Khởi sắc Thanh Sơn (Phần 3)

Nghĩa là các anh sẽ không từ bỏ Thanh Sơn?
Không! Hầu hết chúng tôi từ tứ xứ về đây ngay buổi đầu lập nghiệp và mảnh đất này đã gắn bó chúng tôi từng bước thăng trầm. Hơn nữa Thanh Sơn là mảnh đất giàu tiềm năng, không dễ gì có thể cạnh tranh được với chúng tôi trong khai thác cao lanh, sản xuất vật liệu xây dựng, thi công cơ giới, v.v… ở vùng đất này.
Nghĩa là các anh đã có đủ điều kiện đa dạng hóa sản xuất?
Giám đốc Bùi Văn Việt vuốt mái tóc bạc trước tuổi, vui vẻ khoe với tôi rằng: CÔng ty Py rít đã điều động một đơn vị ra vùng mỏ Quảng Ninh bóc đất đá cho các mỏ than, đã triển khai phương án khai thác mỏ cao lanh cách mỏ Py rít không xa, đồng thời chuẩn bị cho việc sản xuất đất sét và đá phục vụ cho công trình xi măng Yến Mao công suất 1,4 triệu tấn/năm và phục vụ xây dựng đường giao thông, sả xuất chế biên cát sỏi Sông Bứa phục vụ cho xây dựng…
Đến thư viện, câu lạc bộ, nhà trẻ, trường mầm non, bệnh xá của công ty, nhìn thấy những vườn hoa, vườn cây quanh khuôn viên văn phòng mỏ và các đơn vị khai thác Py rít, tôi cảm nhận đầy đủ hơn được giá trị của công cuộc công nghiệp hóa có ý nghĩa quyết định cho việc đưa những vùng núi heo hút tiến nhanh để hòa nhập được với các đô thị.
Khác với nhiều đơn vị ở thành phố, ở các khu công nghiệp lớn. Công ty chúng tôi phải lo từ a đến z cho người thợ, phải có trách nhiệm với địa phương và nhân dân trong vùng – Giám đôc Bùi Văn Việt nói – Những năm qua chúng tôi đã nỗ lực sản xuất và đóng góp sức cải tạo vùng đất này, xây dựng đời sống ngày càng tốt đẹp. Bây giờ có lẽ không mấy ai muốn rời xa mãnh đất này.
Kể cả gia đình anh cũng không muốn về Việt Trì hay Hà Nội sao?
Vâng, ở đâu quen đó. Trước kia cũng có một số anh chị em muốn tậu nhà ở Việt Trì, ở Sơn Tây và Hà Nội. Nhưng bây giờ thì… Giám đốc Việt nhún vai – Bén rễ vơi Thanh Sơn rồi, đi đâu xa lâu cũng nhớ lắm!
Đồng chí Trần Hợi, Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch công đoàn Công ty đã khẳng định với chúng tôi về sự chăm lo sức khỏe, chăm lo nơi ăn chốn ở cho công nhân chu đáo cùng với việc nâng cao trình độ, cải thiện điều kiện làm việc đã giúp Công ty tháo gỡ nhiều khó khăn. Sẽ không ai phấn khởi thi đua lao động suốt ngày đêm, không nghỉ tết không nghỉ chủ nhật, nếu như cuộc sống gia đình họ còn thiếu thốn, còn nhếch nhác. Ngoài 20 dãy nhà ở hai khu tập thể khang trang, trên 50% công nhân Py rít đã được cấp đất được giúp đỡ xây dựng nhà riêng. Nhiều gia đình đã sắm đầy đủ tiện nghi sinh hoạt như xe máy, tủ lạnh, ti vi. Đặc biệt nhiều năm qua Công ty không thể xảy ra vụ tiêu cực lớn nào và không còn nạn Py rít “thổ phỉ”.
Dương Dương Hảo – Sức khỏe & đời sống – Số 8 (716) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

Khởi sắc Thanh Sơn (phần 2)

