm, nhân loại còn bàng hoàng vì vụ sử dụng hơi độc của những người thuộc một tín ngưỡng được gọi tên là “giáo phái chân lý “Ôm’st”.
Cuộc truy tìm lớn của cảnh sát Nhật ngay sau đó đã bắt được tên thủ phạm cùng 151 tín đồ liên quan và nhiều kho chứa chất độc.
Vào thời điểm ấy, người ta còn thấy giáo phái “Ôm” còn hơn 500 tín đồ nữa. Toàn bộ tài sản của giáo phái đã bị tịch thu.
Thế mà, gần đây cảnh sát Nhật buộc phải theo dõi một hiện tượng là trong cuộc sống hiện đại, những người sử dụng máy vi tính một khi đến tiệm tìm mua phụ kiện, đĩa trắng đĩa mềm của thiết bị vi tính đều được chủ tiệm chào bán một mặt hàng đồng loại nhưng rẻ hơn mà chất lượng bảo đảm.
Người sử dụng nào đã quen và thành thạo thì hỏi thẳng:
Có loại sản phẩm “giáo phái” không? Hoặc
“Ôm sựt” đấy chứ?
Cảnh sát chất vấn người bán. Họ trả lời:
Tôi được người bỏ mối giới thiệu, mới đầu không tin. Sau thấy rẻ và tốt, người dùng chấp nhận nên buôn.
Hỏi người sử dụng, họ trả lời:
Bỏ đồng tiền ra mua thứ nào tốt và dùng được thì sài. Thí dụ đĩa lưu trữ EDO 32 MB thị trường bán 6500 yên, cũng nó tôi mua có 4800 yên. Còn nó là do giáo phái hay ai sản xuất mặc!
Về mặt sản xuất và tiêu thụ, vốn dĩ các cơ sở này đều hoạt động hợp pháp cho dù đều là tín đồ của giáo phái chân lý xưa. Vậy, đó là một cách làm ăn để tồn tại hay phục thế phát triển, cảnh sát Nhật còn phải theo dõi. Ngôn từ thông dụng phát sinh trong cuộc sống, không có luật nào cấm dân gian gọi nó là “sản phẩm giáo phái” hay “ôm sựt, ôm sụp”.
Niềm tin của Hunxen
Khi cuộc vận động bầu cử ở Campuchia đã vào giai đoạn khẩn trương, với niềm tin vào thắng lợi của mình và các dồng chí của mình, ngài Hunxen – Phó thủ tướng thứ nhất vẫn dành nhiều buổi về tham gia cày ruộng ở Coong đon, ngoại ô tây nam Phnom – pênh, thủ đô Campuchia.
NY –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Những đêm cuối hè

Tháng 8, tiết trời chuyển dần sang thu. Tuy những ngày nóng nực chưa thật sự hết hẳn, nhưng vào buổi tối, không khí đã bớt oi nồng hơn. Và khi ấy, trong những đêm dạ vũ, người ta thấy những chiếc vay ngắn đã thưa dần và những chiếc váy dài tha thướt lên ngôi. Dường như các nhà tạo mẫu đã thiết kế những chiếc váy dài mát mẻ này chỉ để dành riêng cho những đêm dạ vũ cuối hè, khi trời không còn quá nóng nực nhưng lại chưa đủ độ lạnh để cho những trang phục mùa thu xuất hiện. Sức quyến rũ, sự gợi cảm của những chiếc váy được thể hiện ở những đường cắt táo bạo, những lượn cổ có phần rộng và hơi trễ hình chữ V, hình tròn hay chữ U, kết hợp một cách hài hòa với chất liệu mềm mại, màu sắc trang nhã, làn da mượt mà và hình dáng thon thả đã tạo nên dáng vẻ quyến rũ đầy nữ tính cho người mặc…
Chỉ thế thôi, không cần thêm bất cứ một trang sức nào khác, cùng với đôi giày khiêu vũ thoáng và mềm, bạn hãy tự tin đến với đêm dạ vũ nồng nàn. Trông bạn thật gợi cảm và hấp dẫn!