Công ty đã phải áp dụng nhiều biện pháp, nhiều sáng kiến cải tiến để thu quặng ở khai trường 1 và giảm hệ số bóc ở khai trường 2 từ 3,1 xuống 2,01, tập trung sức lực để nâng cao chất lượng, nâng cao hàm lượng lưu huỳnh để nâng giá bán, hạ giá thành, tiếp tục bảo đảm đủ việc làm cho công nhân và duy trì sản lượng ở mức 80.000 tấn/năm.
Với trên 50 sáng kiến cải tiến của công nhân cán bộ, chúng tôi đã tiết kiệm được gần 4 tỷ đồng, sản xuất đã thực sự có lãi. Chỉ tiếc rằng tài nguyên đã cạn kiệt. Việc khai thác trong hai năm tới đây chủ yếu là bòn vét tận thu. Ở cả hai khai trường chính đều đã được Bộ công nghiệp cho phép đóng cửa. Vì thế số vốn trên 23 tỷ được để lại từ nguồn khấu hao cơ bản để đầu tư sản xuất, công ty chưa sử dụng được cùng với một số phương tiện còn phải niêm cất ở trong kho…
Nói là hơn 20 năm, nhưng thực ra chỉ gần đây thợ mỏ Py rít mới thực sự đổi đời nhờ công cuộc đổi mới, nhờ có sự đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất kỹ thuật và hoàn thiện cơ sở hạ tầng. Sự thăm dò thiếu chính xác không chỉ tạo ra lãng phí lớn mà còn cắt ngắn niềm vui của gần 1000 gia đình thợ mỏ cùng với công dân trong vùng khi vừa mới “an cư” đã không thể “lạc nghiệp”.
Tôi trao đổi những băn khoăn luyến tiếc của mình với giám đốc Bùi Văn Việt và hỏi về hướng tháo gỡ, anh bỗng sôi nổi hẳn lên như đã nung nấu từ lâu để tìm lối ra:
Từ năm 1995 chúng tôi đã đề nghị Bộ và Tổng công ty cho thăm dò than Py tít ở trong khu vực thung lũng Giáp Lai, đồng thời dự kiến mở mỏ Py rít Ba Trại thuộc tỉnh Hà Tây và đã được phê duyệt. Song rút kinh nghiệm “xương máu”, chúng tôi phải thẩm tra, bàn bạc kỹ và nhận thấy trữ lương ở Ba Trai rất nghèo chỉ chừng 8-10% nên việc đầu tư khai thác ở đây rất dễ không đem lại hiệu quả kinh tế. Vì thế trong khi chờ đợi những kết luận chính xác hơn về trữ lượng Py rít ở các tỉnh phía Bắc, chúng tôi đang mở rộng thăm dò lại chính khu vực Giáp Lai.
Chúng tôi đã có thể yên tâm về thân quặng số 28 cao thể ổn định sản xuất trong hai năm 1997-1998, các thân quặng khác còn phụ thuộc vào Bộ, Cục địa chất và Liên đoàn địa chất 3.
Nghĩa là vẫn còn hy vọng ở Py rít?
Vâng, toàn thể công nhân cán bộ Công ty chúng tôi vẫn hy vọng và chờ đợi.
Chờ đợi gì kia?
Chờ đợi những quyết định của cấp trên về việc thăm dò tỉ mỉ với quy mô lớn đói với Py rít trong khu vực này và trên toàn đất nước. Người ta bảo “Sinh nghề tử nghiệp”. Chúng tôi được đào tạo, được đầu tư để khai thác Py rít, chẳng thể từ bỏ nghề nghiệp dễ dàng được. Nhưng dù lòng đất thực sự không còn Py rít chăng nữa, Công ty chúng tôi vẫn tồn tại vững vàng với cơ chế thị trường vì chúng tôi có thiết bị, có đội ngũ công nhân cán bộ giàu kinh nghiệm, luôn chấp nhận mọi khó khăn thiếu thốn và biết tự tổ chức tốt đời sống cho mình.
Dương Dương Hảo – Sức khỏe & đời sống – Số 8 (716) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

Khởi sắc Thanh Sơn (Phần 1)

Vĩnh Phú, Công ty Py rít là một công ty khá nổi tiếng về cung cách làm ăn trong thời kỳ mở cửa. Nhưng có lẽ nhiều người chưa biết quặng Py rít dùng để lấy lưu huỳnh cung cấp cho công nghệ chế biến phân lân, và cũng ít người biết rằng Nhà nước ta đã đầu tư cho việc khai thác Py rít một dây chuyền sản xuất đồng bộ khá hiện đại do Liên Xô (cũ) chế tạo từ khâu khoan nổ, bỗ xúc, khai thác, vận tải, tuyển quặng… Chỉ rêng nhà sàng tuyển đã có giá gần 5 triệu USD.
Từ một mỏ Py rít được bao cấp trở thành một Công ty hạch toán độc lập, phải đương đầu với những thử thách khắc nghiệt của cơ chế thịt rường, công nhân cán bộ Công ty Py rít còn gặp phải nhiều khó khăn do sự biến động tài nguyên mà sự sai lệch lớn giữa trữ lượng thiết kế và sản lượng khai thác thực tế đã gây nên những xáo động lớn cho việc tổ chức sản xuất kinh doanh. Song sự năng động, sáng tạo của bộ máy lãnh đạo Công ty cùng với tinh thần thi đua quên mình của gần 1000 cán bộ công nhân đã giúp cho Công ty trụ vững, đẩy mạnh được sản xuất với hiệu quả kinh tế cao, đưa sản lương Py rít lên đến 100.000 tấn/năm. Doanh thu từ 14 tỷ lên 36 tỷ đồng, sáu năm liên tiếp nộp ngân sách đều vượt mức trên 15%. Hàng năm đạt lãi trên 2500 triệu đồng. Lương công nhân từ 132.000 đồng đã nâng lên gần 600.000 đồng/tháng. Với những thành phố lớn, khu công nghiệp lớn khoản thu nhập đó có thể là thấp, nhưng ở Thanh Sơn đó là thu nhập của “những người giàu”. Sự no ấm, sung túc đã tỏa sáng từ 1000 gia đình thợ mỏ này đã lan sang nhiều gia đình khác. Mùa xuân ở đây đã khởi sắc của một đô thị nhỏ.
Sau bữa ăn đơn giản có hương vị của núi rừngThanh Sơn, kỹ sư Bùi Văn Việt – Giám đốc công ty ngả lưng ra thành ghế, thở dài khi nghe tôi hỏi đến phương hướng phát triển của Công ty. Không trả lời vội, anh mở cặp, trao cho tôi bản báo cáo gửi Chủ tịch Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc Tổng công ty Hóa chất Việt Nam. Tôi lặng lẽ lướt đóc những con số về tài nguyên và giật mình hiểu rằng quặng Py rít ở đây đã cạn kiệt. Giám đốc Bùi Văn Việt giải thích:
Thực ra thì đối với khai trường 1 đã được khai thác 20 năm theo phương án thiết kế mở rộng của Liên Xô (cũ) thì cũng đến thời kỳ kết thúc khai thác. Điều đáng nói là trữ lượng thiết kế căn cứ vào kết quả thăm dò là 1,1 triệu tấn nhưng thực tế chỉ lấy được trên 700.000 tấn, sai số đến 36%. Ở khai trường 2 thì nghiêm trọng hơn nhiều. Trữ lượng theo Công ty thiết kế mỏ thăm dò là 813.842 tấn, tháng 10 năm 1992 chúng tôi bắt đầu bóc đất đá, đến năm 1994 đi vào khai thác, chũng tôi phát hiện ngay có sự biến động tài nguyên rất lớn. Chúng tôi đã thuê thăm dò lại sai số chung hụt đến -79,02%. Trong đó sai số quặng rắn hụt 84,3%, sai số quặng vụn hụt 64,6%.
Dương Dương Hảo – Sức khỏe & đời sống – Số 8 (716) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

“Chúng tôi mong muốn Nhà nước tạo lập một ‘sân chơi’ có đầy đủ luật lệ…” (Phần 2)

Tính đến hết quí I năm 1997, chúng tôi đã có hai liên doanh với Nhật Bản: sản xuất kim khâu mổ và sản xuất máy X quang.
PV: Trong điều kiện hoạt động một DN lớn của ngành TGĐ có gặp khó khăn gì ?
TGĐ: Bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh nào cũng cần có vốn. Từ năm 1995 về trước, ngành trang thiết bị y tế chưa bao giữ được ghi vào danh mục vốn đầu tư của Nhà nước. Điều này phần nào do các doanh nghiệp của chúng tôi chưa có vị thế trong ngành kinh tế. Mới đây, chúng tôi đã được vay vốn từ Quỹ dầu lửa (OPEC) để xây dựng Nhà máy nhựa y tế chẳng hạn. Tuy vậy, thủ tục còn quá rườm rà, phải qua nhiều bước, nhiều khâu làm nản lòng người được đầu tư trong khi vốn với sản xuấ và kinh doanh có thời gian tính của nó.
PV: Có phải đang có tình trạng mất cân đối giữa nhu cầu ngày một cao về chất lượng khám chữa bệnh với tình trạng thiếu nghiêm trọng các trang thiết bị chuyên môn ở các cơ ở y tế, mặt khác trình độ của người sử dụng thiết bị lại không tương xứng với trang bị kỹ thuật? TGĐ có thể cho biết những giải pháp.
TGĐ: Đúng là đang có sự mất cân đối như vậy. Những năm gần đây, mặc dù có được Nhà nước đầu tư một phần ngân sách (phần khác do Bảo hiểm y tế đem lại) các cơ sở chữa bệnh; song ở nhiều bệnh viện, thiết bị đã quá cũ kỹ, lạc hậu. Ở những tỉnh nghèo, do được Ngân sách nhà nước cấp và phần do viện trợ, có cơ may mua sắm thiết bị cho khám chữa bệnh; song ở nhiều nơi trong số này, trình độ cán bộ sử dụng thiết bị còn bất cập do đó chưa khai thác được hiệu quả thiết bị. Đội ngũ cán bộ thuộc lĩnh vực này được đào tạo những năm chiến tranh và những năm sau này rất mỏng, những người giỏi bị thu hút sang các doanh nghiệp tư nhân hoặc các liên doanh với nước ngoài. Các bệnh viện rất cần những kỹ sư giỏi, vừa có trình độ kỹ thuật chuyên sâu, vừa có kiến thức y học cơ bản đóng vai trò những chuyên gia khai thác sử dụng các thiết bị phục vụ chẩn đoán và điều trị một cách chu đáo ở cả hai phương diện nói trên; phải tạo điều kiện để các bác sĩ cập nhật với các thiết bị đó đồng thời phải có đủ kinh phí để nuôi thiết bị đó (bao gồm: phụ tùng thay thế, bảo dưỡng bảo trì…) trong những năm tiếp theo. Vì thiết bị y tế thuộc loại đắt tiền do đó cần có sự cân nhắc, chọn lựa loại thiết bị phù hợp với nhu cầu thực tế khám chữa bệnh, phù hợp với trình độ cán bộ của đơn vị; cán bộ phải được đào tạo lại để phù hợp với yêu cầu sử dụng thiết bị đó. Việc đào tạo và đào tạo lại nên giao cho các trường đại học, cao đẳng; và cần có sự kết hợp giữa các trung tâm lớn như Trường đại học y khoa, Trường đại học Bách khoa và các viện kỹ thuật lớn.
PV: Mong muốn của người làm báo chúng tôi là được chia sẻ niềm vinh quang với những người đang tận tụy trên mặt trận sản xuất và cung ứng thiết bị cho ngành, đang góp phần xứng đáng đem lại sức khỏe và hạnh phúc cho người bệnh. Chúc Tổng công ty thành đạt trong trọng trách của mình.
Xin cảm ơn TGĐ.
Bảo Châu thực hiện – Sức khỏe & đời sống – Số 8 (716) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