Đứng ở chợ Sông
Ai đi lâu lắc tận đẩu tận đâu
Bến vẫn bèo xưa trôi xuôi sông Châu
Quán chợ quê hương gạch tường long đỏ
Còng cây đa đứng vẫn như thuở nào
Mẹ tôi đội thúng đậy mảnh vỉ buồm
Đường hè chân ráo đường đông bấm bùn
Tôi rắc tuổi thơ loanh quanh phố chợ
Chút tình thơ dại bây giờ tôi buôn
Bán cho vợ con lần đầu thăm quê
Bán gởi cho ai xa nước chưa về
Bán cho chị tôi thuở hai mươi ấy
Cùng những linh hồn lơ lửng trên quê…
Chớm thu 1998
Cúc hoa trắng
Là cây hoa rất đẹp, ra hoa vào mùa đông – xuân nhất là vào dịp tết, được nhân dân trồng nhiều làm cảnh, đồng thời nó còn là một vị thuốc dùng để chữa đau dây thần kinh, nhức đầu, chóng mặt và bệnh tăng huyết áp. Dùng ngoài, dạng nước sắc để rửa, hoặc thuốc mỡ để bôi, để điều trị bệnh viêm mủ da và các bệnh da khác. Liều dùng mỗi lần 2 – 6 gam dược liệu khô sắc uống. Dùng ngoài không kể liều lượng. Ở Nhật Bản, hoa cây cúc trắng được dùng chữa các bệnh về mắt dưới dạng thuốc nhỏ để khử màng mộng.
1. Chữa bệnh tăng huyết áp do xơ mỡ động mạch:
Cúc hoa trắng 10 gam, sinh địa 25 gam, phục linh 12,5 gam, mẫu đơn 10 gam, sơn thù du 12,5 gam, sơn dược 15,5 gam, vỏ con trai cho ngọc 25 gam, lá dâu 10 gam, nước 800 ml. Sắc còn 300 ml chia uống trong một ngày. Kết quả được điều trị tốt ở 60% bệnh nhân.
2. Chữa tăng huyết áp ở bệnh nhân bị bệnh thận:
Cúc hoa trắng 10 gam, kỷ tử 10 gam, phục linh 12,5 gam, sơn thù du 10 gam, sinh địa 12,5 gam, trạch tả 10 gam, mẫu đơn 6 gam, sơn dược 12,5 gam, thạch hộc 12,5 gam, nước 800 ml.
Sắc còn 300 ml, chia 3 lần uống trong một ngày.
3. Chữa bệnh tăng huyết áp ở bệnh nhân suy tim, chóng mặt, thở hổn hển, ra mồ hôi, có triệu chứng ứ trệ máu:
Cúc hoa trắng 6 gam, sinh địa 10 gam, đương qui 10 gam, phục linh 6 gam, thạch xương bồ 6 gam, ngũ vị tử 10 gam, mạch môn 15 gam, táo ta 10 gam, chi tử 3 gam, đảng sâm 6 gam, nước 800 ml. Sắc uống.
4. Chữa suy nhược tâm thần với các triệu chứng chóng mặt, mệt mỏi, giảm trí nhớ, mất ngủ:
Cúc hoa trắng 20 gam, đương quy 20 gam, xuyên khung 10 gam, viễn chí 15 gam, phục linh 20 gam, sinh địa 20 gam, tục tùy tử 15 gam, mạch môn 15 gam, kỳ tử 20 gam, hoàng đá 10 gam, nhân sâm 10 gam, toan táo nhân 25 gam, bạch truật 15 gam, nước 800 ml. Sắc còn 300 ml. Chia 2 lần uống trong ngày.
Nguyễn Hồng – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998