“Chúng tôi mong muốn Nhà nước tạo lập một ‘sân chơi’ có đầy đủ luật lệ…” (Phần 1)

Nhu cầu khám chữa bệnh chất lượng cao của nhân dân, khả năng đáp ứng về trang thiết bị trong tình hình kinh tế hiện nay đang là nỗi trăn trở của các nhà doanh nghiệp thuộc lĩnh vực này nhằm từng bước hiện đại hóa trang thiết bị y tế và phát triển các kỹ thuật cao. Cuộc trao đổi ý kiến giữa phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống với kỹ sư Hoàng Thủy Lạc – Tổng giám đốc Tổng công ty thiết bị y tế Việt Nam nhân dịp năm mới sẽ giúp chúng ta tìm hiểu về vấn đề này.
Phóng viên (PV): Thưa đồng chí Tổng giám đốc, sự ra đời của Tổng công ty thiết bị y tế Việt Nam (TCTTBYTVN) đánh dấu một bước phát triển mới của ngành y tế nước nhà trong sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Song để trụ vững được trong nền kinh tế nhiều thành phần là điều thật không mấy dễ dàng!
Tổng giám đốc (TGĐ): Đúng vậy. Luật doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) Quyết định 90 TTg và 59/CP đã hoạch định một cơ chế hoạt động cho các tổng công ty trong đó có tổng công ty chúng tôi. Đây làmột vận hội mới để tổng công ty chúng tôi sử dụng hiệu quả đồng vốn, phát huy được vai trò chủ đạo của mình và của từng DN thành viên trong nền kinh tế quốc dân. Song điều trăn trở nhất của chúng tôi là quy mô sản xuất và kinh doanh dụng cụ thiết bị y tế của các doanh nghiệp thành viên còn bé nhỏ về vốn liếng, về cơ sở vật chất và cả kinh nghiệm trên thương trường. Là doanh nghiệp nhà nước, chấp nhận cạnh tranh bình đẳng, chúng tôi mong nhà nước tạo lên “một sân chơi” có đầy đủ luật lệ bảo đảm các thành phần kinh tế cạnh tranh lành mạnh.
PV: Vậy trong năm 1997 và những năm tiếp theo Tổng công ty hướng hoạt động vào những vấn đề chủ yếu nào?
TGĐ: Khi được thành lập, Tổng công ty chúng tôi có 7 doanh nghiệp thành viên là Công ty thiết bị y tế trung ương I (Medinsco), Công ty thiết bị y tế trung ương II (thành phố Hồ Chí Minh), Nhà máy y cụ II, Nhà máy cao su y tế, Xí nghiệp thiết bị y tế, Công ty xây dựng y tế, Trung tâm hỗ trợ và phát triển kỹ thuật y tế. Và mới đây, đúng vào ngày tất niên 31-12-1996, Công ty thiết bị vật tư y tế Quảng Nam-Đà Nẵng đã trở thành thành viên thứ 8 của Tổng công ty. Trong năm 1997 và những năm sắp tới, chúng tôi chủ trương mở rộng ảnh hưởng trên tất cả các mặt: vốn, kinh nghiệm thương trường và sản xuất, kinh doanh. Đồng thời với việc xây dựng thêm nhà máy, thu hút thêm công ty, xí nghiệp thuộc quyền quản lý của các địa phương hoặc các ngành khác đang hoạt động trong lĩnh vực này, chúng tôi cũng chú trọng đổi mới doanh nghiệp, đào tạo lại cán bộ chuyên môn; đưa công nghệ mới vào các cơ sở để nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm, nâng cao khả năng tiếp thị để chiếm lĩnh thị trường. Chúng tôi đã triển khai những hoạt động này từ 4 – 5 năm nay song cũng mới chỉ bảo đảm được 40% nhu cầu về trang thiết bị y tế, năng lực sản xuất trong nước mới bảo đảm được 20% nhu cầu.
Chúng tôi cũng chủ trương mở rộng giao lưu quốc tế trong kinh doanh, trong hợp tác liên doanh với nước ngoài nhằm tranh thủ kỹ thuật cao cung cấp thiết bị cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
Bảo Châu thực hiện – Sức khỏe & đời sống – Số 8 (716) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

Người thầy thuốc Việt Nam đầu tiên đề xuất Luật bảo vệ sức khỏe trẻ em

Đó là vào năm 1928, khi ông Nguyễn Văn Luyện bảo vệ luận án bác sĩ y khoa tại Paris. Ông Luyện sinh ngày 30/4/1898 trong một gia đình nho học trung lưu tại Bắc Ninh. Năm 1922, ông vào Trường Y Đông Dương tại Hà Nội và 4 năm sau tốt nghiệp y sĩ Đông Dương loạt xuất sắc. Năm 1926 ông được cấp học bổng sang Pháp để hoàn thành luận án bác sĩ y khoa và năm 1928 tại đại học Y Paris ông đã bảo vệ thành công luận án bác sĩ với đề tài “Nghiên cứu y học xã hội về tử vong của trẻ em tuổi đầu” (Etude médico-sociale de la mortaolité des anfants du premier age). Điều lý thú là không những tại các thư viện khoa học ở Paris, mà cho đến nay Thư viện quốc gia ở Hà Nội bản luận án nguyên văn bằng tiếng Pháp của ông vẫn được ghi trong phiếu thư mục và mọi người đều có thể tìm đọc dễ dàng. Ngày nay, sau gần 70 năm, đọc luận án của ông chúng ta không khỏi ngạc nhiên khâm phục những tư tưởng tiến bộ, tính tiên phong của công trình nghiên cứu, đồng thời trân trọng và cảm động lòng yêu nước thương dân của người thầy thuốc trẻ luôn hướng về Tổ quốc của mình đang đắm chìm trong nghèo nàn và đói khổ.
Chúng ta hãy cùng đọc và suy ngẫm về phần mở đầu của luận án :
… “Trong cuộc đấu tranh cam go đang diễn ra trên toàn thế giới để bảo vệ trẻ thơ, nước Pháp luôn nổi bật lên với những tình cảm nhân đạo cao cả. Cứu những sinh mạng thực tế không chỉ là sự nghiệp cứu nước mà trước tiên còn là sự nghiệp liên kết nhân loại. Tại khắp nới trên trái đất trẻ em chết quá nhiều và cái tang làm đau đớn một gia đình cũng là một tai họa cho Tổ quốc… Cuộc đấu tranh tiến hành bởi công luận sáng suốt và chính quyền chống lại cái họa tử vong cao sẽ không thể triển khai đầy đủ nếu không có sự tham gia rộng rãi của quần chúng và tình thương tích cực của những tấm lòng từ thiện. chính sự thúc đẩy của họ đã tạo nên động lực kỳ diệu cho những sự nghiệp vì Trẻ em.
… Ý nghĩ của tôi hướng về Tổ quốc thân yêu, về đất nước An Nam (tên gọi Việt Nam hồi đấy), nơi mà tỉ lệ tử vong trẻ em cao khủng khiếp, nơi mà cuộc đấu tranh chống thảm họa này mới chỉ manh nha. Ở đấy, thiên nhiên không ôn hòa bằng, các nguồn tài nguyên không nhiều bằng, lao động không sinh lợi bằng (theo cách so sánh của các tác giả với nước Pháp) làm nhân lên các nguyên nhân gây bệnh chống lại cuộc sống trẻ em và làm đậm nét hơn những tai hại của các nguyên nhân, xã hội đã được vạch ra tại nước Pháp, đó chính là sự nghèo khổ và sự kém hiểu biết. Bệnh càng nặng đòi hỏi phương thức chữa chạy cũng cấp bách, nhưng những phương thức này còn phải được tổ hợp lại trong Bộ luật và trong các tác phẩm và giúp đỡ bà mẹ, trẻ em. Ước vọng của chúng tôi là sau này sẽ được hiến dâng tất cả sức lực của mình để chống lại tai họa làm đau khổ và cướp đi mạng sống của các gia đình…”
Về nước, BS Luyện đã trung thành với lý tưởng nghề nghiệp nhân đạo đó. Những năm đầu từ Pháp về, chính quyền đương thời điều động ông làm thầy thuốc ở những miền quê xa xôi, hẻo lảnh như Lào Cai, Yên Bái…, ở đâu ông cũng hết lòng tận tụy với người bệnh, dũng cảm bảo vệ che chở người dân nghèo khổ. Ông cũng nổi tiêng là một nhà hoạt động xã hội nhiệt tâm. Sau này trở về hành nghề tại Hà Nội, ông viết nhiều sách báo với một mục tiêu kiên định : góp phần nâng cao dân trí, khơi dậy ý thức tự tôn dân tộc và đấu tranh cho công bằng xã hội. Chính vì thế, mặc dầu đã là một tri thức tầm cỡ, không ít phen ông bị điêu đứng bởi các nhà đương cục Pháp, vì một lẽ đơn giản là dân ở một xứ thuộc địa làm sao có được quyền dân chủ như ở thủ đô nước Pháp. Quyển “Sản dục hỉ nam” hướng dẫn cách chăm sóc bà mẹ và nuôi trẻ của ông nổi tiếng một thời, được tái bản rất nhiều lần, kể cả hàng chục năm sau khi ông đã mất.
Cách mạng tháng 8 thành công, ông được đồng bào thủ đô Hà Nội tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội khóa 1, giữ nhiều trọng trách của nhà nước và được vinh dự đứng cạnh Bác Hồ trên lễ đài khi người đọc bản tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945. Cuối tháng 5 năm 1946 ông được tham gia chuyến ông du của Hồ Chủ Tịch sang Pháp đàm phán. Đêm 19 tháng 12 năm 1946, để giữ trọn lời thề độc lập, ông đã cùng hai con trai chiến đấu và dũng cảm hy sinh giữ thủ đô khói lửa ngay trong đêm mở đầu cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân ta. Chính phủ đã truy tặng ông danh hiệu liệt sĩ và Huân chương kháng chiến hạng nhất. Kể từ 2/9/1945 đến 19/12/1946 người thầy thuốc tài giỏi và yêu nước ấy chỉ được làm công dân của nước Việt Nam độc lập có 15 tháng và đã ra khỏi thế giới này không để lại mộ phần, không con trai nối dõi, không một tấm bia tưởng niệm. Không, không gì cả…
Những tư tưởng y học tiến bộ của ông về bảo vệ sức khỏe trẻ em như ông đã chỉ ra là riêng y học không giải quyết được, mà cần có sự tham gia của toàn xã hội và phải được ghi thành luật. Cách đây gần 70 năm, tư tưởng của ông quả đã vượt trước thời đại không những ở nước ta mà có lẽ cả ở phạm vi quốc tế.
Ngày nay, trên đất nước Việt Nam, khát vọng của ông đang trở thành hiện thực. Nhà nước đã ban hành Luật bảo ệ sức khỏe, Luật bảo vệ trẻ em, ở thành phố Hồ Chí Minh có cả bệnh viện nhi đồng, ở các tỉnh và thành phố trong cả nước bệnh viện nào cũng có khoa nhi. Thế hệ trẻ em ngày nay đã được hưởng sự chăm sóc, bảo vệ của gia đình và xã hội tốt hơn trước nhiều.
BS Phan Bích Nga – Sức khỏe & đời sống – Số 8 (716) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

Sự năng động của trung tâm y học dự phòng Nghệ An

Trung tâm y học dự phòng tỉnh Nghệ An hoạt động trên địa bàn của một tỉnh có đến gần 16.000km gần 2.800.000 dân, với 19 huyện thành trong đó huyện miền núi. Hệ y học dự phòng Nghệ An đã phấn đấu tích cực cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cộng đồng, làm tốt công tác vệ sinh phòng bệnh, phòng chống dịch, xây dựng mạng lưới VSPD xuống tận phường, xã, triển khai tốt các chương trình tiêm chủng mở rộng, vệ sinh môi trường, phòng chống thiếu vitamin A, phòng chống bệnh tiêu chảy giám sát suy dinh dưỡng, phòng chống nhiễm HiV/AIDS v.v…
Chỉ tính từ năm 1992 đến nay không có một vụ dịch nào xảy ra, 6 bệnh trong chương trình TCMR như bệnh lao trẻ em, bệnh bạch hầu, bại liệt năm 1996 không còn. Dịch sởi, ho gà, uốn ván sơ sinh giảm từ 2,02% Xuống 1,89%. Ngoài ta còn tổ chức xét nghiệm mẫu thực phẩm nước giải khát vi sinh vật và hóa học để giám sát chất lượng an toàn thực phẩm. Kiểm tra vệ sinh các cơ sở ăn uống, khách sạn và độc chất công nghiệp, vệ sinh năm đạt 87% số trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm miễn dịch, tiêm vacxin phòng uốn ván cho phụ nữ có thai đạt trên 80% và triển khai vacxin phòng uốn ván cho phụ nữ từ 15-35 tuổi ở 9 huyện có nguy cơ uốn ván cao. Mở chiến dịch uống vacxin phòng bại liệt với diện huy động trên 9000 cán bộ cộng đồng, 600 cán bộ y tế và hàng trăm phương tiện tham gia. Kết quả đạt tới 99% số trẻ dưới 5 tuổi được uống 2 liều vacxin.
Nhờ làm tốt công tác truyền thông, đưa thông tin xuống tận dâm và học sinh trong các trường phổ thông về công tác phòng chống HIV/AIDS. Thành lập UBPC AIDS tuyến hyuện với 115 thành viên thực sự đưa chương trình đến các huyện, thành thị, 60/463 xã, phường có cán bộ chuyên trách phòng chống AIDS. Ngoài ra còn tổ chức cho 19 câu lạc bộ phòng chống AIDS, tổ chức cuộc thi tìm hiểu về HIV/AIDS, phối hợp với sở văn hóa thông tin triển lãm lưu động tại các huyện, thành thị. Năm qua đã tiến hành xét nghiệm cho hàng ngàn lượt đối tượng và đã phát hiện 4 trường hợp nhiễm HIV trong đó có 1 bệnh nhân AIDS.
Trung tâm y học sự phòng Nghệ An vinh dự được Chủ tịch nước tặng Huân chương lao động hạng III.
Võ Hiệp (PV thường trú tại Nghệ An) – Sức khỏe & đời sống – Số 8 (716) / Bộ Y tế. – Hà Nội – 1995

Tết trung thu là của… người lớn

Ông Ba Toác đến gặp Phiếm tôi, trịnh trọng đưa ra một phát hiện, đắc ý hơn cả ngày xưa Côlông tìm ra Châu Mỹ.
Tết trung thu là của người lớn.
Bậy nào anh Ba! Tết trung thu có nguồn gốc, sự tích là…
Rồi. Nhưng tôi cá với anh một ăn mười rằng cái tết này là của người lớn. Nếu xe anh dư xăng, chạy vòng vòng với tôi một lúc.
Tôi theo ông Ba Toác lòng vòng cả buổi không tìm ra ý mới, lúc về, mới được ông khai sáng theo những ý dưới đây:
Con nít giờ không có chỗ chơi. Các khu tập thể có chỗ thoáng mát cũng bị vẩy mái lấn tường rồi phường rồi quận xây kiốt cho thuê bán hàng. Ao hồ thả đèn được bị lấp ráo. To như Hồ Tây ở Hà Nội còn bị người ta đóng cọc đổ đất lấn dần.
Bánh nướng bánh dẻo làm ra cho người lớn nhân dịp này mua đem đi biếu nhau. Bằng chứng là không hiếm hoi gia đình có 3, 4 người cũng mua cả chục hộp đủ chiếc là hai cặp. Có ông nhận được vài chục hộp. Ăn không hết thì quyết định đổ bỏ là nguòi lớn hay trẻ con dù người biếu quả quyết “đây là quà của cháu”.
Có xem vài nơi làm bánh mới thấy chỉ người lớn mới ăn được bánh trung thu chứ trẻ nít xơi vào là… qua phòng cấp cứu ngay! Khỏi kể dài dòng cho phiền thiên hạ khi trên bàn đang có bánh Trung thu.
Đồ chơi của trẻ giờ sao lắm dao, kiếm, súng lục, súng trường, lại thêm cả dùi cui với còng số 8 mới khiếp chứ. Đây là tết của các nhà buôn, nhà sản xuất đồ chơi chớ đâu của trẻ. Người tử tế đâu muốn trẻ ưa bạo lực từ bé.
Ông Ba định nói nữa làm tôi sợ tá hỏa mới kiếm cớ xí xóa:
Để chờ tới Rằm này mới biết tôi có thua anh không.
Ờ chờ đêm rằm, còn bây giờ… mua bánh dẻo bánh nướng về đây. Tui có ấm trà ngon trong này.
Ông Ba Toác cười toác miệng và mở cặp.
Dị ứng
Một chiều nọ, bốn người đàn bà đang vừa chơi bài vừa tán chuyện gẫu. Một người nói:
Ông xã tôi mới từ Paris trở về. Anh ấy đã mua tặng tôi hàng đống nước hoa. Hãy tưởng tượng mà xem, những 24 chai, mỗi chai chứa đến 180ml với giá “cắt cổ”, thật là một món quà tuyệt hảo. Nhưng em lại không dùng được vì em chợt phát hiện ra rằng em bị dị ứng với nước hoa. Một người đàn bà khác bảo:
Chứng bệnh dị ứng thật là khủng khiếp! Ông xã em đã mua cho em một chiếc áo choàng bằng lông chồn. Em không thể mặc được chiếc áo đó vì em dị ứng với tất cả các loại lông thú đấy.
Người đàn bà thứ ba cất giọng oang oang nói:
Thì em cũng vậy đấy! Ông xã nhà em đã mua cho em chiếc vòng nạm kim cương đẹp tuyệt, nhưng mà em đâu có đeo được vì em dị ứng với kim cương.
Người đàn bà thứ tư bỗng nhổm phắt dậy chạy xồng xộc vào nhà tắm. Ở đó bà ta ói ra tất cả những gì đã ăn trong bữa trưa. Các bà kia hỏi:
Gớm quá chừng đi, cái gì bỗng dưng làm cho chị phát mửa lên vậy?
Người đàn bà ấy bảo:
Em nghĩ chỉ vì em dị ứng với những chuyện vô lý.
Dạ Thảo – Báo Sức Khỏe & Đời Sống – Số 38 (746) – Năm thứ 36 – 1997

Viện ung thư quốc gia Mỹ

Theo số liệu của Trung tâm phòng dịch và kiểm soát các bệnh dịch ở Atlanta (Mỹ) tỷ lệ truyền HIV từ mẹ sang con đã giảm, song mỗi năm thế giới vẫn có tới 300 nghìn trẻ sơ sinh nhiễm HIV. Chủ yếu ở các nước đang phát triển Châu Á và Châu Phi.
40% các trường hợp ung thư dạ dày và thực quản là do thuốc lá. Đó là kết quả nghiên cứu của Viện ung thư quốc gia Mỹ. Còn Alewijor và Monique Breteler ở trường đại học Erasmus Rotterdam nghiên cứu 6870 người hút thuốc lá từ 55 tuổi trở lên trong 2 năm đã phát hiện 145 người bị mất trí nhớ. Tỷ lệ này nhiều gấp 2 lần ở những người không hút thuốc lá.
Theo Hội nghị các nhà khoa học Châu Á và Châu Phi, tại Niamey Nigiêria từ khoảng 1/3 diện tích bề mặt trái đất (khoảng 2,4 tỷ hecta) đang có nguy cơ bị sa mạc hóa. Tại Châu Á và Châu Phi mỗi năm khoảng 77 nghìn km2 đất bị sa mạc hóa, gây thiệt hại khoảng trên 42 tỷ USD.
Các quan chức ngân hàng Thụy Sĩ hứa vào tháng 10 tới sẽ công bố danh sách của 20.000 chủ tài khoản khác không có người thừa kế từng sống ở Thụy Sĩ thời kỳ Đức quốc xã. Sắp tới, Thụy Sĩ sẽ thiết lập một quỹ để hỗ trợ việc đền bù cho các thân nhân của các chủ tài khoản bị bỏ từ thời kỳ chiến tranh thế giới thứ hai.
Các nhà khoa học Pháp vừa cho biết vàng và Titan kết hợp với nhau khi cọ xát vào da sẽ gây ra một luồng điện nhẹ làm cho người ta phấn chấn và thích làm việc. Để thử nghiệm người ta đã chế ra những chiếc vòng trang sức đeo tai bằng vàng + titan (Slim Line). Phụ nữ đeo vòng này sẽ bớt được chứng stress, luôn luôn thích làm việc và bớt béo phì.
Chỉ trong mấy ngày Quỹ tưởng nhớ Diana đã nhận được khoảng 240 triệu USD. Quỹ tưởng nhớ Diana nhằm giúp đỡ những người khó khăn, bệnh tật, những người không có nhà ở.
Kết hôn cùng thượng đế
Một hôm, bệnh nhân tên là Giôdep bị gãy chân đến bệnh viện xin được nằm chữa bệnh.
Giôdep nói với Bác sĩ trực:
Xin ngài cho tôi vào nằm buồng hạng bét, vì tôi rất nghèo, không có nhiều tiền để trả.
Bác sĩ trực hỏi anh:
Chẳng lẽ anh không có một người thân thích nào có thể trả tiền giúp anh hay sao?
Giôdep đáp:
Tôi chỉ có một người chị gái, nhưng chị ấy lại là nữ tu sĩ!
Cô hộ lý đứng bên cạnh, nghe thấy vậy liền nói:
Nữ tu sĩ là người rất giàu có đấy! Bởi vì cô ta kết hôn cùng thượng đế!
Giôdep nghe thấy vậy thì phấn khởi reo lên:
Hay quá! Xin bác sĩ cho tôi vào phòng thượng đẳng. Sau này xin đem hóa đơn cho anh rể của tôi. Ông ta nhất định phải trả cho tôi tất cả!
Trúc Anh dịch – Báo Sức Khỏe & Đời Sống – Số 38 (746) – Năm thứ 36 – 1997

Thuốc chống viêm và bệnh Alzheimer

Alzheimer (An-dây-mec) là một bệnh rối loạn chức năng trong các mạch noron thần kinh gây trì trệ trí tuệ, giảm trí nhớ người già. Lần đầu tiên (năm 1906) do được bác sĩ Alzheimer, người Đức mô tả – bởi vậy bệnh này được mang tên ông. Gần một thế kỷ phát hiện bệnh và hiện nay trên thế giới có hơn 20 triệu người mắc bệnh Alzheimer, đã có nhiều nghiên cứu nhưng chưa tìm ra nguyên nhân thực sự. Đương nhiên như vậy cũng chưa có cách phòng và chữa bệnh có hiệu quả.
Nhiều người cao tuổi băn khoăn làm sao phòng được bệnh Alzheimer? Theo “AFD” mới đây có một công trình nghiên cứu do nhóm bác sĩ Johns Hopkins, thuộc Trường đại học tổng hợp Baltimore Maryland, Mỹ, được nhiều người quan tâm. Họ đã nghiên cứu một số loại thuốc hạ nhiệt, giảm đau và chống viêm không có cấu trúc steroid như ibuprofen (các biệt dược là anagyl, dolgit, ibifon, nuprin, motrin, v.v…) thì thấy có tác dụng giảm bớt nguy cơ mắc bệnh Alzheimer. Kết quả theo dõi trên 2300 người trong suốt 15 năm, những người uống đều loại thuốc chống viêm không có cấu trúc steroid ít nhất trong 2 năm giảm được 50% nguy cơ bị bệnh Alzheimer.
Trái lại, với các thuốc hạ nhiệt, giảm đau không có cấu trúc steroid nhưng không có tác dụng chống viêm như acemintophen, paracetamol… thì không có tác dụng làm giảm bớt nguy cơ mắc Alzheimer.
Với aspirin – một loại thuốc đứng đầu bảng hạ nhiệt, giảm đau, chống viêm không steroid được dùng phổ biến nhất lại tỏ ra kém hiệu quả với bệnh này. Nhưng nếu tăng liều lượng thì có thể giảm bớt nguy cơ bị bệnh Alzheimer.
Trước tình trạng Alzheimer tỏ ra “chịu trận” bởi các thuốc nói trên, bác sĩ Claudia Kawas, một trong các tác giả của công trình nghiên cứu cho rằng viêm nhiễm là một yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành bệnh Alzheimer. Việc nghiên cứu vẫn còn đang tiếp tục.
Đâu chỉ do bất cẩn
Anh Đoàn Văn Tiến, xã Nghĩa Lâm, huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định, sử dụng máy nghiền đất để làm gạch. Sau khi cho đất vào. Thấy máy chạy chậm, anh Tiến liền cho chân vào nhồi. Nào ngờ, máy lôi chân anh vào nghiền luôn, khiến anh bị vỡ xương gót và gãy xương mắc chân trái, phải đến PCC bệnh viện đa khoa tỉnh. Lao động chân tay không có nghĩa là không dùng đến trí óc, nếu làm liều, làm ẩu sẽ có lúc phải trả giá như thế đấy.
BS Hướng Văn – Sức Khỏe & Đời Sống – Số 51 (759) – Năm thứ 36 – 1997